Όταν η θεραπεία μετατρέπεται σε μηνιαίο οικονομικό αγώνα

Της Ελένης Κωνσταντίνου
Σε ασφυκτική οικονομική πίεση βρίσκονται ολοένα και περισσότεροι συνταξιούχοι, καθώς το κόστος των φαρμάκων αυξάνεται αισθητά, μετατρέποντας ακόμη και βασικές θεραπείες σε δυσβάσταχτο μηνιαίο βάρος. Οι πρόσφατες αλλαγές στις συνεισφορές φαρμάκων στο ΓεΣΥ έχουν προκαλέσει κύμα αντιδράσεων από οργανώσεις ασθενών, συνταξιούχους και γιατρούς, ενώ ο Οργανισμός Ασφάλισης Υγείας βρίσκεται ήδη σε διαβουλεύσεις για εξεύρεση λύσεων.
«Δεν μπορούμε να τα βγάλουμε πέρα»
Ο Γενικός Γραμματέας της ΕΚΥΣΥ, Ευτύχιος Παπαμιχαήλ, επισημαίνει ότι το κόστος των φαρμάκων αποτελεί πλέον ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα για τους συνταξιούχους, ιδιαίτερα για όσους λαμβάνουν χαμηλές συντάξεις μέσα σε μια περίοδο γενικευμένης ακρίβειας.
Όπως αναφέρει, υπάρχουν συνεχείς καταγγελίες για σημαντικές αυξήσεις σε αντιπηκτικά φάρμακα αλλά και σε σκευάσματα που δεν καλύπτονται από το ΓεΣΥ, παρότι είναι απαραίτητα για την υγεία των ασθενών. Το θέμα, σημειώνει, τίθεται διαρκώς στις επαφές με τα αρμόδια υπουργεία, ενώ τα προβλήματα επιβίωσης των χαμηλοσυνταξιούχων επιδεινώνονται συνολικά από το ύψος των συντάξεων και άλλες οικονομικές επιβαρύνσεις.
Η πραγματικότητα των αριθμών – 50 ευρώ τον μήνα για έναν 87χρονο
Η καθημερινότητα των ασθενών αποτυπώνεται χαρακτηριστικά στην περίπτωση του 87χρονου Ανδρέα, χρόνιου ασθενούς, ο οποίος χρειάζεται πλέον πάνω από 50 ευρώ τον μήνα μόνο για συμπληρωμές.
Τα αναλώσιμα για τον διαβήτη του κοστίζουν περίπου 10 ευρώ μηνιαίως, τα φάρμακα για τον προστάτη άλλα 20 ευρώ, ενώ μαζί με την υπόλοιπη αγωγή το ποσό ξεπερνά τα 50 ευρώ. Ο ίδιος τονίζει ότι με μία μόνο σύνταξη, ακόμη και μικρές αυξήσεις μετατρέπονται σε βαρύ οικονομικό φορτίο, διερωτώμενος γιατί δεν υπάρχει αντίστοιχη αύξηση στις συντάξεις ώστε να καλύπτονται τα επιπλέον έξοδα.
Αντίστοιχη είναι και η εμπειρία της 75χρονης Μαρίας, η οποία λαμβάνει αγωγή για καρδιολογικό πρόβλημα και διαβήτη. Όπως αναφέρει, τα τελευταία δύο χρόνια οι μικρές επιβαρύνσεις συσσωρεύτηκαν σε ένα σταθερό μηνιαίο κόστος που ξεπερνά πλέον τα 40 ευρώ. «Δεν είναι ένα φάρμακο μόνο. Είναι πολλά μαζί. Στο τέλος του μήνα το ποσό είναι μεγάλο για μια μικρή σύνταξη», σημειώνει, προσθέτοντας ότι πλέον οργανώνει τα έξοδα του μήνα με βάση το πότε πρέπει να πάει στο φαρμακείο.
Ο 79χρονος Κώστας, με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα, περιγράφει ότι το μεγαλύτερο άγχος δεν είναι μόνο το σημερινό κόστος, αλλά η αβεβαιότητα. «Κάθε χρόνο φοβάσαι τι θα αλλάξει. Δεν ξέρεις αν το φάρμακο που παίρνεις θα μείνει δωρεάν ή αν ξαφνικά θα πληρώνεις», λέει.
Τι προκάλεσε τις αυξήσεις
Η ανώτερη λειτουργός του ΟΑΥ, Σοφία Πετρίδου, εξήγησε ότι οι μεταβολές συνδέονται κυρίως με σημαντικές μειώσεις τιμών σε ορισμένα πρωτότυπα φάρμακα μετά τη λήξη πατεντών και την είσοδο γενόσημων. Οι μειώσεις αυτές χρησιμοποιούνται ως βάση στον μηχανισμό υπολογισμού της συνεισφοράς, με αποτέλεσμα άλλα φάρμακα της ίδιας κατηγορίας να εμφανίζουν αυξημένη συμμετοχή για τον ασθενή.
Όπως ανέφερε, για πρώτη φορά καταγράφηκε τόσο έντονη πτώση τιμών, γεγονός που προκάλεσε αλυσιδωτές αλλαγές στις χρεώσεις. Αναγνώρισε ότι οι μεγάλες αυξήσεις δημιουργούν πρόβλημα και επιβεβαίωσε ότι ο Οργανισμός εξετάζει αναθεώρηση της φόρμουλας, ακόμη και πιθανή απορρόφηση μέρους του κόστους, σε συνεργασία με τη φαρμακοβιομηχανία.
Τόνισε πάντως ότι σε κάθε θεραπευτική κατηγορία υπάρχει τουλάχιστον ένα πλήρως αποζημιούμενο φάρμακο, ενώ οι ασθενείς μπορούν -σε συνεννόηση με τον γιατρό τους- να εξετάσουν εναλλακτικές επιλογές.
Σύμφωνα με τη Σοφία Πετρίδου, η μεγαλύτερη μεταβολή καταγράφηκε στα νεότερα αντιπηκτικά, όπου η αύξηση ανέρχεται περίπου στα 20 και πλέον ευρώ τον μήνα, από μηδενική συνεισφορά που είχαν προηγουμένως, ενώ οι επηρεαζόμενοι ασθενείς εκτιμώνται γύρω στις 10 χιλιάδες.
Η έντονη αντίδραση των οργανώσεων ασθενών
Ιδιαίτερα αιχμηρός εμφανίζεται ο επίτιμος πρόεδρος της ΟΣΑΚ, Μάριος Κουλούμας, ο οποίος χαρακτήρισε την εξέλιξη «ανήθικη», επισημαίνοντας ότι υπάρχουν περιπτώσεις όπου ασθενείς καλούνται να πληρώνουν μέχρι και 22 ευρώ τον μήνα για φάρμακο που προηγουμένως λάμβαναν χωρίς συνεισφορά.
Ο ίδιος υπογράμμισε ότι το πρόβλημα αφορά κυρίως νεότερα αντιπηκτικά και φάρμακα της ίδιας θεραπευτικής κατηγορίας με διαφορετικές δραστικές ουσίες, όπου η επιλογή δεν γίνεται με οικονομικά αλλά με αυστηρά ιατρικά κριτήρια. Προειδοποίησε ότι η αναγκαστική αλλαγή αγωγής σε σταθεροποιημένους ασθενείς μπορεί να οδηγήσει σε απορρύθμιση της υγείας τους, περισσότερες ιατρικές επισκέψεις, πιθανές νοσηλείες και τελικά μεγαλύτερο συνολικό κόστος για το σύστημα.
Ξεκαθάρισε επίσης τη θέση ότι όταν ένας ασθενής λαμβάνει πρωτότυπο φάρμακο που παραμένει υπό πατέντα και δεν υπάρχει ισοδύναμο γενόσημο με την ίδια δραστική ουσία, δεν θα πρέπει -όπως είπε- να πληρώνει «ούτε σεντ».
Όπως τόνισε ο κ. Κουλούμας, δεν πρέπει κανείς ασθενής να αναγκάζεται να αλλάζει φάρμακα για οικονομικούς λόγους, αυτό πρέπει να γίνεται μόνο για ιατρικούς λόγους.
Την ίδια ώρα και η ΟΣΑΚ σε ανακοίνωσή της αναφέρει ότι παρακολουθεί στενά τις σοβαρές επιπτώσεις που συνδέονται με τη λήξη πατεντών πρωτότυπων φαρμάκων και τις επακόλουθες διαφοροποιήσεις στους καταλόγους του ΓεΣΥ. Όπως σημειώνει, έχει δεχθεί το τελευταίο διάστημα αυξημένο αριθμό παραπόνων τόσο από ασθενείς όσο και από ιατρούς, καθώς οι αλλαγές αυτές έχουν οδηγήσει σε σημαντική αύξηση της συνεισφοράς για φάρμακα που χορηγούνται για μεγάλο χρονικό διάστημα, χωρίς να έχει μεταβληθεί η βασική τιμή τους.
Η ΟΣΑΚ διευκρινίζει ότι το ζήτημα αφορά φάρμακα που χρησιμοποιούνται για την ίδια πάθηση, αλλά περιέχουν διαφορετική δραστική ουσία, επισημαίνοντας ότι η επιλογή της θεραπείας αποτελεί καθαρά ιατρική απόφαση και δεν μπορεί να καθορίζεται από μεταβολές στις οικονομικές συμμετοχές των ασθενών.
Ιδιαίτερα επηρεάζονται, σύμφωνα με την Ομοσπονδία, ηλικιωμένοι ασθενείς και συνταξιούχοι, οι οποίοι καλούνται πλέον να καταβάλλουν αυξημένα ποσά κάθε μήνα για τη συνέχιση της θεραπείας τους, σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη και για ένα μόνο φάρμακο.
Διαβουλεύσεις και κρίσιμος Μάρτιος
Το θέμα βρίσκεται ήδη σε φάση έντονων διαβουλεύσεων. Ο ΟΑΥ έχει ξεκινήσει επαφές με φαρμακευτικές εταιρείες και οργανώσεις ασθενών, με στόχο να εξεταστούν σενάρια που θα περιορίσουν τις επιβαρύνσεις χωρίς να διαταραχθεί η βιωσιμότητα του συστήματος.
Οι επόμενες εβδομάδες θεωρούνται καθοριστικές, καθώς από τις αποφάσεις που θα ληφθούν θα κριθεί εάν οι αυξήσεις θα περιοριστούν ή αν το οικονομικό βάρος θα συνεχίσει να μεταφέρεται στους ασθενείς.
Το πρόβλημα των φαρμάκων δεν αφορά πλέον μόνο τεχνικές ρυθμίσεις τιμολόγησης, αλλά αγγίζει τον πυρήνα της κοινωνικής συνοχής. Για χιλιάδες ηλικιωμένους η πρόσβαση στη θεραπεία δεν είναι απλώς θέμα υγείας, αλλά καθημερινός οικονομικός υπολογισμός.
Όσο η συζήτηση συνεχίζεται, οι ίδιοι οι ασθενείς περιμένουν πρακτικές λύσεις -όχι για το μέλλον, αλλά για το επόμενο φαρμακείο που θα χρειαστεί να επισκεφθούν.