Ο Υπουργός Εσωτερικών Κωνσταντίνος Ιωάννου παραδέχθηκε ότι η κατάσταση με τα καταφύγια πολιτικής άμυνας παρουσιάζει προβλήματα, επισημαίνοντας ωστόσο ότι πρόκειται για ένα διαχρονικό ζήτημα που δεν δημιουργήθηκε πρόσφατα. Μιλώντας στην εκπομπή Μεσημέρι και Κάτι, ανέφερε ότι το θέμα συζητήθηκε και στην Επιτροπή Εσωτερικών της Βουλής, όπου αναγνωρίστηκε από όλους ότι υπήρχαν αδυναμίες στο σύστημα εδώ και δεκαετίες.
Όπως εξήγησε, μέχρι το 1999 δεν υπήρχε οργανωμένο δίκτυο καταφυγίων στην Κύπρο, παρά το γεγονός ότι είχε προηγηθεί η τουρκική εισβολή του 1974. Τότε λήφθηκε απόφαση ώστε, σε συνεργασία με τον ιδιωτικό τομέα, να αρχίσει η δημιουργία τους. Το σύστημα βασιζόταν σε συμμετοχή ιδιωτών έναντι οικονομικού ανταλλάγματος και μέσα από αυτή τη διαδικασία δημιουργήθηκαν περίπου 2.200 καταφύγια, τα οποία κάλυπταν μόλις το 30% των αναγκών. Η προσπάθεια αυτή ουσιαστικά εγκαταλείφθηκε το 2013, καθώς στηριζόταν σε εθελοντική συμμετοχή και δεν υπήρξε επαρκές ενδιαφέρον, με αποτέλεσμα το ποσοστό κάλυψης να παραμείνει για χρόνια στο ίδιο επίπεδο.
Ο κ. Ιωάννου σημείωσε ότι από το 2023, με πρωτοβουλία του Προέδρου της Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης, ξεκίνησε μια συνολική προσπάθεια αναβάθμισης της Πολιτικής Άμυνας. Στο πλαίσιο αυτό συμφωνήθηκε συνεργασία με τη γαλλική εταιρεία Expertise France, η οποία εκπόνησε μελέτη για τη μεταρρύθμιση του συστήματος. Παράλληλα κατατέθηκε νομοσχέδιο που προβλέπει τη μετατροπή της Πολιτικής Άμυνας σε Πολιτική Προστασία και τη δημιουργία Εθνικού Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας.
Ο Υπουργός ανέφερε ότι αναγνωρίστηκαν αδυναμίες στον προηγούμενο τρόπο δημιουργίας καταφυγίων, καθώς δεν υπήρχε επαρκές ενδιαφέρον από τον ιδιωτικό τομέα. Για τον λόγο αυτό υιοθετήθηκε νέα προσέγγιση με εντοπισμό κατάλληλων δημόσιων χώρων, όπως υπόγειοι χώροι στάθμευσης, χώροι σε υπεραγορές, εκκλησίες και άλλες εγκαταστάσεις που μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε περίπτωση ανάγκης. Με αυτόν τον τρόπο, όπως είπε, το ποσοστό κάλυψης αυξήθηκε από το 30% στο 45% μέσα σε λίγα χρόνια.
Ωστόσο, η πρόσφατη κρίση ανέδειξε επιπλέον προβλήματα. Ο κ. Ιωάννου εξήγησε ότι ορισμένα από τα ιδιωτικά καταφύγια που είχαν δημιουργηθεί στο παρελθόν έπρεπε, βάσει συμφωνίας, να παραδίδονται προς χρήση εντός 24 ωρών σε περίπτωση ανάγκης. Στην πράξη όμως διαπιστώθηκε ότι σε αρκετές περιπτώσεις είχαν γίνει αλλαγές ή μετατροπές και δεν είχαν πραγματοποιηθεί οι απαραίτητοι έλεγχοι από την Πολιτική Άμυνα. Όπως είπε, η κυβέρνηση αναγνωρίζει τις ευθύνες της και γι’ αυτό προχώρησε άμεσα σε εκτεταμένο έλεγχο όλων των καταφυγίων.
Από τον έλεγχο εντοπίστηκαν 194 καταφύγια τα οποία είτε δεν υπάρχουν πλέον είτε δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν και αφαιρέθηκαν άμεσα από την εφαρμογή SafeCY. Επιπλέον, άλλα 280 καταφύγια δεν μπορούν πλέον να χρησιμοποιηθούν από το κοινό, καθώς οι χώροι αυτοί αξιοποιούνται διαφορετικά από τους ιδιοκτήτες τους, αν και εξακολουθούν να μπορούν να χρησιμοποιηθούν από τους ενοίκους των αντίστοιχων πολυκατοικιών. Τα υπόλοιπα παραμένουν στο σύστημα, ενώ συνεχίζονται οι προσπάθειες για εξεύρεση νέων χώρων. Στο πλαίσιο αυτό πραγματοποιήθηκε πρόσφατα συνάντηση στο Υπουργείο Εσωτερικών με ξενοδόχους και άλλους οργανωμένους φορείς που διαθέτουν κατάλληλους χώρους, καθώς και με εκπροσώπους της Εκκλησίας, ώστε να αξιοποιηθούν περισσότερες εγκαταστάσεις ως καταφύγια.
Αναφερόμενος στην πρόσφατη κρίση στην περιοχή του Ακρωτηρίου, ο Υπουργός υποστήριξε ότι υπάρχει λανθασμένη εντύπωση για το πώς έπρεπε να λειτουργήσει ο μηχανισμός της Πολιτικής Άμυνας. Διευκρίνισε ότι για ζητήματα που αφορούν τις βρετανικές βάσεις αρμόδιες είναι οι ίδιες οι βάσεις, οι οποίες έχουν και την ευθύνη για τα σχετικά πρωτόκολλα. Όπως είπε, ακόμη και ο Δήμαρχος Κουρίου αναγνώρισε στην Επιτροπή Εσωτερικών ότι δεν υπήρχε επαρκής οργάνωση από πλευράς βρετανικών αρχών. Η Πολιτική Άμυνα, σύμφωνα με τον Υπουργό, ενημερώθηκε για το περιστατικό από την Αστυνομία γύρω στη μία το μεσημέρι και μέσα σε λίγα λεπτά υπήρχε παρουσία προσωπικού στην περιοχή για να καθοδηγεί τον κόσμο.
Σε ό,τι αφορά τη γενικότερη κινητοποίηση, ο κ. Ιωάννου υπογράμμισε ότι δεν υπήρξε λόγος για ενεργοποίηση γενικού συναγερμού. Όπως εξήγησε, για να υπάρξει τέτοια κινητοποίηση πρέπει να δοθεί επίσημο σήμα κινδύνου, κάτι που δεν συνέβη. Παρόλα αυτά, οι δυνάμεις της Πολιτικής Άμυνας βρίσκονταν σε κατάσταση επιφυλακής και ήταν έτοιμες να επέμβουν άμεσα εάν αυτό κρινόταν απαραίτητο. Ανέφερε επίσης ότι εθελοντές ενημερώθηκαν, ιδιαίτερα σε περιοχές που θεωρούνται πιθανός στόχος, όπως κοντά στο αεροδρόμιο Πάφου, στο αεροδρόμιο Λάρνακας και στην περιοχή Δεκέλειας.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στην εφαρμογή SafeCY, η οποία δείχνει στον χρήστη τα κοντινότερα καταφύγια μέσω εντοπισμού θέσης. Όπως είπε, πλέον η εφαρμογή έχει ενισχυθεί με δυνατότητα αποστολής ειδοποιήσεων (push notifications) σε περίπτωση συμβάντος, λειτουργώντας με παρόμοιο τρόπο με το σύστημα προειδοποίησης 112.
Για το ίδιο το 112, ο Υπουργός εξέφρασε τη βεβαιότητα ότι θα τεθεί σε λειτουργία τον Ιούνιο. Υπενθύμισε ότι ο αρχικός διαγωνισμός είχε προκηρυχθεί το 2022 αλλά ακυρώθηκε το 2024 λόγω προβληματικών όρων. Η σημερινή κυβέρνηση προχώρησε σε επαναπροκήρυξη του έργου με τη συμβολή εμπειρογνωμόνων από το εξωτερικό, ώστε να αποφευχθούν τα ίδια λάθη. Ο διαγωνισμός ολοκληρώθηκε σε σύντομο χρονικό διάστημα και το έργο ανατέθηκε σε ιδιωτική εταιρεία με χρονοδιάγραμμα υλοποίησης εννέα μηνών.
Παράλληλα, μέχρι την πλήρη λειτουργία του 112 εφαρμόστηκε και σύστημα ενημέρωσης μέσω SMS, το οποίο –όπως είπε– απέδειξε στην πράξη ότι μπορεί να φτάσει μέσα σε λιγότερο από ένα λεπτό στην πλειονότητα των πολιτών που βρίσκονται σε συγκεκριμένη περιοχή.
Τέλος, ο κ. Ιωάννου αναφέρθηκε και στη μεγάλη μεταρρύθμιση που προωθείται στον τομέα της πολιτικής προστασίας. Το Υπουργικό Συμβούλιο ενέκρινε τον νέο νόμο για την Πολιτική Προστασία, ο οποίος προβλέπει τη δημιουργία Εθνικού Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας. Μέσω αυτού, όλες οι υπηρεσίες που εμπλέκονται στη διαχείριση κρίσεων –είτε πρόκειται για φυσικές καταστροφές είτε για άλλα περιστατικά– θα λειτουργούν κάτω από μία ενιαία δομή και υπό τον συντονισμό ενός Εθνικού Συντονιστή, ώστε να διασφαλίζεται καλύτερη προετοιμασία και αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση κρίσεων.
Όπως σημείωσε, μέχρι να ψηφιστεί η νέα νομοθεσία έχουν ήδη ληφθεί προσωρινά μέτρα, ιδιαίτερα για την αντιμετώπιση πυρκαγιών. Στο πλαίσιο αυτό έχει οριστεί ως συντονιστής για τα θέματα πυρκαγιών ο Αρχιπύραρχος της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας Νίκος Λογγίνος, με στόχο τον καλύτερο συντονισμό όλων των εμπλεκόμενων υπηρεσιών.
Ο Υπουργός κατέληξε ότι, παρότι έχουν γίνει βήματα προόδου τα τελευταία χρόνια, εξακολουθούν να υπάρχουν αδυναμίες που πρέπει να αντιμετωπιστούν. Όπως είπε, η προσπάθεια για εκσυγχρονισμό του συστήματος έχει ξεκινήσει, αλλά θα χρειαστεί χρόνος μέχρι να ολοκληρωθεί.
Διαβάστε επίσης: LIVE: Φλέγεται ο Περσικός κόλπος – Απειλές για «ολοκληρωτικό πόλεμο»
ΥΠΕΣ: Το SafeCY λειτουργεί με παρόμοιο τρόπο με το 112
Ο Υπουργός Εσωτερικών, Κωνσταντίνος Ιωάννου, αναγνώρισε προβλήματα στην κατάσταση των καταφυγίων πολιτικής άμυνας στην Κύπρο, ωστόσο τόνισε ότι πρόκειται για ένα διαχρονικό ζήτημα. Σύμφωνα με τον Υπουργό, μέχρι το 1999 δεν υπήρχε οργανωμένο δίκτυο καταφυγίων, παρά την τουρκική εισβολή του 1974. Από τότε, με τη συνεργασία του ιδιωτικού τομέα, δημιουργήθηκαν περίπου 2.200 καταφύγια, καλύπτοντας όμως μόνο το 30% των αναγκών. Η προσπάθεια δημιουργίας καταφυγίων ουσιαστικά εγκαταλείφθηκε το 2013, λόγω έλλειψης ενδιαφέροντος από τον ιδιωτικό τομέα. Το 2023, με πρωτοβουλία του Προέδρου Χριστοδουλίδη, ξεκίνησε μια νέα προσπάθεια αναβάθμισης της Πολιτικής Άμυνας, με συνεργασία με τη γαλλική εταιρεία Expertise France. Παράλληλα, κατατέθηκε νομοσχέδιο για τη μετατροπή της Πολιτικής Άμυνας σε Πολιτική Προστασία και τη δημιουργία Εθνικού Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας. Η νέα προσέγγιση επικεντρώνεται στον εντοπισμό κατάλληλων δημόσιων χώρων, όπως υπόγεια πάρκινγκ, υπεραγορές και εκκλησίες, αυξάνοντας το ποσοστό κάλυψης από 30% σε 45%. Ωστόσο, η πρόσφατη κρίση ανέδειξε προβλήματα με τα ιδιωτικά καταφύγια, καθώς σε πολλές περιπτώσεις είχαν γίνει αλλαγές ή μετατροπές χωρίς έλεγχο από την Πολιτική Άμυνα. Έλεγχος που διενεργήθηκε αποκάλυψε 194 καταφύγια που είτε δεν υπάρχουν πλέον είτε δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν και αφαιρέθηκαν από την εφαρμογή SafeCY. Επιπλέον, 280 καταφύγια δεν είναι πλέον διαθέσιμα για το κοινό, αλλά μπορούν να χρησιμοποιηθούν από τους ενοίκους των πολυκατοικιών. Τα υπόλοιπα παραμένουν στο σύστημα, ενώ συνεχίζονται οι έλεγχοι.
