Υδατικό: Σενάρια περικοπών λόγω εικόνας φραγμάτων και απουσίας αφαλάτωσης

Μπορεί η βροχή του μήνα να κυμαίνεται σε ικανοποιητικά επίπεδα, ώστε να οδηγεί σε βελτίωση του υδατικού ισοζυγίου, ωστόσο αυτό το διάστημα άρχισε να δημιουργείται η ανησυχία για περικοπές νερού ύδρευσης το καλοκαίρι, για δύο κυρίως λόγους. Πρώτον, είναι η «σκληρή» εικόνα της στάθμης των φραγμάτων, τα οποία απαιτούν για τη συνέχεια περισσότερες, ισχυρές και ουσιαστικές βροχοπτώσεις για να πάρουν ικανοποιητικά αποθέματα νερού. Σύμφωνα με τις μετρήσεις του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων, την Τετάρτη (28/01/2026) η συνολική πληρότητα των φραγμάτων ανέβηκε στο 12.1%, ενώ την αντίστοιχη περσινή ημέρα ήταν στο 26.1%».
Δεύτερον, παρουσιάζονται καθυστερήσεις στην εγκατάσταση και λειτουργία μονάδων αφαλάτωσης εκ μέρους του κράτους. Ενδεικτικά, αν και στις 23 Οκτωβρίου του 2024 η κυβέρνηση ενημέρωσε την Επιτροπή Γεωργίας της Βουλής ότι τον Ιούνιο του 2025 θα λειτουργούσε μονάδα στην περιοχή Γαρύλλη Λεμεσού, δυναμικότητας 10.000 κυβικών μέτρων νερού ημερησίως, ακόμα δεν υλοποιήθηκε. Ούτε και η δεύτερη, ίδιας δυναμικότητας, στο λιμάνι της πόλης, της οποία η εγκατάσταση ανακοινώθηκε στην ίδια συνεδρίαση.
Έντονος σε σχέση με τα παραπάνω ζητήματα ήταν σε πρόσφατη δημόσια τοποθέτησή του ο πρόεδρος του ΕΟΑ Λεμεσού, Γιάννης Τσουλόφτας. Σε συνέντευξή του στο διαδικτυακό κανάλι «Cyprus Media» είπε ότι σήμερα η υδροδότηση της Λεμεσού εξαρτάται κυρίως από τις καιρικές συνθήκες και συγκεκριμένα τα αποθέματα νερού στα φράγματα του Κούρη και της Γερμασόγειας, καθώς η μόνιμη μονάδα αφαλάτωσης στην Επισκοπή καλύπτει λιγότερο από το μισό των αναγκών της πόλης (σε αντίθεση με τη Λευκωσία, τη Λάρνακα και την Αμμόχωστο, οι οποίες μπορούν να υδροδοτηθούν σε μεγάλο βαθμό από τις μονάδες αφαλάτωσης στη Δεκέλεια, τη Λάρνακα και το Βασιλικό). Συνεπώς, τόνισε, «αν δεν υπάρξει σημαντική εισροή νερού στα φράγματα, οι περικοπές στο πόσιμο νερό θα είναι ένα πάρα πολύ πιθανό σενάριο».
Για τα έργα αφαλάτωσης στη Λεμεσό άσκησε κριτική στους αργούς ρυθμούς του κρατικού μηχανισμού. «Αν ανατρέξετε σε δημοσιεύματα στον Τύπο, θα δείτε ότι εντοπίστηκε το υδατικό πρόβλημα από το 2023. Τώρα έχουμε ήδη μπει στο 2026 και δυστυχώς δεν έχουμε καταφέρει ακόμα να εγκαταστήσουμε ούτε μία μονάδα αφαλάτωσης, με εξαίρεση τη μία μονάδα που ήρθε στην Κύπρο από τα ΗΑΕ με ενέργειες του Προέδρου της Δημοκρατίας. Άρα το κράτος από μόνο του, ο μηχανισμός της δημόσιας υπηρεσίας από μόνος του, εδώ και τρία χρόνια δεν έχει εγκαταστήσει ούτε μία μονάδα αφαλάτωσης. Είναι ένα πάρα πολύ σοβαρό πρόβλημα, γιατί κινούμαστε με πάρα πολύ αργούς ρυθμούς και κανένας δεν είναι υπόλογος για τίποτα. [...] Δεν μπορείς να διαχειριστείς μία κατάσταση κρίσης, εάν κινείσαι με τους συνήθεις ρυθμούς της δημόσιας υπηρεσίας. Η δημόσια υπηρεσία κινείται με τον ίδιο ρυθμό είτε είναι σε συνθήκες κανονικότητας είτε σε συνθήκες κρίσης. Αυτό είναι ένα πολύ σοβαρό πρόβλημα, με το οποίο θα πρέπει να ασχοληθεί ολόκληρο το πολιτικό σύστημα της χώρας», είπε.
Οι κινητές μονάδες στον Γαρύλλη και το λιμάνι Λεμεσού αναμένεται να λειτουργήσουν τον Μάρτιο, σύμφωνα με το Τμήμα Υδάτων. Η εξαγγελία τους έγινε από τον Οκτώβριο του 2024.
Τα χρονοδιαγράμματα του ΤΑΥ
«Οι κινητές μονάδες στον Γαρύλλη και το λιμάνι της Λεμεσού είναι υπό κατασκευή. Αναμένεται η λειτουργία τους τον Μάρτιο, όμως καταβάλλονται προσπάθειες για έναρξη λειτουργίας από τον Φεβρουάριο», δήλωσε στον «Π» ο ανώτερος λειτουργός στο Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων, Μιχάλης Μιχαήλ. Για την κινητή μονάδα δυναμικότητας 10.000 κυβικών μέτρων νερού ημερησίως, που προγραμματίζεται να εγκατασταθεί στην Επισκοπή (Κουρίου) το προσεχές καλοκαίρι, σημείωσε ότι έχει ολοκληρωθεί ο διαγωνισμός και επίκειται η υπογραφή της σύμβασης με τον ανάδοχο. Η ίδια μονάδα, μαζί με άλλες δύο, στο Βασιλικό και την Αγία Νάπα, θα ενισχυθούν με αύξηση της δυναμικότητάς τους, μετά από πρόσφατη απόφαση από το Υπουργικό Συμβούλιο. Αυτό θα γίνει το συντομότερο δυνατόν, είπε ο κ. Μιχαήλ. Προηγουμένως, πρόσθεσε, θα πρέπει να εξασφαλιστούν όλες οι απαιτούμενες εγκρίσεις.
Το 6ο πακέτο μέτρων του Υπουργικού
Σημειώνεται ότι πρόσφατα το Υπουργικό Συμβούλιο ενέκρινε το 6ο πακέτο πρόσθετων μέτρων για την αντιμετώπιση της υδατικής κρίσης. Το συνολικό πρόσθετο κόστος των μέτρων για το 2026 ανέρχεται στα €31 εκ. Η στρατηγική βασίζεται σε τρεις άξονες: αφαλατώσεις, ενίσχυση υποδομών, μείωση ζήτησης και υπερκατανάλωσης.
Α. Ενίσχυση του συστήματος με πρόσθετες αφαλατώσεις:
Το Υπουργικό Συμβούλιο ενέκρινε:
• Αύξηση της δυναμικότητας των Κινητών Μονάδων Αφαλάτωσης σε Επισκοπή, Βασιλικό και Αγία Νάπα.
• Εγκατάσταση νέας Κινητής Μονάδας Αφαλάτωσης στη Μαζωτό, δυναμικότητας έως 40.000 κ.μ./ημέρα.
• Εγκατάσταση Πλωτής Μονάδας Αφαλάτωσης στη Γερμασόγεια, δυναμικότητας 20.000 κ.μ./ημέρα.
Β. Μείωση απωλειών και άμεσες παρεμβάσεις στα δίκτυα
Αποφασίστηκε η παραχώρηση πρόσθετης κρατικής χορηγίας έως €300.000 ανά ΕΟΑ, συνολικά €1,5 εκ. για το 2026, για την υλοποίηση από μέρους τους έκτακτων και άμεσων έργων ή και υπηρεσιών. Αυτή η χορηγία θα αφορά την υλοποίηση άμεσων παρεμβάσεων τους όπως για παράδειγμα την αντικατάσταση πεπαλαιωμένων παροχών σε οικίες, αλλά και για συνεργεία ή υπηρεσίες άμεσης μετάβασης ή εντοπισμού απωλειών.
Γ. Διαχείριση ζήτησης – Μείωση υπερκατανάλωσης
Με έναρξη υλοποίησης από τον Φεβρουάριο και κορύφωση έως το καλοκαίρι το Υπουργείο Γεωργίας προχωρά σε:
• Νέα εκστρατεία ενημέρωσης για μείωση της κατανάλωσης κατά 10% σε σχέση με το 2025.
• Παραχώρηση εξοπλισμού εξοικονόμησης νερού σε δημόσια κτίρια, στρατόπεδα, σχολεία και διανομή εξοπλισμού εξοικονόμησης σε νοικοκυριά και υποστατικά, για το 2026. (Ακροφισίγκια).
• Συνέχιση του Σχεδίου Επιδότησης Μικρών Ιδιωτικών Αφαλατώσεων ύψους €3 εκ.