Τραμπ προς Ιράν: «Ο χρόνος τελειώνει» – Τα σημάδια που δείχνουν κλιμάκωση

Με αυστηρή προειδοποίηση προς την Τεχεράνη επανέρχεται ο Ντόναλντ Τραμπ, δηλώνοντας ότι «ο χρόνος τελειώνει» για το Ιράν ώστε να προσέλθει σε διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό του πρόγραμμα, την ώρα που οι Ηνωμένες Πολιτείες ενισχύουν σταθερά τη στρατιωτική τους παρουσία στον Περσικό Κόλπο.
Ο Αμερικανός πρόεδρος έκανε λόγο για μια «μαζική αρμάδα» αμερικανικών ναυτικών και αεροπορικών δυνάμεων που «κινείται γρήγορα, με ισχύ, ενθουσιασμό και ξεκάθαρο σκοπό» προς την περιοχή, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο στρατιωτικής κλιμάκωσης εάν το Ιράν δεν ανταποκριθεί.
Σκληρή απάντηση από την Τεχεράνη
Η απάντηση της ιρανικής πλευράς ήταν άμεση. Ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί δήλωσε ότι οι ένοπλες δυνάμεις της χώρας βρίσκονται «με το δάχτυλο στη σκανδάλη», έτοιμες να απαντήσουν «άμεσα και συντριπτικά» σε οποιαδήποτε επίθεση από ξηρά ή θάλασσα.
Παράλληλα, η Τεχεράνη επαναλαμβάνει ότι το πυρηνικό της πρόγραμμα είναι αποκλειστικά ειρηνικού χαρακτήρα, απορρίπτοντας τις κατηγορίες των ΗΠΑ και των συμμάχων τους ότι επιδιώκει την κατασκευή πυρηνικού όπλου.
Σημάδια που δείχνουν κλιμάκωση της κρίσης με το Ιράν, σύμφωνα με εσωτερική ανάλυση:
-
Οι αμερικανικές δυνάμεις έχουν πλήρως αναπτυχθεί στη Μέση Ανατολή: Πρόσθετα συστήματα αεράμυνας θα ενίσχυαν περαιτέρω την αποτροπή, ωστόσο η υφιστάμενη διάταξη εκτιμάται ότι μπορεί να αποκρούσει ιρανικές επιθέσεις.
-
Σκληρή μετατόπιση στη ρητορική του Λευκού Οίκου: Δηλώσεις όπως «διατηρούμε το δικαίωμα προληπτικών πληγμάτων» και «ο χρόνος τελειώνει» σηματοδοτούν αλλαγή τόνου, με τον Τραμπ να ενισχύει το αφήγημα της πυρηνικής απειλής, σε συνδυασμό με ευνοϊκές δημοσκοπήσεις στο εσωτερικό.
-
Ο Τραμπ εντείνει τις αναφορές σε «νέα αρμάδα» που αναπτύσσεται στην περιοχή: Παράλληλα, καταγράφεται αποχώρηση διπλωματικού προσωπικού, εικόνα που θυμίζει προηγούμενες περιόδους πριν από στρατιωτική δράση.
-
Το Ιράν προετοιμάζει τις δικές του δυνάμεις: Μονάδες πυραύλων μετακινούνται, πολεμικά πλοία έχουν εξέλθει σε επιχειρησιακή ανάπτυξη, ενώ εντείνονται οι απειλές για κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ. Η προπαγάνδα γίνεται πιο επιθετική, με τη διάδοση βίντεο τεχνητής νοημοσύνης που απεικονίζουν φέρετρα και βυθιζόμενα αμερικανικά πολεμικά πλοία.
-
Επίσκεψη Χαμενεΐ στην Κομ: Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν μετέβη στην ιερή πόλη, κίνηση που –σύμφωνα με πληροφορίες– προηγείται συχνά σημαντικών αποφάσεων.
Πολιτική κρίση και αιματηρή καταστολή
Οι τελευταίες δηλώσεις Τραμπ έρχονται σε μια περίοδο βαθιάς εσωτερικής κρίσης στο Ιράν. Οι μαζικές διαδηλώσεις που ξέσπασαν μετά τη ραγδαία υποτίμηση του εθνικού νομίσματος εξελίχθηκαν σε κρίση νομιμοποίησης για το θεοκρατικό καθεστώς.
Ο Τραμπ αρχικά δήλωσε ότι «η βοήθεια είναι καθ’ οδόν», υπονοώντας αμερικανική παρέμβαση υπέρ των διαδηλωτών, για να προσθέσει αργότερα ότι –σύμφωνα με πληροφορίες που του μεταφέρθηκαν– οι εκτελέσεις διαδηλωτών έχουν σταματήσει.
Ωστόσο, οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων παρουσιάζουν δραματικά στοιχεία. Η αμερικανική Human Rights Activists News Agency (HRANA) αναφέρει ότι έχει επιβεβαιώσει τον θάνατο περισσότερων από 6.300 ανθρώπων, εκ των οποίων σχεδόν 6.000 ήταν διαδηλωτές, ενώ διερευνά ακόμη περίπου 17.000 καταγγελλόμενους θανάτους, εν μέσω σχεδόν τριών εβδομάδων διαδικτυακού «μπλακ άουτ». Η οργάνωση Iran Human Rights με έδρα τη Νορβηγία προειδοποιεί ότι ο τελικός απολογισμός ενδέχεται να ξεπεράσει τις 25.000.
Πυρηνικός φάκελος και στρατιωτική πίεση
Στο επίκεντρο της ρητορικής Τραμπ βρίσκεται πλέον ξεκάθαρα το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. «Ελπίζω το Ιράν να έρθει γρήγορα στο τραπέζι για μια δίκαιη συμφωνία – χωρίς πυρηνικά όπλα», έγραψε στην πλατφόρμα Truth Social, προειδοποιώντας ότι μια νέα επίθεση θα είναι «πολύ χειρότερη» από τα αμερικανικά πλήγματα του Ιουνίου του 2025 σε πυρηνικές εγκαταστάσεις στο Φορντό, τη Νατάνζ και το Ισφαχάν.
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο, μιλώντας στη Γερουσία, εκτίμησε ότι το ιρανικό καθεστώς είναι «πιο αδύναμο από ποτέ», σημειώνοντας ότι η οικονομική κατάρρευση στερεί από την ηγεσία της Τεχεράνης τη δυνατότητα να απαντήσει στα βασικά αιτήματα των διαδηλωτών.
Ενισχυμένη αμερικανική παρουσία στην περιοχή
Σύμφωνα με ανάλυση του BBC Verify και δορυφορικά δεδομένα, οι ΗΠΑ έχουν αυξήσει κατακόρυφα τη στρατιωτική τους παρουσία στη Μέση Ανατολή. Μαχητικά αεροσκάφη έχουν αναπτυχθεί στην Ιορδανία, νέες αεράμυνες στο Κατάρ, ενώ δεκάδες μεταγωγικά και αεροσκάφη ανεφοδιασμού έχουν καταγραφεί σε βάσεις της περιοχής και στο Ντιέγκο Γκαρσία.
Στη θάλασσα, αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln ηγείται της αμερικανικής ναυτικής δύναμης, με καταδρομικά και αντιτορπιλικά να επιχειρούν από το Μπαχρέιν. Την ίδια ώρα, το Ιράν έχει αναπτύξει ανοικτά των ακτών του το πλοίο-φορέα drones IRIS Shahid Bagheri, στέλνοντας μήνυμα αποτροπής.
Το αδιέξοδο της συμφωνίας
Υπενθυμίζεται ότι η πυρηνική συμφωνία του 2015 προέβλεπε αυστηρούς περιορισμούς στον εμπλουτισμό ουρανίου, τους οποίους το Ιράν άρχισε να παραβιάζει μετά την αποχώρηση των ΗΠΑ από τη συμφωνία το 2018, κατά την πρώτη προεδρική θητεία Τραμπ.
Παρά τις ανταλλαγές μηνυμάτων, ο υφυπουργός Εξωτερικών του Ιράν Καζέμ Γκαριμπαμπαντί ξεκαθαρίζει ότι δεν διεξάγονται επί του παρόντος απευθείας διαπραγματεύσεις με την Ουάσιγκτον.
Το σκηνικό παραμένει εξαιρετικά ρευστό, με τη στρατιωτική πίεση να αυξάνεται και τη διπλωματία να βρίσκεται σε λεπτή ισορροπία, ενώ το ενδεχόμενο νέας ανάφλεξης στη Μέση Ανατολή παραμένει ανοικτό.