Το φωτογραφικό σύμπαν του Γιώργου Λάνθιμου αποκαλύπτεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα

Μια διαφορετική όχι τόσο γνωστή καλλιτεχνική πτυχή του Γιώργου Λάνθιμου έχουμε την ευκαιρία να γνωρίσουμε αυτή την περίοδο στην Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση. Ο διεθνώς καταξιωμένος σκηνοθέτης και πολυβραβευμένος μετρ της κινούμενης εικόνας μας παρουσιάζει το μεγάλο πάθος του για την στατική εικόνα, μέσα από μια μεγάλη έκθεση 182 συνολικά φωτογραφιών.
Η αγάπη του για το συγκεκριμένο μέσο αναπτύχθηκε τα τελευταία πέντε χρόνια, καθώς όπως ομολογεί ο ίδιος του προσφέρει ελευθερία σε σχέση με τον κινηματογράφο και τον αποφορτίζει από τις τεράστιες υποχρεώσεις που έχουν τα μεγάλα στούντιο. Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης τύπου επισήμανε:
«Αυτό που μου αρέσει στη φωτογραφία είναι κυρίως ο τρόπος με τον οποίο διαφοροποιείται από το σινεμά, παρότι τεχνικά ξεκινούν και τα δύο από το ίδιο σημείο. Στη σχολή κινηματογράφου μαθαίνεις αμέσως ότι το σινεμά είναι ουσιαστικά 24 φωτογραφίες το δευτερόλεπτο. Άρα, τεχνικά πρέπει να μπεις στη διαδικασία να μάθεις φωτογραφία. Δεν ήξερα από την αρχή ότι θα με ενδιαφέρει τόσο πολύ, αυτή καθεαυτή η φωτογραφία. Άρχισα δηλαδή κι εγώ, βάζοντας στο μυαλό μου, ότι έπρεπε να τη μάθω τεχνικά και για να προχωρήσω σε αυτό που με ενδιέφερε πιο πολύ, που ήταν ο κινηματογράφος. Σιγά σιγά, μέσα από τη διαδικασία του κινηματογράφου, που έπρεπε ούτως ή άλλως να χρησιμοποιώ τη φωτογραφία, άρχισα να την αγαπώ όλο και περισσότερο, γιατί μου έδινε και μία άλλη διέξοδο, κατά τη διάρκεια της δημιουργίας των κινηματογραφικών ταινιών.
Μου αρέσει επίσης πάρα πολύ και η πρακτική σχέση. Μου αρέσουν πάρα πολύ οι φωτογραφικές μηχανές. Μου αρέσει ο σκοτεινός θάλαμος, να εμφανίζω φιλμ, να τυπώνω φωτογραφίες. Η αμεσότητα δηλαδή του ότι δημιουργείς κάτι. Δηλαδή μπορείς να πας μια βόλτα, να τραβήξεις ένα ρολό φιλμ, να γυρίσεις σπίτι σου, να το εμφανίσεις, να τυπώσεις δυο φωτογραφίες και να τις κρατήσεις στο χέρι σου και να τις κοιτάξεις. Όλο αυτό έχει μια πολύ άμεση ικανοποίηση ή απογοήτευση, όταν δεν τα έχεις πάει πολύ καλά. Η ικανοποίηση είναι όμως πολύ μεγάλη και άμεση σε σχέση πάλι με άλλα πράγματα».
Η έκθεση στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση αναπτύσσεται σε τέσσερις ενότητες. Οι τρεις πρώτες έχουν να κάνουν με τους χώρους και τα πρόσωπα που πρωταγωνιστούν στις ταινίες του. Πρόκειται για φωτογραφίες τραβηγμένες στο περιθώριο γυρισμάτων, σε τοποθεσίες πόλεων, αλλά και σε στούντιο.
Το τέταρτο σύνολο παρουσιάζεται για πρώτη φορά παγκοσμίως και είναι μια εν εξελίξει σειρά προσωπικών ασπρόμαυρων φωτογραφιών που τραβήχτηκαν στην Ελλάδα. Ο Λάνθιμος σε αυτές τις φωτογραφίες, τις οποίες συγκέντρωσε κατά τη διάρκεια μοναχικών περιπάτων στις παρυφές της Αθήνας και σε επισκέψεις του σε ελληνικά νησιά, εστιάζει στο καθημερινό και το κοινότοπο, αξιοποιώντας τη δυνατότητα του μέσου για αφαίρεση και μεταμόρφωση:
«Θυμάμαι ότι πάντα μου άρεσε να βγάζω ασπρόμαυρες φωτογραφίες. Ακόμη και όταν είχα ξεκινήσει στην Ελλάδα, δουλεύοντας σε διαφημιστικά όπου όλα έπρεπε να είναι πολύ καθαρά και πολύ όμορφα, εγώ πάντα είχα μια τάση να τραβάω μαυρόασπρο. Έφυγα για περίπου δέκα χρόνια και όταν επέστρεψα, με έναν τρόπο, είχα αποκτήσει μια απόσταση από την Ελλάδα. Τότε νομίζω ότι επέλεξα πολύ συνειδητά το μαυρόασπρο, όχι σε σχέση με την ασχήμια, το αντίθετο σε σχέση με μία καρτποστάλ αισθητική που μας είναι γνώριμη. Και επειδή με ενδιέφερε πολύ να φωτογραφίζω στα νησιά, στη θάλασσα, σε τέτοια μέρη. Δεν ήθελα αυτά τα καρτ ποστάλ χρώματα να αποσπάσουν από το ίδιο το αντικείμενο. Δεν προσπαθούσα να κρύψω την ασχήμια. Αυτό που ήθελα, ήταν περισσότερο να μην αποσπάσω την προσοχή από αυτό που με ενδιέφερε στις συγκεκριμένες εικόνες» τονίζει ο δημιουργός.
Σχεδιασμένη με τη μορφή ενός κλασικού ελληνικού ναού, η έκθεση δημιουργεί έναν κεντρικό χώρο που παραπέμπει σε βωμό, όπου εκτίθενται 110 νέα έργα του Λάνθιμου, ενώ στην εξωτερική περίμετρο παρουσιάζονται τα τρία σύνολα έργων που συνδέονται με τις ταινίες του, έτσι ώστε το κοινό να μετακινείται από το γνωστό έργο του προς τον εσωτερικό πυρήνα της νέας φωτογραφικής του δουλειάς.
Την έκθεση Γιώργος Λάνθιμος: Photographs επιμελείται ο Michael Mack, σε ανάθεση και παραγωγή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση και αρχιτεκτονικό σχεδιασμό Λουκά Μπάκα. Με την ευκαιρία των εγκαινίων της έκθεσης, ο Γιώργος Λάνθιμος θα παρουσιάσει το νέο του φωτογραφικό βιβλίο, viscin (2026).
«Νομίζω ότι το πιο ενδιαφέρον και συναρπαστικό στοιχείο αυτής της έκθεσης είναι η ιδέα ότι έχουμε έναν εξαιρετικό κινηματογραφικό δημιουργό. Λίγοι γνωρίζουν ότι τα τελευταία πέντε ή έξι χρόνια χρησιμοποιεί και φωτογραφική μηχανή. Παράλληλα με τα γυρίσματα των ταινιών του, βγάζει τις δικές του φωτογραφίες. Αλλά το πιο σημαντικό είναι ότι δημιουργεί και προσωπικά έργα. Υπάρχει μια σχέση μεταξύ του κινηματογράφου και των φωτογραφιών. Αλλά αυτό που βλέπετε είναι η επανάσταση στον τρόπο σκέψης του σχετικά με τις δυνατότητες της φωτογραφίας, όπου εισέρχεται σε αυτόν τον ιδιωτικό χώρο της δημιουργίας προσωπικών έργων σε σχέση με την πατρίδα του.
Έτσι, τα βασικά στοιχεία των φωτογραφιών στην έκθεση είναι η αρχή μιας καριέρας, ενός τρόπου σκέψης που χρησιμοποιεί τη φωτογραφία, η οποία ξεκινά από τον κινηματογράφο, από τη δημιουργία ταινιών, από τα σκηνικά των ταινιών του και στη συνέχεια εξελίσσεται σε αυτόν τον ιδιωτικό προσωπικό χώρο. Ο συγκεκριμένος τρόπος με τον οποίο χρησιμοποιεί την κάμερα δεν διαφέρει πολύ από τη διαδικασία της κινούμενης εικόνας, λόγω του γεγονότος ότι είναι πνευματώδης, έχει πολύ χιούμορ, αλλά και εστιάζει στην ανθρώπινη κατάσταση. Εξετάζει και αναλύει τη φύση της ύπαρξης. Αυτό φαίνεται πολύ καθαρά, ειδικά στις φωτογραφίες που δεν έχουν σχέση με τον κινηματογράφο. Το βλέπουμε πολύ καθαρά όταν είναι μακριά από τα κινηματογραφικά γυρίσματα, επειδή σε αυτές τις περιπτώσεις είναι μόνος του και δημιουργεί προσωπικά έργα για την Ελλάδα» επισημαίνει ο εκδότης και επιμελητής της έκθεσης Μάικλ Μακ.
Σε ποιο όμως φωτογραφικό πλαίσιο εντάσσεται η δουλειά του; «Είναι πολύ σαφές ότι το έργο του προέρχεται από μια συγκεκριμένη παράδοση φωτογραφικής ενασχόλησης με το ανθρωπογενές περιβάλλον. Μια ιστορία που ξεκινάει στις δεκαετίες του '60 και του '70 από το περιβαλλοντικό κίνημα, ειδικά στην Αμερική, όπου οι άνθρωποι εξέταζαν τον αντίκτυπο του ανθρώπου στο τοπίο. Υπάρχουν πολλοί φωτογράφοι που ερεύνησαν τη συγκεκριμένη θεματική και ακολούθησαν αυτή τη γραμμή. Βλέπουμε αυτή την επίδραση στην σύγχρονη φωτογραφική πρακτική. Το όμορφο με τον Γιώργο Λάνθιμο είναι ότι τον βλέπεις να εφαρμόζει αυτή την πρακτική στην Ελλάδα, τη φέρνει στην πατρίδα του. Κοιτάζει το δικό του τόπο και να τον εξετάζει με έναν τρόπο που δεν είναι μόνο διορατικός, όχι μόνο λίγο άβολος, όσον αφορά την πραγματικότητα που αποκαλύπτει, αλλά είναι και πραγματικά μοναδικός στην οπτική που έχει υιοθετήσει, παίρνοντας αυτή την ιστορία μαζί του» συμπληρώνει ο επιμελητής της έκθεσης.
Η έκθεση φωτογραφιών του Γιώργου Λάνθιμου στην Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση διαρκεί μέχρι τις 17 Μαΐου.
ΠΗΓΗ: euronews.com