Το σχέδιο Τραμπ για τη Γροιλανδία: Οι ΗΠΑ ζητούν «λευκή επιταγή» για στρατιωτική παρουσία

Οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν την πλήρη αναθεώρηση της αμυντικής συμφωνίας τους με τη Δανία, με στόχο να αρθούν κάθε είδους περιορισμοί στη στρατιωτική τους παρουσία στη Γροιλανδία. Σύμφωνα με πληροφορίες του Bloomberg, η Ουάσιγκτον θέλει να ξαναγράψει κρίσιμα σημεία της συμφωνίας, μετατρέποντας το νησί σε χώρο ανεμπόδιστης στρατιωτικής δραστηριότητας, σε μια διαπραγμάτευση που έχει εξελιχθεί σε κεντρικό πεδίο για την ικανοποίηση των απαιτήσεων του Ντόναλντ Τραμπ.
Η αρχική συμφωνία του 1951, όπως τροποποιήθηκε το 2004, προβλέπει ότι οι ΗΠΑ οφείλουν να «συμβουλεύονται και να ενημερώνουν» τη Δανία και τη Γροιλανδία πριν από οποιαδήποτε «σημαντική αλλαγή» στις στρατιωτικές τους επιχειρήσεις ή εγκαταστάσεις στο νησί. Αυτό ακριβώς το σημείο είναι που οι Αμερικανοί διαπραγματευτές θέλουν να αφαιρέσουν ή να αποδυναμώσουν, ώστε να μην υπάρχει καμία νομική ή πολιτική δέσμευση.
Άτομα με γνώση των συνομιλιών αναφέρουν στο Bloomberg ότι η αμερικανική πλευρά επιδιώκει διατύπωση που θα εξασφαλίζει απόλυτη ελευθερία κινήσεων, χωρίς χρονικούς ή επιχειρησιακούς περιορισμούς. Οι τελικές λεπτομέρειες της συμφωνίας παραμένουν ανοιχτές και αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης.
Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Άνα Κέλι, υποστήριξε ότι «αν αυτή η συμφωνία ολοκληρωθεί –και ο Πρόεδρος Τραμπ είναι ιδιαίτερα αισιόδοξος– οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πετύχουν όλους τους στρατηγικούς τους στόχους στη Γροιλανδία, με ελάχιστο κόστος και σε μόνιμη βάση». Όπως ανέφερε, περισσότερες λεπτομέρειες θα ανακοινωθούν όταν υπάρξει οριστική συμφωνία όλων των εμπλεκομένων. Η δανική πρεσβεία στην Ουάσιγκτον απέφυγε να σχολιάσει.
Η γραμμή αυτή συμβαδίζει με όσα έχει δηλώσει δημόσια ο ίδιος ο Τραμπ. Την Τετάρτη ανακοίνωσε ότι υπάρχει «πλαίσιο μιας μελλοντικής συμφωνίας» για τη Γροιλανδία, μετά τη συνάντησή του με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός, χωρίς ωστόσο να δώσει λεπτομέρειες.
«Θα δουλέψουμε όλοι μαζί. Και μάλιστα το ΝΑΤΟ θα συμμετέχει», δήλωσε ο Τραμπ, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η συμφωνία δεν θα αφορά μόνο διμερείς σχέσεις ΗΠΑ–Δανίας αλλά και τη συμμαχία. Επιστρέφοντας από το Νταβός, σημείωσε ότι εντός δύο εβδομάδων θα καταστήσει σαφές αν η Κοπεγχάγη έχει δώσει τη συγκατάθεσή της.
Σε συνέντευξή του στο Fox Business, ο Τραμπ ήταν ακόμη πιο ξεκάθαρος για τις προθέσεις του: «Θα έχουμε όλη τη στρατιωτική πρόσβαση που θέλουμε. Θα μπορούμε να βάλουμε στη Γροιλανδία ό,τι χρειαζόμαστε. Ουσιαστικά είναι πλήρης πρόσβαση, χωρίς τέλος και χωρίς χρονικό όριο».
Μια τελική συμφωνία θα μπορούσε να αποφορτίσει αυτό που πολλοί περιγράφουν ως τη σοβαρότερη κρίση στις διατλαντικές σχέσεις από την ίδρυση του ΝΑΤΟ μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Σύμφωνα με προηγούμενα δημοσιεύματα του Bloomberg, το πλαίσιο που περιέγραψε ο Τραμπ περιλαμβάνει μεταξύ άλλων ανάπτυξη αμερικανικών πυραυλικών συστημάτων, δικαιώματα εξόρυξης με στόχο τον αποκλεισμό κινεζικών συμφερόντων και ενισχυμένη παρουσία του ΝΑΤΟ στην Αρκτική. Σε αντάλλαγμα, ο Αμερικανός Πρόεδρος θα δεσμευόταν να μην επιβάλει δασμούς σε ευρωπαϊκές χώρες.
Η στρατηγική αυτή σηματοδοτεί στροφή σε σχέση με τις τελευταίες δεκαετίες, κατά τις οποίες οι ΗΠΑ είχαν περιορίσει δραστικά την παρουσία τους στη Γροιλανδία μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου. Από έως και 17 βάσεις, σήμερα διατηρούν μία κύρια εγκατάσταση με περίπου 150 στρατιωτικούς και περισσότερους από 300 συμβασιούχους, πολλοί εκ των οποίων είναι Δανοί ή Γροιλανδοί.
Παραμένει, ωστόσο, ασαφές μέχρι ποιο σημείο η Δανία και η Γροιλανδία θα αποδεχθούν αλλαγές τέτοιας κλίμακας. Η Δανή πρωθυπουργός Μέτε Φρεντέρικσεν δήλωσε ότι και οι δύο πλευρές είναι ανοιχτές σε «περαιτέρω επέκταση» της αμυντικής συμφωνίας του 1951, τονίζοντας όμως ότι αυτό πρέπει να γίνει «με σωστό και σεβαστό τρόπο».
Πρώην αξιωματούχοι των ΗΠΑ σημειώνουν ότι το ισχύον πλαίσιο ήδη αφήνει σημαντικά περιθώρια δράσης στην Ουάσιγκτον και ότι τόσο η Δανία όσο και η Γροιλανδία εδώ και χρόνια ενθαρρύνουν μεγαλύτερη αμερικανική στρατιωτική παρουσία, καθώς αυτή στηρίζει και την τοπική οικονομία. Όπως σχολίασε η Ίρις Φέργκιουσον, πρώην αναπληρώτρια υφυπουργός Άμυνας των ΗΠΑ, «υπήρχε πάντα διάθεση για συζήτηση» κάθε φορά που οι Αμερικανοί ζητούσαν περισσότερη εμπλοκή – μια πραγματικότητα που εξηγεί γιατί η Γροιλανδία βρίσκεται σήμερα στο επίκεντρο ενός γεωστρατηγικού παζαριού με παγκόσμιες προεκτάσεις.