Τι είναι το δηλητήριο βατράχου που φέρεται να σκότωσε τον Ναβάλνι

Ηγέτης της ρωσικής αντιπολίτευσης, ο Αλεξέι Ναβάλνι, φέρεται να σκοτώθηκε με τη χρήση μιας θανατηφόρας τοξίνης που εντοπίζεται σε βατράχους-βέλη (poison dart frogs) της Νότιας Αμερικής, σύμφωνα με το Ηνωμένο Βασίλειο και ορισμένους Ευρωπαίους συμμάχους του.
Ίχνη επιβατιδίνης (epibatidine) εντοπίστηκαν σε δείγματα από το σώμα του Ναβάλνι και, σύμφωνα με το βρετανικό Υπουργείο Εξωτερικών, είναι εξαιρετικά πιθανό να προκάλεσαν τον θάνατό του σε σωφρονιστική αποικία στη Σιβηρία πριν από δύο χρόνια.
Οι σύμμαχοι υποστήριξαν ότι μόνο το ρωσικό κράτος διέθετε «τα μέσα, το κίνητρο και την ευκαιρία» για τη χρήση αυτής της θανατηφόρας τοξίνης.
Το Κρεμλίνο απέρριψε τα ευρήματα, κάνοντας λόγο για «εκστρατεία πληροφόρησης», σύμφωνα με το ρωσικό πρακτορείο ειδήσεων Tass.
Διαβάστε επίσης: Αποκάλυψη για Ναβάλνι: Δηλητηριάστηκε με τοξίνη βατράχου-Στο στόχαστρο η Μόσχα
Τι είναι η τοξίνη;
Η επιβατιδίνη είναι μια φυσική νευροτοξίνη που απομονώνεται από το δέρμα του βατράχου-βέλους του Ισημερινού, σύμφωνα με την ειδικό τοξικολογίας Τζιλ Τζόνσον.
Όπως δήλωσε στο BBC Russian, είναι «200 φορές ισχυρότερη» από τη μορφίνη.
Η επιβατιδίνη απαντάται φυσικά σε βατράχους-βέλη που ζουν άγρια στη Νότια Αμερική, αλλά μπορεί επίσης να παραχθεί σε εργαστήριο.
Οι βάτραχοι σε αιχμαλωσία δεν παράγουν αυτή την τοξίνη, ενώ –σύμφωνα με τη σχετική ανακοίνωση των Ευρωπαίων συμμάχων– δεν απαντάται φυσικά στη Ρωσία.
Μεταξύ των ειδών που εκκρίνουν την τοξίνη στο δέρμα τους συγκαταλέγονται ο Anthony’s poison arrow frog και ο Phantasmal poison frog.
Παρότι η επιβατιδίνη έχει μελετηθεί ως πιθανό αναλγητικό και για την ανακούφιση επώδυνων φλεγμονωδών παθήσεων των πνευμόνων, δεν χρησιμοποιείται κλινικά λόγω της υψηλής τοξικότητάς της.
Πώς δρα το δηλητήριο των βατράχων;
Η ισχυρή αυτή χημική ένωση δρα στους νικοτινικούς υποδοχείς του νευρικού συστήματος, σύμφωνα με την Τζόνσον.
Επειδή υπερδιεγείρει αυτούς τους νευρικούς υποδοχείς, εάν χορηγηθεί σε κατάλληλη δόση, μπορεί να προκαλέσει μυϊκούς σπασμούς, παράλυση, επιληπτικές κρίσεις, επιβράδυνση του καρδιακού ρυθμού, αναπνευστική ανεπάρκεια και τελικά θάνατο.
Ο καθηγητής περιβαλλοντικής τοξικολογίας στο Πανεπιστήμιο του Λιντς, Άλαστερ Χέι, δήλωσε στο πρακτορείο PA ότι οι επιδράσεις της μπορούν να οδηγήσουν σε παρεμπόδιση της αναπνοής και ότι «κάθε άτομο που δηλητηριάζεται πεθαίνει από ασφυξία».
Το γεγονός ότι η τοξίνη εντοπίστηκε στο αίμα κάποιου «υποδηλώνει σκόπιμη χορήγηση», πρόσθεσε.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η τοξικότητα της επιβατιδίνης μπορεί να «αυξηθεί ακόμη περισσότερο με τη συγχορήγηση ορισμένων άλλων φαρμάκων, και αυτοί οι συνδυασμοί έχουν ερευνηθεί».
Πόσο σπάνια είναι η τοξίνη;
Η επιβατιδίνη είναι εξαιρετικά σπάνια και εντοπίζεται μόνο σε μία γεωγραφική περιοχή και μάλιστα σε ίχνη, ανέφερε η Τζόνσον.
Ο βάτραχος στον οποίο αναφέρονται το βρετανικό Υπουργείο Εξωτερικών και οι σύμμαχοι εκτιμάται ότι είναι ο Anthony’s poison arrow frog, είδος ενδημικό στον Ισημερινό και το Περού.
Οι βάτραχοι παράγουν τη χημική ουσία μέσω της διατροφής τους, καταναλώνοντας συγκεκριμένες τροφές που επιτρέπουν την παραγωγή αλκαλοειδών – οργανικών ενώσεων – τα οποία δημιουργούν την επιβατιδίνη και συσσωρεύονται στο δέρμα τους. Αν αλλάξει η διατροφή τους, τα αποθέματα επιβατιδίνης μειώνονται.
«Το να βρεθεί άγριος βάτραχος στο σωστό σημείο, που να τρέφεται ακριβώς με τις απαραίτητες τροφές για την παραγωγή των σωστών αλκαλοειδών, είναι σχεδόν αδύνατο… σχεδόν», είπε η Τζόνσον.
«Πρόκειται για μια απίστευτα σπάνια μέθοδο δηλητηρίασης ανθρώπου. Οι μόνες άλλες περιπτώσεις δηλητηρίασης από επιβατιδίνη που γνωρίζω ήταν σε εργαστηριακό περιβάλλον και μη θανατηφόρες.»
Τι έχει πει η Ρωσία;
Ευρωπαϊκά εργαστήρια επιβεβαίωσαν ότι ο Ναβάλνι πέθανε από το συγκεκριμένο σπάνιο δηλητήριο, σύμφωνα με τους συμμάχους.
Η Μόσχα είχε προηγουμένως ισχυριστεί ότι ο Ναβάλνι πέθανε από φυσικά αίτια, ενώ η χήρα του, Γιούλια Ναβάλναγια, έχει υποστηρίξει σταθερά ότι ο σύζυγός της «δολοφονήθηκε» με δηλητήριο.
Η ρωσική πρεσβεία στο Λονδίνο αρνήθηκε οποιαδήποτε εμπλοκή της Μόσχας στον θάνατό του και χαρακτήρισε την ανακοίνωση «παραλήρημα δυτικών μυθοπλαστών» και «νεκρο-προπαγάνδα».
Η εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Μαρία Ζαχάροβα, φέρεται να δήλωσε στο Tass: «Όλες αυτές οι συζητήσεις και δηλώσεις αποτελούν εκστρατεία πληροφόρησης που αποσκοπεί στο να αποσπάσει την προσοχή από τα πιεστικά προβλήματα της Δύσης».
Ο Χάμις ντε Μπρέτον-Γκόρντον, πρώην ανώτερος αξιωματικός του Ηνωμένου Βασιλείου και του ΝΑΤΟ και ειδικός στα χημικά όπλα, δήλωσε ότι όσα αναφέρει το Κρεμλίνο, συμπεριλαμβανομένων των ισχυρισμών για τον θάνατο του Ναβάλνι, πρέπει να αντιμετωπίζονται «με επιφύλαξη».
Την περίοδο του θανάτου του, ο Ναβάλνι βρισκόταν στη φυλακή για τρία χρόνια και είχε πρόσφατα μεταφερθεί σε σωφρονιστική αποικία στην Αρκτική.
Σύμφωνα με ρωσικές αναφορές, ο 47χρονος έκανε έναν σύντομο περίπατο, δήλωσε ότι ένιωσε αδιαθεσία, κατέρρευσε και δεν ανέκτησε ποτέ τις αισθήσεις του.