Στο χείλος του γκρεμού επαύλεις: Κινδυνεύουν να βρεθούν#8230; στη θάλασσα Θέμα χρόνου η κατάρρευση παραλιακού

Τα έντονα φαινόμενα διάβρωσης στον κόλπο Κερατιδίου απειλούν πλέον άμεσα δημόσιες υποδομές και πολυτελείς οικιστικές αναπτύξεις στην Πέγεια, με την κατάσταση να χαρακτηρίζεται κρίσιμη σύμφωνα με άρθρο του δημοσιογράφου Άγγελου Νικολάου στην εφημερίδα «Φιλελεύθερος». Όπως αναφέρεται στην Έκθεση Πληροφοριών που υποβλήθηκε στην Περιβαλλοντική Αρχή καταγράφεται ότι το παραλιακό μέτωπο υποχωρεί επικίνδυνα και απέχει σήμερα μόλις 3 έως 5 μέτρα από τον δημόσιο πεζόδρομο.
Σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα μελέτη η οποία εκπονήθηκε τον Νοέμβριο του 2024, σκιαγραφεί μια ιδιαίτερα ανησυχητική εικόνα. Αν και στο παρελθόν η ακτογραμμή παρουσίαζε σχετική σταθερότητα, την περίοδο 2014-2019 σημειώθηκε έντονη έξαρση της διάβρωσης με σημαντική υποσκαφή του κρημνού. Σύμφωνα με τα στοιχεία των μελετητών, από το 1963 έως το 2014 η ακτογραμμή υποχώρησε κατά περίπου 16 μέτρα στον ανατολικό κολπίσκο και κατά 10 μέτρα στον δυτικό. Την πενταετία 2014-2019 καταγράφηκε επιπρόσθετη υποχώρηση περίπου 5 μέτρων και στους δύο κολπίσκους, γεγονός που μεταφράζεται σε μέσο ρυθμό διάβρωσης της τάξης του 1 μέτρου ετησίως.
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι, με τους σημερινούς ρυθμούς, η κατάρρευση του δημόσιου παραλιακού πεζοδρόμου και του χώρου πρασίνου είναι θέμα χρόνου. Ήδη, ο παρακείμενος δημόσιος δρόμος έχει υποστεί ζημιές, με τμήματά του να βρίσκονται πλέον εντός της θάλασσας.
Στόχος του προτεινόμενου έργου είναι η ενίσχυση της ασφάλειας του κοινού. Η λύση που προκρίνεται για την προστασία της βάσης του γκρεμού (πόδα) αντλεί έμπνευση από τη φυσική διαδικασία που παρατηρείται σε γειτονικούς κρημνούς, όπου η υποσκαφή από τον κυματισμό περιορίζεται μέσω της μετακίνησης λεπτόκοκκων υλικών. Τα μικρότερα σωματίδια απομακρύνονται από τα κύματα, ενώ στον πόδα παραμένουν μεγαλύτερα και πιο σταθερά υλικά, ικανά να αντέχουν στους ισχυρούς κυματισμούς.
Λόγω του κατεπείγοντος χαρακτήρα της κατάστασης, οι αιτητές – ιδιοκτήτες της ανάπτυξης Coral Seas – σε συνεννόηση με την Επαρχιακή Διοίκηση Πάφου, εισηγούνται άμεσα μέτρα προστασίας, συνολικού κόστους €300.000 και με εκτιμώμενη διάρκεια υλοποίησης πέντε μηνών.
Συγκεκριμένα προτείνεται:
• Η κατασκευή υπόγειου τοίχου από δύο σειρές πασσάλων βάθους 12 μέτρων και μήκους 40 μέτρων, παράλληλα με τον πεζόδρομο, ώστε να διασφαλιστεί η ευστάθεια του εδάφους χωρίς οπτική όχληση.
• Η τοποθέτηση φυσικών ογκολίθων στη βάση του γκρεμού, σε ύψος 4-6 μέτρων από τη θάλασσα, με στόχο την απορρόφηση της ενέργειας των κυμάτων και τον περιορισμό της υποσκαφής.
«Η μη λήψη μέτρων εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους για την ασφάλεια των επισκεπτών και των κτιρίων πρώτης γραμμής», επισημαίνεται στην έκθεση, με την υπογράμμιση ότι μια συνολική λύση προστασίας για ολόκληρο τον κόλπο θα απαιτούσε έως και δέκα χρόνια – χρόνος που, όπως τονίζεται, δεν υπάρχει.
Το ζήτημα της ευστάθειας του κρημνού εξετάζεται και από τους συμβούλους Γιώργο Πετρίδη και Κυριάκο Κύρου. Όπως αναφέρουν, η μόνη άμεσα εφαρμόσιμη και αποτελεσματική προσέγγιση είναι η υλοποίηση στοχευμένων μέτρων προστασίας του παραλιακού μετώπου και των κατοικιών μπροστά από το έργο Coral Seas. Προειδοποιούν ότι η διάβρωση δεν εξελίσσεται με σταθερό ρυθμό και δεν μπορεί να προβλεφθεί πότε θα επηρεάσει κρίσιμες υποδομές, ενώ ακραία καιρικά φαινόμενα και έντονος κυματισμός ενδέχεται να επιδεινώσουν αιφνίδια την κατάσταση.
Οι Πετρίδης και Κύρου εισηγούνται την κατασκευή θαμμένου τοίχου από πασσάλους μπροστά από τον παραλιακό πεζόδρομο, σε συνδυασμό με τοπική ενίσχυση του κρημνού με ογκόλιθους, χαρακτηρίζοντας τη λύση εφικτή και πρακτική, με σημαντικά οφέλη για την ασφάλεια της περιοχής.
Κόκκινο από το Τμήμα Αρχαιοτήτων για τον υποθαλάσσιο πλούτο
Πέραν της γεωλογικής της ευαισθησίας, η περιοχή φέρει και ιδιαίτερη αρχαιολογική βαρύτητα. Με επιστολή ημερομηνίας 28/7/2025, το Τμήμα Αρχαιοτήτων επισημαίνει ότι ο όρμος Κερατίδι συνιστά σημαντικό αρχαιολογικό χώρο, καθώς υποθαλάσσιες έρευνες έχουν εντοπίσει μεγάλη συγκέντρωση ευρημάτων που παραπέμπουν σε αρχαίο αγκυροβόλιο. Παράλληλα, ο όρμος γειτνιάζει άμεσα με τον σημαντικό αρχαιολογικό χώρο της Μάας-Παλαιοκάστρου.
Αν και αναγνωρίζεται η ανάγκη λήψης μέτρων προστασίας, το Τμήμα Αρχαιοτήτων ζητά σαφή οριοθέτηση των προτεινόμενων επεμβάσεων επί χάρτου, προκειμένου να αποφευχθεί αλλοίωση της φυσιογνωμίας της περιοχής.
Οι μελετητές, από την πλευρά τους, διαβεβαιώνουν ότι οι εργασίες θα περιοριστούν σε κρατική γη και στα σημεία όπου εντοπίζεται η διάβρωση, χωρίς παρέμβαση στον βυθό όπου βρίσκονται οι αρχαιότητες.
Το έργο χωροθετείται εντός της Ζώνης Προστασίας της Παραλίας, σε απόσταση μόλις 260 μέτρων από την οργανωμένη παραλία «Λαουρού». Σύμφωνα με τη μελέτη, η χρήση φυσικών ογκολίθων συνιστά «λύση βασισμένη στη φύση» (Nature-based solution), που μειώνει την ανάκλαση του κυματισμού και συμβάλλει στη σταθεροποίηση του πρανούς χωρίς επιπτώσεις στις γειτονικές ακτές.
Την ίδια ώρα, ο Δήμος Πέγειας προγραμματίζει την επέκταση του παραλιακού πεζοδρόμου προς τις Θαλασσινές Σπηλιές, καθιστώντας ακόμη πιο επιτακτική την ανάγκη διασφάλισης ενός ασφαλούς και σταθερού παραλιακού μετώπου, με άμεσες προεκτάσεις για την τοπική κοινωνία και την τουριστική βιομηχανία της Πάφου.