Σενάριο επιχείρησης των ΗΠΑ στο Ιράν: Ποια τα όπλα και οι πιθανοί στόχοι

Η αμερικανική επιχείρηση κατά ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων τον Ιούνιο του 2025, που προηγήθηκε του πολέμου των 12 ημερών, καταγράφηκε ως χαρακτηριστικό παράδειγμα περιορισμένης στρατιωτικής δράσης από τις ΗΠΑ εναντίον του Ιράν: σύντομη σε διάρκεια, υψηλής ακρίβειας και χωρίς απώλειες προσωπικού ή μέσων, με τη μορφή ενός «χειρουργικού πλήγματος» και ξεκάθαρο στρατηγικό μήνυμα.
Το ενδεχόμενο νέας επέμβασης, ωστόσο, τοποθετείται σε διαφορετικό επίπεδο. Δεν αφορά πλέον αποκλειστικά στρατηγικές υποδομές, αλλά ένα ευρύτερο πολιτικο-στρατιωτικό περιβάλλον, με εσωτερική κοινωνική αναταραχή και αυξημένο κίνδυνο κλιμάκωσης.
Στόχοι μέσα στον αστικό ιστό
Σε αντίθεση με τις πυρηνικές εγκαταστάσεις, οι δομές που στηρίζουν τον μηχανισμό ασφαλείας του ιρανικού κράτους βρίσκονται σε μεγάλο βαθμό εντός πόλεων. Κέντρα διοίκησης, βάσεις ασφαλείας, εγκαταστάσεις επικοινωνιών και οικονομικοί κόμβοι.
Αυτό μεταβάλλει ριζικά την εξίσωση. Η πιθανότητα παράπλευρων απωλειών αυξάνεται κατακόρυφα και οποιαδήποτε απώλεια αμάχων υπονομεύει τον πολιτικό στόχο μιας επιχείρησης που θα παρουσιαζόταν ως «στήριξη της κοινωνίας».
Οικονομικοί στόχοι και έμμεση πίεση
Ένα εναλλακτικό επιχειρησιακό πεδίο αφορά την οικονομική βάση ισχύος του καθεστώτος. Υποδομές που σχετίζονται με εμπορικά δίκτυα, ενεργειακά έσοδα και χρηματοδοτικούς μηχανισμούς.
Το πλήγμα εδώ δεν είναι άμεσο. Είναι σωρευτικό. Στόχος δεν είναι η άμεση κατάρρευση, αλλά η δημιουργία ρωγμών στο εσωτερικό του μηχανισμού ασφαλείας – η μετατόπιση του άγχους από την πολιτική επιβίωση του καθεστώτος στη φυσική και οικονομική επιβίωση των στελεχών του.
Ωστόσο, πρόκειται για δίκοπο μαχαίρι. Η οικονομική πίεση διαχέεται πρώτα στην κοινωνία, με απρόβλεπτες πολιτικές συνέπειες.
Τα οπλικά συστήματα στο τραπέζι
Σε επιχειρησιακό επίπεδο, το εύρος των πιθανών στόχων ευνοεί τη χρήση «stand-off» όπλων και όχι μαζικές αεροπορικές επιδρομές.
Κεντρικό ρόλο θα μπορούσαν να έχουν:
Πύραυλοι κρουζ Tomahawk, εκτοξευόμενοι από υποβρύχια ή πλοία επιφανείας, μακριά από τις ιρανικές ακτές. Υψηλή ακρίβεια, χαμηλός κίνδυνος για τις αμερικανικές δυνάμεις.
JASSM (Joint Air-to-Surface Standoff Missile), με διατρητική κεφαλή και μεγάλο βεληνεκές. Δίνουν τη δυνατότητα πλήγματος χωρίς είσοδο σε βαριά προστατευμένο εναέριο χώρο.
Μη επανδρωμένα αεροσκάφη, για επιτήρηση, στοχοποίηση και επιλεκτικά πλήγματα.
Περιορισμένη χρήση βομβαρδιστικών μεγάλου βεληνεκούς, με εναέριο ανεφοδιασμό, εφόσον απαιτηθεί πλήγμα υψηλού συμβολισμού.
Αντίθετα, η χρήση επανδρωμένων αεροσκαφών με βόμβες ελεύθερης πτώσης θεωρείται υψηλού ρίσκου και επιχειρησιακά δύσκολη σε πυκνό αστικό περιβάλλον.
Περιορισμοί ισχύος
Η απουσία άμεσα διαθέσιμων αεροπλανοφόρων – σήμερα καθώς η εντολής στο «Αβραάμ Λίνκολν» να μεταβεί στον Περσικό κόλπο έχει δοθεί – στην περιοχή μειώνει την ευελιξία και ενισχύει την εξάρτηση από αεροπορικά μέσα μεγάλης ακτίνας και βάσεις στον Περσικό Κόλπο ή ακόμη πιο μακριά.
Η επιχείρηση, αν γίνει, θα είναι σχεδιασμένη ως βραχεία επιδρομή, όχι ως εκστρατεία. Χωρίς παρατεταμένη παρουσία. Χωρίς χερσαία εμπλοκή. Με αυστηρό έλεγχο κλιμάκωσης.
Το όριο του «θεάτρου»
Ένα τέτοιο πλήγμα θα έχει αναπόφευκτα και χαρακτήρα επίδειξης ισχύος. Εικόνες, μήνυμα, σοκ. Γρήγορο αποτύπωμα στα διεθνή μέσα. Αυτό έχει δείξει μέχρι σήμερα άλλωστε με τις κινήσεις του και το περασμένο καλοκαίρι αλλά και εσχάτως στην Βενεζουέλα ο Λευκός Οίκος.
Αυτό, όμως, είναι και το όριό του. Το στρατιωτικό θέατρο δημιουργεί πίεση, όχι απαραίτητα πολιτική ανατροπή. Και η εμπειρία της περιοχής δείχνει ότι τα καθεστώτα δεν καταρρέουν από πυραύλους ακριβείας, αλλά από εσωτερική φθορά.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν τα μέσα, την τεχνολογία και την επιχειρησιακή εμπειρία για μια ακόμη περιορισμένη επίθεση υψηλής ακρίβειας.
Το ανοιχτό ερώτημα δεν είναι στρατιωτικό. Είναι πολιτικό.
Κατά πόσο μια τέτοια ενέργεια μπορεί να αλλάξει τη δυναμική στο εσωτερικό του Ιράν χωρίς να ενισχύσει το αφήγημα της εξωτερικής απειλής που θα καταδικάσει ακόμη μία προσπάθεια της Δύσης.