Πώς ο πόλεμος στην Ουκρανία άλλαξε τις ευρωπαϊκές ισορροπίες

Η εισβολή της Ρωσίας έχει καταστρέψει τις πόλεις της Ουκρανίας, έχει στοιχίσει τη ζωή σε εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους και έχει αναγκάσει περισσότερα από 10 εκατομμύρια άτομα να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους – σχεδόν 7 εκατομμύρια από αυτά στο εξωτερικό.
Οι επιπτώσεις του μεγαλύτερου χερσαίου πολέμου στην ήπειρο από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο έχουν ξεπεράσει τα σύνορα της Ουκρανίας και έχουν προκαλέσει ένα σοκ που σηματοδοτεί μια νέα εποχή για την οικονομία, την πολιτική και τις κοινωνίες της Ευρώπης. Η σύγκρουση εγείρει υπαρξιακές ανησυχίες σχετικά με την ικανότητα της Ευρώπης να αντισταθεί ή να συνυπάρξει με μια επιθετική Ρωσία υπό τον Πούτιν, καθώς και σχετικά με την ετοιμότητά της σε περίπτωση που δεν σταματήσει στην Ουκρανία.
Το δίλημμα για τους ηγέτες της ηπείρου γίνεται ακόμη πιο οξύ λόγω της αντιπάθειας του Ντόναλντ Τραμπ προς την Ευρώπη, που θέτει υπό αμφισβήτηση τις εγγυήσεις ασφάλειας των ΗΠΑ και προκαλεί ακόμη και φόβους για στρατιωτική επέμβαση με σκοπό την κατάληψη της Γροιλανδίας. Αυτή η αίσθηση διακοπής των διατλαντικών σχέσεων επιτείνεται από την πίεση των ΗΠΑ προς το Κίεβο να σταματήσει τη σύγκρουση με όρους που φαίνονται ευνοϊκοί για τον επιτιθέμενο, ενώ η Ευρώπη παραγκωνίζεται.
Το αποτέλεσμα είναι μια σειρά από σοκ που προκαλούνται από τον πόλεμο και δείχνουν ότι η διεθνής τάξη «καταστρέφεται», δήλωσε ο Βόλφγκανγκ Ίσινγκερ, πρόεδρος της ετήσιας Διάσκεψης για την Ασφάλεια του Μονάχου.
Είναι μια ιδιαίτερα επισφαλής στιγμή για την Ευρώπη. Πιεζόμενη μεταξύ των αναξιόπιστων ΗΠΑ και της Κίνας που ανταγωνίζεται την Ουάσινγκτον για την τεχνολογική και στρατιωτική υπεροχή, η συλλογική αντίδραση της Ευρώπης στον πόλεμο στην Ουκρανία έχει γίνει μια δοκιμασία για την ικανότητα της ηπείρου να διαμορφώνει αποφάσεις που επηρεάζουν το ίδιο της το μέλλον.
Με τις υπηρεσίες πληροφοριών να εκτιμούν ότι η Μόσχα θα μπορούσε να εξαπολύσει επίθεση εναντίον ενός μέλους του ΝΑΤΟ εντός πέντε ετών ή και λιγότερο, η Φινλανδία και η Σουηδία εγκατέλειψαν το καθεστώς της μη ευθυγράμμισης για να ενταχθούν στη συμμαχία το 2023 και το 2024 αντίστοιχα. Αυτό μετέτρεψε τη Βαλτική Θάλασσα σε μία περιοχή που κυριαρχείται από το ΝΑΤΟ και εξασφάλισε ότι επτά από τις οκτώ χώρες της Αρκτικής είναι μέλη. Το Ηνωμένο Βασίλειο και η Νορβηγία, δύο χώρες που δεν ανήκουν στην ΕΕ, έχουν πλησιάσει την Ευρώπη χάρη στην κοινή τους στάση έναντι της Ρωσίας.
Παρόλο που ο Πούτιν απορρίπτει ως «υστερία» την ιδέα ότι επιδιώκει άμεση αντιπαράθεση με τη Δύση, οι τακτικές κυβερνοεπιθέσεις, οι εισβολές με drones και οι απόπειρες εμπρησμού αποδεικνύουν την προθυμία της Μόσχας να εμπλακεί σε υβριδικό πόλεμο με σκοπό να αποσταθεροποιήσει τον άμαχο πληθυσμό.
Η ηθική εξουσία στην ΕΕ έχει συγκεντρωθεί στα ανατολικά κράτη-μέλη, όπως η Πολωνία και οι χώρες της Βαλτικής, που προειδοποιούσαν από καιρό για τις προθέσεις του Πούτιν. Η διεύρυνση επανέρχεται στην ατζέντα της 27μελούς Ένωσης, με την Ουκρανία και την πρώην σοβιετική δημοκρατία της Μολδαβίας να προσφέρονται μια πορεία προς την ένταξη. Και ενώ έχουν εμφανιστεί ρωγμές με ηγέτες πιο φιλικούς προς τον Πούτιν, όπως η Ουγγαρία και η Σλοβακία, το μπλοκ κατάφερε να διατηρήσει την ενότητα του για να επιβάλει πολλαπλούς γύρους κυρώσεων στη Ρωσία και να προσφέρει βοήθεια στο Κίεβο.
Αν και είναι η τρίτη μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο, το εξαγωγικό οικονομικό μοντέλο της Γερμανίας έχει αποδειχθεί μη ανταγωνιστικό, υπερβολικά εξαρτημένο από την Κίνα και ευάλωτο σε μια εποχή που η τάξη υποχωρεί. Ο Φρίντριχ Μερτς και η συμμαχία του είναι ισχυροί όσον αφορά την υποστήριξη της Ουκρανίας, αλλά αδύναμοι στο εσωτερικό: είναι μη δημοφιλείς και σε ορισμένες δημοσκοπήσεις υστερούν έναντι του ακροδεξιού εθνικιστικού — και φιλικού προς το Κρεμλίνο — κόμματος Εναλλακτική για τη Γερμανία.
Παρά όλες τις αβεβαιότητες, η αποφασιστικότητα του Βερολίνου να επανεξοπλιστεί είναι πραγματική: δεν περνάει σχεδόν μέρα χωρίς να ανακοινώνεται μια νέα στρατιωτική παραγγελία από την κυβέρνηση ή τους βιομηχανικούς της εταίρους. Οι νομοθέτες ενέκριναν έναν αριθμό-ρεκόρ συμβάσεων όπλων στο πλαίσιο μιας δαπάνης 50 δισεκατομμυρίων ευρώ τον Δεκέμβριο. Η εθελοντική στρατιωτική θητεία επιστρέφει, με την προοπτική της υποχρεωτικής στράτευσης αν δεν συμπληρωθούν οι τάξεις με αρκετούς νέους. Η τιμή της μετοχής της Rheinmetall AG έχει αυξηθεί κατά περισσότερο από 1.600% τα τελευταία τέσσερα χρόνια.
Το Βερολίνο «δημιουργεί τεράστια στρατιωτική δύναμη», δήλωσε το στέλεχος του Amundi Ιnvestment Institute, Άννα Ρόζενμπεργκ, βοηθώντας έτσι την Ευρώπη.
Ωστόσο, η αυξανόμενη παγκόσμια σημασία του στρατιωτικού της ρόλου δεν είναι καθολικά ευπρόσδεκτη στο εσωτερικό της χώρας. Με το Βερολίνο να έχει πλέον τις μεγαλύτερες δαπάνες στο ΝΑΤΟ μετά τις ΗΠΑ, το AfD έχει προσεγγίσει τους ψηφοφόρους της πρώην Ανατολικής Γερμανίας που είναι πιο προδιατεθειμένοι προς τη Μόσχα παρά προς την Ουάσινγκτον. Στην πρώην Δυτική Γερμανία, η γερμανική στρατιωτικοποίηση συναντά υπολειπόμενα ειρηνιστικά συναισθήματα που κορυφώθηκαν κατά τη διάρκεια των διαμαρτυριών ενάντια στην τοποθέτηση αμερικανικών πυραύλων τη δεκαετία του 1980.
Δεδομένης της ιστορίας των φρικαλεοτήτων της Γερμανίας κατά τη διάρκεια του Β’ ΠΠ, η πρόταση του Μερτς ότι η Bundeswehr θα μπορούσε να βοηθήσει στην εξασφάλιση μιας αποστρατιωτικοποιημένης ζώνης στην Ουκρανία ήταν σοκαριστική για πολλούς.
Ο υπουργός Εξωτερικών Γιόχαν Βάντεπουλ γύρισε ακόμη πιο πίσω, ανακαλώντας την εμπειρία της Γερμανίας μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο για να εξηγήσει την αντίθεση του Βερολίνου σε μια κακή ειρηνευτική συμφωνία για την Ουκρανία. Υπενθυμίζεται πως το 1918, η Γερμανία υποχρεώθηκε να παραχωρήσει εδάφη και να πληρώσει αποζημιώσεις σύμφωνα με τους επαχθείς όρους της Συνθήκης των Βερσαλλιών, γεγονός που συνέβαλε στην άνοδο των Εθνικοσοσιαλιστών υπό τον Αδόλφο Χίτλερ. Ο Βάντεπουλ ανέφερε τις ομοιότητες σε μια συνάντηση τον Δεκέμβριο με τον Κινέζο ομόλογό του, Γουάνγκ Γι, όταν ερωτήθηκε γιατί η Ουκρανία δεν μπορούσε απλά να παραδώσει το Ντόνετσκ στη Ρωσία για να επιλύσει τον πόλεμο.
Για τον Ίσινγκερ, πρώην Γερμανό πρέσβη στις ΗΠΑ, οι παλιές πεποιθήσεις για αιώνια ειρήνη στην Ευρώπη με τη Ρωσία ως εταίρο έχουν αποκαλυφθεί ως «τεράστιες ψευδαισθήσεις». Με τη Γερμανία να ξοδεύει μεγάλα ποσά για τον επανεξοπλισμό, η Ευρώπη βρίσκεται στο δρόμο για να γίνει «ένας σημαντικός και ουσιαστικός στρατιωτικός παράγοντας», δήλωσε στο Bloomberg.
Αυτό δεν είναι απλώς μια αντίθεση με την περίοδο πριν από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, είπε ο Ίσινγκερ: «Είναι μια τεράστια αλλαγή σε σχέση με αυτό που είχαμε τα τελευταία 30 χρόνια».
Πηγή: newmoney.gr