Πώς μπορεί να τελειώσει ο πόλεμος στο Ιράν – Τα πέντε σενάρια που εξετάζονται

Οι αντιφατικές δηλώσεις του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, και της ηγεσίας του Πενταγώνου εντείνουν την αβεβαιότητα γύρω από την εξέλιξη και την έκβαση του πολέμου με το Ιράν, αφήνοντας συμμάχους, αγορές και Αμερικανούς νομοθέτες να προσπαθούν να αποκρυπτογραφήσουν πώς και πότε θα μπορούσε να τερματιστεί η σύγκρουση.
Όπως αναφέρει το Axios, κάθε εβδομάδα που περνά χωρίς σαφή προοπτική λύσης βαθαίνει τον οικονομικό αντίκτυπο στο εσωτερικό των ΗΠΑ και τροφοδοτεί την αστάθεια στο διεθνές περιβάλλον, αυξάνοντας τα πολιτικά διακυβεύματα για τον Τραμπ ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών.
Ο Τραμπ δήλωσε τη Δευτέρα σε Ρεπουμπλικάνους, κατά τη διάρκεια ετήσιας συνάντησης, ότι οι ΗΠΑ έχουν ήδη κερδίσει τον πόλεμο, «αλλά δεν έχουμε κερδίσει αρκετά». Η δήλωση αυτή έγινε λίγες ώρες αφότου είχε πει στο CBS News ότι ο πόλεμος είναι «πολύ ολοκληρωμένος, σχεδόν».
Την ίδια ώρα, ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ δήλωσε ότι η Τρίτη «θα είναι η πιο έντονη ημέρα επιθέσεων μέχρι στιγμής».
Παρακάτω παρουσιάζονται πέντε πιθανά σενάρια για το πώς θα μπορούσε να τελειώσει ο πόλεμος με το Ιράν.
Διαπραγματευμένη εκεχειρία και πυρηνική συμφωνία
Ο τερματισμός του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν αποτελεί έναν από τους βασικούς στόχους που έχει δηλώσει ο Τραμπ από την έναρξη της επιχείρησης «Epic Fury».
Ιράν και Ηνωμένες Πολιτείες πραγματοποίησαν τρεις γύρους έμμεσων συνομιλιών για το πυρηνικό πρόγραμμα στη Γενεύη, λίγες ημέρες πριν από την έναρξη του πολέμου. Ωστόσο, οι απεσταλμένοι του Τραμπ κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η Τεχεράνη δεν ήταν σοβαρή ως προς την επίτευξη συμφωνίας.
Ο Τραμπ δήλωσε τη Δευτέρα στο Fox News ότι η επανέναρξη των συνομιλιών είναι «πιθανή», αλλά εξέφρασε απογοήτευση για την επιλογή του σκληροπυρηνικού Μοτζτάμπα Χαμενεΐ ως διαδόχου του εκλιπόντος πατέρα του στη θέση του ανώτατου ηγέτη.
Την ημέρα πριν από την έναρξη των επιθέσεων, μεσολαβητές από το Ομάν δήλωσαν ότι το Ιράν είχε συμφωνήσει να μην αποθηκεύει εμπλουτισμένο ουράνιο και χαρακτήρισαν την ειρήνη «εντός εμβέλειας». Παραμένει ωστόσο ασαφές πώς ο πόλεμος θα επηρεάσει τις μελλοντικές διαπραγματεύσεις.
Το μοντέλο της Βενεζουέλας
Ο Τραμπ έχει αναφερθεί στη Βενεζουέλα — όπου οι ΗΠΑ συνέλαβαν τον πρόεδρο Νικολάς Μαδούρο τον Ιανουάριο και εγκαθίδρυσαν λειτουργική σχέση με τη διάδοχό του, αντιπρόεδρο Ντέλσι Ροντρίγκεζ — ως πιθανό πρότυπο για το Ιράν.
Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε τη Δευτέρα ότι πιστεύει πως το Ιράν «έκανε μεγάλο λάθος» με τον διορισμό του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ και άφησε να εννοηθεί ότι ο νέος ανώτατος ηγέτης ενδέχεται να μην παραμείνει για πολύ στη θέση του.
Πέρα από τη γεωγραφία, ωστόσο, η σύγκριση Ιράν–Βενεζουέλας έχει σημαντικούς περιορισμούς. Ειδικοί επισημαίνουν ότι η αντιμετώπισή τους ως ισοδύναμων περιπτώσεων παρερμηνεύει τη δομή εξουσίας της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Το καθεστώς έχει επιβιώσει επί 47 χρόνια κυρώσεων, πολέμων και εσωτερικών εξεγέρσεων, εδραιώνοντας τη θέση του μέσω στρατιωτικών, θρησκευτικών και πολιτικών θεσμών που έχουν σχεδιαστεί για να επιβιώνουν πέρα από οποιονδήποτε μεμονωμένο ηγέτη.
Για τους Ιρανούς διαδηλωτές που έχουν ρισκάρει τη ζωή τους ζητώντας αλλαγή καθεστώτος, ένας ηγέτης υποστηριζόμενος από τις ΗΠΑ αλλά προερχόμενος από το ίδιο το σύστημα θα μπορούσε να εκληφθεί ως προδοσία και όχι ως απελευθέρωση.
Λαϊκή εξέγερση και κατάρρευση του καθεστώτος
Η πιθανότητα κατάρρευσης δεν μπορεί να αποκλειστεί. Ο Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ είναι νεκρός, η οικονομία έχει καταρρεύσει και το Ιράν γνώρισε τις μεγαλύτερες διαδηλώσεις από την επανάσταση του 1979 λίγες μόλις εβδομάδες πριν από την έναρξη του πολέμου.
Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, έχει παρουσιάσει τις επιθέσεις ως μια εξέλιξη που δημιουργεί «τις προϋποθέσεις ώστε ο γενναίος ιρανικός λαός να πάρει τη μοίρα του στα χέρια του».
Η ιρανική αντιπολίτευση, ωστόσο, δεν διαθέτει ενιαίο ηγέτη ούτε οργανωμένη δύναμη στο εσωτερικό της χώρας.
Ο εξόριστος διάδοχος του θρόνου Ρεζά Παχλαβί συγκαταλέγεται μεταξύ των πιο δημοφιλών μορφών της αντιπολίτευσης, αλλά ο Τραμπ έχει υποβαθμίσει την αξιοπιστία του, εν μέρει επειδή ο Παχλαβί δεν έχει ζήσει στο Ιράν σχεδόν 50 χρόνια.
Κουρδικές δυνάμεις που υποστηρίζονται από το Ισραήλ θα μπορούσαν να προσφέρουν κάποια υποστήριξη στο έδαφος, ωστόσο οι κίνδυνοι είναι σημαντικοί — συμπεριλαμβανομένου του ενδεχομένου το Ιράν να βυθιστεί σε έναν εμφύλιο πόλεμο παρόμοιο με εκείνον που κατέστρεψε τη Συρία για μια δεκαετία.
Επιχείρηση ειδικών δυνάμεων για τα πυρηνικά αποθέματα
Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ έχουν συζητήσει το ενδεχόμενο αποστολής ειδικών δυνάμεων στο Ιράν, με στόχο να διασφαλίσουν ή να καταστρέψουν φυσικά το απόθεμα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου, όπως αναφέρει το Axios.
Σε αυτό το σενάριο, ο πόλεμος θα τερματιστεί όχι μέσω πολιτικής συμφωνίας, αλλά μέσω της φυσικής εξάλειψης της πυρηνικής απειλής.
Ωστόσο, μια τέτοια αποστολή θα απαιτούσε την παρουσία στρατευμάτων στο έδαφος μιας χώρας που συνεχίζει να εκτοξεύει βαλλιστικούς πυραύλους.
Ο Τραμπ κηρύσσει νίκη και αποσύρεται
Σε αυτό το σενάριο, ο Τραμπ εκτιμά ότι οι πυραυλικές και μη επανδρωμένες δυνατότητες του Ιράν έχουν αποδυναμωθεί αρκετά, κηρύσσει μια ιστορική νίκη και αποσύρεται, ανεξάρτητα από το αν η πολιτική κατάσταση στην Τεχεράνη έχει επιλυθεί.
Οι αγορές φαίνεται να στοιχηματίζουν σε μια γρήγορη έξοδο, ιδίως καθώς ο οικονομικός αντίκτυπος στο εσωτερικό των ΗΠΑ απειλεί να εξελιχθεί σε σοβαρό πολιτικό πρόβλημα για τον πρόεδρο.
Ωστόσο, ο ίδιος ο Τραμπ έχει προειδοποιήσει ότι αν αναλάβει την εξουσία ο «λάθος» ηγέτης, οι ΗΠΑ θα αναγκαστούν να επιστρέψουν σε πόλεμο «σε πέντε χρόνια».
Ο τερματισμός της επιχείρησης ενδέχεται επίσης να απαιτήσει τη συναίνεση του Ισραήλ, το οποίο έχει δείξει ότι είναι διατεθειμένο να δράσει μονομερώς και έχει δεσμευθεί να εξαλείψει οριστικά την ιρανική πυρηνική απειλή, με ή χωρίς τη στήριξη της Ουάσιγκτον.
Ο πόλεμος στο Ιράν ξεκίνησε σχεδόν χωρίς προειδοποίηση. Το ίδιο μπορεί να ισχύσει και για το τέλος του.