Ως Πρόεδρος της Πολιτικής Επιτροπής για τα Μεσόγειο (2019-2024) και ως μέλος της Επιτροπής Άμυνας κι Ασφάλειας του Ευρωκοινοβουλίου, επαναλαμβάνω συχνά το εξής. Η Ευρωπαϊκή Άμυνα δεν θα γίνει πραγματικότητα ξαφνικά, μέσω μιας κοινής ομόφωνης απόφασης των «27» κρατών-μελών, με διαφορετικά ζωτικά συμφέροντα και προτεραιότητες, αλλά θα υλοποιείται σε μια πορεία βήμα-βήμα με απροσδιόριστο τέλος.
Αυτή η πορεία ξεκίνησε ήδη, κι επιτέλους έγινε αντιληπτό από τις ηγεσίες σε Αθήνα και Λευκωσία. Εκείνο που δεν έγινε κατανοητό είναι πως, Ελλάδα και Κύπρος, μπορούμε με πρωτοβουλίες μας να δημιουργούμε την Ευρωπ. Άμυνα βήμα-βήμα. Αν όντως αποτελεί πανεθνική προτεραιότητα, καλή η ομοφωνία των «27» αλλά προέχει να ενδυναμώσουμε την αμυντική μας ετοιμότητα τώρα αφού ο υπαρκτός κίνδυνος είναι ένας, ο τουρκικός επεκτατισμός ο οποίος διεκδικεί το μισό Αιγαίο και κατέχει παράνομα ήδη τη μισή Κύπρο. Για αυτό, η Ευρωπαϊκή Άμυνα είναι το μέσο για τη ασφάλεια και την ελευθερία και όχι αυτοσκοπός.
Ειδικά στην Αθήνα, εντός κι εκτός Κυβέρνησης, υπάρχει πολιτικό προσωπικό που θεωρεί τη νέο-οθωμανική Τουρκία ως το «γείτονα με τον οποίο έχουμε κάποιες διαφορές» και «όλα λύνονται με διάλογο». Τέτοιες φωνές «κρύφτηκαν» τώρα αφού η ωμή πραγματικότητα και οι εκλογές ενόψει, δεν επιτρέπουν τέτοιες θεωρίες και εμμονές. Πάντως, οι γεωπολιτικές εξελίξεις κατέδειξαν ξανά τη νέα πραγματικότητα. Το ΝΑΤΟ έχει καταστεί μη λειτουργικό και η αυτονομία της ΕΕ έχει νόημα με Ευρωπαϊκή Άμυνα δεδομένου ότι ευρωστρατός δεν υπάρχει. Έτσι, με υπέρτατο νόμο τις Συνθήκες της ΕΕ, τους επόμενους μήνες στο επίκεντρο των συζητήσεων θα είναι η παράγραφος 42.7, γνωστή ως «Ρήτρα αμοιβαίας άμυνας», η οποία ορίζει. «Σε περίπτωση κατά την οποία κράτος-μέλος δεχθεί ένοπλη επίθεση στο έδαφός του, τα άλλα κράτη-μέλη οφείλουν να του παράσχουν βοήθεια και συνδρομή με όλα τα μέσα που έχουν στη διάθεσή τους, σύμφωνα με το άρθρο 51 του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. Αυτό δεν επηρεάζει τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της πολιτικής ασφάλειας και άμυνας ορισμένων κρατών μελών.»
Ένοπλη επίθεση στο έδαφος σημαίνει έδαφος υπό κυριαρχία π.χ. περιλαμβάνει το κατεχόμενο έδαφος της Κυπριακής Δημοκρατίας, αλλά η Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ) δεν είναι έδαφος κι ούτε ανήκει στην κυριαρχία του κράτους αλλά είναι κυριαρχικό δικαίωμα.
Χρειάζεται ηγεσία με έμπνευση και πίστη που να αξιοποιεί κάθε ευκαιρία αφού είμαστε προ πολλού στις πλέον ευνοϊκές συνθήκες των τελευταίων δεκαετιών. Μια ηγεσία υποτακτική και φοβισμένη θα εφευρίσκει λόγους για αναβολές και να ανταποκρίνεται στο ελάχιστο για να ικανοποιεί το κομματικό ακροατήριο.
Καταληκτικά, η ρήτρα αμοιβαίας άμυνας θα καταστεί πλήρως λειτουργήσιμη όταν υπάρχει ευρωστρατός, αλλά Αθήνα και Λευκωσία δεν γίνεται να περιμένουν εξελίξεις αφού μπορούν να ενεργοποιήσουν τις εξελίξεις με μόνιμη εγκατάσταση ευρωπ. δυνάμεων στην Κύπρο. Φυσικά, ενώπιον του τουρκικού επεκτατισμό, ο πλέον αποτελεσματικός τρόπος αποτροπής του είναι η πανεθνική μας αμυντική ετοιμότητα. Και, η αποστολή ελληνικών αεροναυτικών δυνάμεων στην Κύπρο, δεν ενδυνάμωσε μόνο τον πανεθνικό δεσμό αλλά ανέδειξε ταυτόχρονα ότι στην αντιμετώπιση του τουρκικού επεκτατισμού η Κύπρος χρειάζεται την Ελλάδα όσο η Ελλάδα την Κύπρο.
*Ευρωβουλευτής ΔΗΚΟ-S&D
Πώς θα χτίσουμε την Ευρωπαϊκή Άμυνα βήμα-βήμα;
Ο συγγραφέας αναλύει την οικοδόμηση της Ευρωπαϊκής Άμυνας ως μια σταδιακή διαδικασία, όχι ως μια εφάπαξ απόφαση. Επισημαίνει ότι η Ελλάδα και η Κύπρος μπορούν να προωθήσουν την Ευρωπαϊκή Άμυνα με δικές τους πρωτοβουλίες, ενισχύοντας παράλληλα την αμυντική τους ετοιμότητα απέναντι στον τουρκικό επεκτατισμό. Κριτικάρει την αντίληψη ότι η Τουρκία είναι απλώς ένας «γείτονας με τον οποίο έχουμε κάποιες διαφορές», υπογραμμίζοντας την ανάγκη για ενίσχυση της άμυνας. Θεωρεί το ΝΑΤΟ μη λειτουργικό και την αυτονομία της ΕΕ, μέσω μιας Ευρωπαϊκής Άμυνας, ως απαραίτητη. Εστιάζει στη «Ρήτρα αμοιβαίας άμυνας» (άρθρο 42.7) των Συνθηκών της ΕΕ, η οποία προβλέπει αμοιβαία βοήθεια σε περίπτωση ένοπλης επίθεσης. Διευκρινίζει ότι η ένοπλη επίθεση περιλαμβάνει και την κατοχή εδάφους, όπως η Κύπρος, αλλά η ΑΟΖ δεν θεωρείται έδαφος υπό κυριαρχία. Τονίζει την ανάγκη για ηγεσία με όραμα και πίστη, καθώς και την ενεργοποίηση της ρήτρας αμοιβαίας άμυνας με τη μόνιμη εγκατάσταση ευρωπαϊκών δυνάμεων στην Κύπρο. Καταλήγει ότι η πανεθνική αμυντική ετοιμότητα είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος αποτροπής του τουρκικού επεκτατισμού.
