Πόσο πλήγηκε το brand που λέγεται Κύπρος;

Προειδοποιήσεις για κίνδυνο εκροής, το διεθνές «μούδιασμα» και η κυβερνητική διάψευση
Για ακόμη μια φορά, η πολιτική και η οικονομία της Κύπρου, καλούνται να αντιμετωπίσουν τα όσα φέρνει στο προσκήνιο το επίμαχο βίντεο με τις αποκαλύψεις για μαύρο χρήμα και χρηματοδότηση προεκλογικής εκστρατείας, το οποίο μάλιστα δημοσιεύτηκε λίγο μετά την ανάληψη της ευρωπαϊκής προεδρίας από τη χώρα.
Ωστόσο, υπάρχει ακόμη μια πτυχή που επηρεάζεται από τις περιπτώσεις όπως το βίντεο της «Emily Thompson» ή και παλαιότερα όπως με την υπόθεση των βίντεο από το Al Jazeera. Η πτυχή αυτή φέρνει στο προσκήνιο το ερώτημα κατά πόσο η Κύπρος κινδυνεύει να δει άμεσες ξένες επενδύσεις (ΑΞΕ) να αποχωρούν από τη χώρα, αλλά και αν δυνητικοί επενδυτές αρχίζουν να κάνουν δεύτερες σκέψεις για να μην έρθουν.
Για την κυβερνητική πλευρά όλα αυτά είναι απλά σενάρια και τα απορρίπτει κατηγορηματικά, Την ίδια ώρα όμως, τεχνοκράτες και επιχειρηματικοί φορείς μιλούν για υπαρκτούς κινδύνους και για την ανάγκη στρατηγικής και διαρκούς εγρήγορσης.
Ανά πάσα στιγμή φεύγουν
Ο Πρόεδρος του Δημοσιονομικού Συμβουλίου Κύπρου, Μιχάλης Περσιανής, προειδοποιεί ότι η φύση των επενδύσεων που φιλοξενεί σήμερα η Κύπρος καθιστά τον κίνδυνο εκροής πραγματικό και όχι θεωρητικό.
Όπως εξηγεί, «το πρώτο που πρέπει να δούμε είναι η φύση των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στην Κύπρο. Πρόκειται κυρίως για επιχειρήσεις υψηλής κινητικότητας. Δεν μιλάμε για βαριές βιομηχανίες ή ενεργειακές εταιρείες με μεγάλες υποδομές. Μιλάμε για εταιρείες που έχουν έναν server, μερικά laptops και ένα γραφείο. Ανά πάσα στιγμή μπορούν να φύγουν».
Ο ίδιος σημειώνει ότι το ρίσκο ενισχύεται από τη διεθνή εμπειρία, καθώς χώρες που βασίστηκαν σε μεγάλες εισροές άμεσων ξένων επενδύσεων, όπως η Μαλαισία, η Ινδονησία, το Μεξικό και η Νότια Κορέα τη δεκαετία του ’90, «κάποια στιγμή, είτε προβλέψιμα είτε απρόβλεπτα, βίωσαν εκροή κεφαλαίων».
Ιδιαίτερη αναφορά κάνει και στο ουκρανικό ζήτημα, τονίζοντας ότι «κάποια στιγμή ο πόλεμος θα τελειώσει και είναι πολύ πιθανό να ακολουθήσει μια έντονη πολιτική ανοικοδόμησης και επενδύσεων στην Ουκρανία. Αυτό θα δημιουργήσει ισχυρά κίνητρα για να επιστρέψουν».
Σύμφωνα με τον κ. Περσιανή, το πρόβλημα δεν είναι οι άμεσες ξένες επενδύσεις, αλλά η απουσία στρατηγικής. «Ακολουθούμε μια πολιτική “ό,τι έρθει, ας έρθει”. Χωρίς στρατηγική, χωρίς έλεγχο, χωρίς κατεύθυνση. Αυτό δημιουργεί μεταξύ άλλων και σοβαρά κοινωνικά προβλήματα όπως κυκλοφοριακό, στεγαστικό, ανισότητες στους μισθούς, αύξηση ενοικίων και πιέσεις στις πόλεις».
Όπως τονίζει χαρακτηριστικά, «το πρόβλημα δεν είναι οι άμεσες ξένες επενδύσεις. Είναι οι ανεξέλεγκτες άμεσες ξένες επενδύσεις».
Για να περιοριστεί ο κίνδυνος εκροής, ο Πρόεδρος του Δημοσιονομικού Συμβουλίου εισηγείται ένα πιο ενεργητικό και στρατηγικό πλαίσιο, στα πρότυπα χωρών όπως η Ολλανδία, η Σιγκαπούρη και η Ιρλανδία, με έμφαση στη δημιουργία οργανικών σχέσεων με την τοπική οικονομία.
«Όταν μια εταιρεία αναπτύσσει καθημερινές συνέργειες με την τοπική οικονομία, τότε το κόστος εξόδου πολλαπλασιάζεται. Δεν εγκαταλείπει απλώς ένα γραφείο, πρέπει να εγκαταλείψει και τις σχέσεις που αποκόμισε», σημειώνει.
Όσον αφορά το πως διαμορφώνεται το πεδίο, μετά από αποκαλύψεις όπως στην περίπτωση του επίμαχου βίντεο, και την αρνητική εικόνα που δημιουργείται, η αίσθηση που δίνεται είναι πως η Κύπρος παραμένει ελκυστική λόγω φορολογίας, γεωγραφικής θέσης, ευκολίας ίδρυσης εταιρείας και λόγω πολιτισμικής εγγύτητας με άλλες χώρες.
«Σκάνδαλα όπως αυτό όμως δημιουργούν κακή εικόνα. Όπως αν σας έλεγα ότι ανοίγω γραφείο στις Νήσους Κέιμαν για παράδειγμα, αυτομάτως θα σκεφτόσασταν ‘κάτι περίεργο κάνει’» σχολιάζει ο κ. Περσιάνης και προσθέτει ότι «όσο η Κύπρος διατηρεί αυτή τη φήμη, δυσκολευόμαστε να προσελκύσουμε ποιοτικές επενδύσεις. Για αυτό πρέπει να πάει για παράδειγμα ο Πρόεδρος αυτοπρόσωπος, να βρει την Nvidia για παράδειγμα και κάνει προσωπικές επαφές. Ενώ κανονικά αυτό έπρεπε να συνέβαινε οργανικά».
Καταλήγει, ότι δεν είναι μόνο να έρχονται οι ΑΞΕ, αλλά και να προσφέρονται από πλευράς Κυβέρνησης και τα σωστά κίνητρα και με τις σωστές δομές.
Ενισχυμένες διαδικασίες
Από την πλευρά του επιχειρηματικού κόσμου, ο Γενικός Διευθυντής της ΟΕΒ, Μιχάλης Αντωνίου, αναγνωρίζει ότι τα πρόσφατα περιστατικά αποτελούν πισωγύρισμα για το επενδυτικό κλίμα, χωρίς ωστόσο μέχρι στιγμής να υπάρχουν μετρήσιμες ενδείξεις αποεπένδυσης.
«Σίγουρα τέτοια γεγονότα αποτελούν πισωγύρισμα. Ανεξαρτήτως της πραγματικής τους βαρύτητας, η αξιοποίηση και εκμετάλλευσή τους διεθνώς δημιουργεί πολλαπλασιαστικές αρνητικές επιπτώσεις», αναφέρει, σημειώνοντας ότι «διεθνοποιείται ένα πρόβλημα το οποίο είναι υπαρκτό, αλλά του οποίου οι πραγματικές διαστάσεις ακόμη δεν έχουν πλήρως διαπιστωθεί».
Όπως εξηγεί, η Κύπρος εισπράττει ένα μούδιασμα, ενώ έχουν υπάρξει ερωτήματα από ξένους συνεργάτες στο πλαίσιο fact-finding. «Δεν έχουμε ακόμη μετρήσιμες ενδείξεις για αποεπένδυση ή πάγωμα σχεδίων, όμως δεν μπορούμε να εφησυχάζουμε», σημειώνει.
Σε ό,τι αφορά το θεσμικό πλαίσιο, ο κ. Αντωνίου υπογραμμίζει ότι «οι μηχανισμοί και οι διαδικασίες υπάρχουν και είναι ιδιαίτερα ενισχυμένοι», προσθέτοντας ότι «σε επίπεδο θεσμικού πλαισίου δεν υστερούμε σε σχέση με άλλες πολύ καλές ευρωπαϊκές δικαιοδοσίες».
Για το ενδεχόμενο αποχώρησης επενδύσεων σε περίπτωση επίλυσης του ουκρανικού, σημειώνει ότι «η ειρήνη μόνο θετικές επιπτώσεις μπορεί να φέρει», δημιουργώντας νέες επενδυτικές ευκαιρίες και νέες προοπτικές, ενώ καταλήγει με το μήνυμα ότι «πρέπει να είμαστε πάντοτε σε εγρήγορση. Δεν υπάρχει χώρος για εφησυχασμό».
Απλά σενάρια
Πάντως, σύμφωνα με κυβερνητικές απορρίπτονται τα σενάρια περί κινδύνου εκροής Άμεσων Ξένων Επενδύσεων, διαμηνύοντας ότι δεν διαπιστώνεται οποιαδήποτε άμεση απειλή για αποχώρηση επενδυτικών κεφαλαίων από την Κύπρο. Όπως αναφέρουν, η στρατηγική της χώρας στοχεύει αποκλειστικά στη μακροχρόνια παραμονή επενδύσεων με ουσία και όχι σε βραχυπρόθεσμα κεφάλαια.
Η κυβερνητική πολιτική βασίζεται σε τρεις βασικούς άξονες: τη μακροοικονομική σταθερότητα, που αποτυπώνεται στη δημοσιονομική πολιτική και στους ισχυρούς ρυθμούς ανάπτυξης, τη διεύρυνση της παραγωγικής βάσης της οικονομίας μέσω μεταρρυθμίσεων για βελτίωση του επενδυτικού κλίματος, καθώς και την πολιτική «aftercare» για τη στήριξη υφιστάμενων επενδυτών μέσω Invest Cyprus και της ίδιας της Προεδρίας.
Σε σχέση με τα πρόσφατα γεγονότα, οι κυβερνητικές πηγές ξεκαθαρίζουν, ότι δεν υπάρχουν ενδείξεις για πάγωμα επενδυτικών σχεδίων ή αναβολή αποφάσεων, ενώ οι δράσεις προσέλκυσης επενδύσεων συνεχίζονται κανονικά. Το μήνυμα προς τη διεθνή επενδυτική κοινότητα είναι ότι η Κύπρος έχει κάνει τη «δύσκολη δουλειά», προχωρά μπροστά με σταθερότητα το 2026 και επιδιώκει επενδύσεις μακράς πνοής που ενισχύουν ουσιαστικά την οικονομία.