Πόσο ελεύθερη είναι η χρήση δυτικών ψηφιακών εργαλείων στη Μόσχα;

Του Πατριάρχη
Οφείλω να το παραδεχθώ, πως έβλεπα και βλέπω με πραγματική ανθρώπινη συμπάθεια την περίπτωση της Ιωάννας Φωτίου, γνωστής ως Annie Alexui. Όχι επειδή μου αρέσει το θέαμα των καταγγελιών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αλλά επειδή στην Κύπρο όποιος σηκώνει κεφάλι απέναντι σε κυκλώματα, διαπλοκές και «προστασίες» συχνά δεν βρίσκει απέναντί του μόνο τον υπόκοσμο.
Η Κύπρος, δυστυχώς, δεν είναι το κράτος δικαίου που επιτάσσει η ευρωπαϊκή μας ταυτότητα. Όποιος βρεθεί απέναντι στους μηχανισμούς εξουσίας, κινδυνεύει να συνθλιβεί από τις μυλόπετρες της διαφθοράς και της συγκάλυψης. Η αστυνομία, αντί να λειτουργεί ως ανάχωμα στην ανομία, συχνά μετατρέπεται σε εργαλείο εξυπηρέτησης συμφερόντων, υπό την υψηλή εποπτεία μιας πολιτικής ηγεσίας που έχει μάθει να κοιτάζει προς την άλλη κατεύθυνση.
Το μείγμα της διαφθοράς και της συγκάλυψης δεν στήνεται μόνο του. Θέλει εποπτεία, θέλει «κατανόηση», θέλει και πολιτική ομπρέλα, η οποία στην Κύπρο ανοίγει συχνά για να προστατεύσει, εγκληματίες, διεφθαρμένους αστυνομικούς και βουτηγμένους στη λάσπη «επώνυμους», πολιτικούς ή «γνωστούς επιχειρηματίες».
Αυτή η πικρή πραγματικότητα όμως δεν απαντά στο μεγάλο ερώτημα που δεν μπορεί να μην απαντηθεί. Πώς και γιατί η Ρωσία παρουσιάζεται ξαφνικά ως καταφύγιο «προστασίας» για πολίτη κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με αφήγημα ότι στη χώρα της παραβιάζεται η ελευθερία έκφρασης και κινδυνεύει;
Η Ρωσία, για να μην παριστάνουμε τους αφελείς, δεν είναι φιλανθρωπικό ίδρυμα ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Είναι τουλάχιστον οξύμωρο να επικαλείται κανείς την παραβίαση του δικαιώματος της έκφρασης σε μια χώρα μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και να αναζητά σωτηρία στην αγκαλιά ενός καθεστώτος όπου η αντίθετη άποψη οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια σε «ατυχήματα» σε μπανιέρες, πτώσεις από παράθυρα ή δηλητηριάσεις με ραδιενεργό τσάι. Η Ρωσία του Πούτιν δεν είναι ο κήπος της ελευθερίας, αλλά μια απέραντη φυλακή για κάθε ελεύθερη φωνή.
Είναι το κράτος που έχει στήσει, θεσμικά και τεχνολογικά, ένα οικοσύστημα φίμωσης. Τις τελευταίες ημέρες μάλιστα, καταγράφεται κλιμάκωση του ψηφιακού στραγγαλισμού με πλήρες ή σχεδόν πλήρες μπλοκάρισμα εφαρμογών και πίεση για χρήση «κρατικών» εναλλακτικών μέσων.
Η άνεση με την οποία η κυρία Φωτίου χρησιμοποιεί από το ρωσικό έδαφος τα δυτικά μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τα οποία είναι επισήμως απαγορευμένα για τους Ρώσους πολίτες, εγείρει σοβαρά ερωτηματικά. Όταν κάποιος μπορεί να προειδοποιεί τον Υπουργό Δικαιοσύνης μιας ξένης χώρας για ξεψάχνισμα του παρελθόντος του και να θέτει όρους στις αρχές, ενώ βρίσκεται υπό την «προστασία» της Μόσχας, είναι προφανές ότι το καν εν γνώσει και με την ανοχή των ρωσικών αρχών. Δεν πρόκειται για μια απλή χρήση τεχνικών μέσων όπως το VPN, αλλά για μια ουσιαστική πολιτική κάλυψη. Αναρωτιέμαι, αν η κυρία Φωτίου αποφάσιζε να στρέψει τα βέλη της κατά του Κρεμλίνου με την ίδια ένταση που το πράττει για τη Λευκωσία, πόση ώρα θα διατηρούσε την πρόσβασή της στον ψηφιακό κόσμο;
Όταν ένα καθεστώς σφίγγει τη θηλιά στο διαδίκτυο για εκατομμύρια πολίτες, ποιος και γιατί αφήνει εξαιρέσεις σε μια υπόθεση που έχει πολιτικό και επικοινωνιακό αποτύπωμα σε ένα κράτος μέλος της ΕΕ;
Το πρόβλημα περιπλέκεται καθώς οι καταγγελίες της διολισθαίνουν από την αποκάλυψη πραγματικών σκανδάλων στη σφαίρα της φτηνής συνωμοσιολογίας. Οι ισχυρισμοί για εμπόριο οργάνων από τη σύζυγο του Έλληνα πρωθυπουργού δεν στερούνται μόνο σοβαρότητας, αλλά αγγίζουν τα όρια του παραλογισμού, πλήττοντας την αξιοπιστία και των υπόλοιπων αναφορών της. Η επιλεκτική «αγιοποίηση» προσώπων του υποκόσμου, την ώρα που καταγγέλλονται άλλοι για την ίδια δράση, δημιουργεί την αίσθηση μιας προσωπικής βεντέτας.
Δεν παραβλέπω ότι σε αρκετά από όσα καταγγέλλει η κ. Φωτίου υπάρχουν στοιχεία, ντοκουμέντα, λεπτομέρειες που δεν μοιάζουν με φαντασιοπληξία. Δεν μπορώ όμως να κάνω ότι δεν βλέπω και το άλλο μισό, με τις υπερβολές, τις θεωρίες συνωμοσίας και τις «αγιοποιήσεις» προσώπων με γνωστή σκοτεινή διαδρομή.
Άρα ναι, τα όσα λέει πρέπει να διερευνηθούν σοβαρά και να απαντηθούν πειστικά, αλλά μαζί πρέπει να εξεταστεί και το πλαίσιο που την φιλοξενεί. Στη Μόσχα, η ελευθερία συχνά μοιάζει με δανεικό παλτό. Σου το δίνουν όταν βολεύει τις πολιτικές στοχεύσεις του καθεστώτος και στο παίρνουν πίσω όταν αρχίσει να ζεσταίνει τον λάθος άνθρωπο.