«Πόρτα» δικαστηρίου σε Νιγηριανό μετανάστη που ζητούσε να αφεθεί ελεύθερος

Το Ανώτατο Δικαστήριο της Κυπριακής Δημοκρατίας, με απόφαση που εξέδωσε από έδρας η Δικαστής Λ. Δημητριάδου-Ανδρέου, απέρριψε αίτηση αλλοδαπού υπηκόου Νιγηρίας για έκδοση προνομιακού εντάλματος habeas corpus, κρίνοντας ότι η κράτησή του με σκοπό την απέλαση παραμένει νόμιμη και δεν έχει υπερβεί τα εύλογα χρονικά όρια που θέτει το δίκαιο.
Η υπόθεση αφορούσε αίτημα του κρατούμενου, ο οποίος εκπροσώπησε τον εαυτό του χωρίς δικηγόρο, να κηρυχθεί παράνομη η κράτησή του και να διαταχθεί η άμεση απελευθέρωσή του. Η αίτηση στηριζόταν σε ένορκη δήλωσή του, ενώ η Δημοκρατία καταχώρισε ένσταση, υποστηριζόμενη από ένορκη δήλωση λειτουργού του Τμήματος Μετανάστευσης του Υφυπουργείου Μετανάστευσης και Διεθνούς Προστασίας.
Από τα στοιχεία που τέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου προέκυψε ότι ο αιτητής, υπήκοος Νιγηρίας, εισήλθε παράνομα στο έδαφος της Κυπριακής Δημοκρατίας σε άγνωστο χρόνο και από άγνωστο σημείο. Στις 2 Αυγούστου 2022 υπέβαλε αίτηση διεθνούς προστασίας, η οποία απορρίφθηκε πρωτοβάθμια από την Υπηρεσία Ασύλου τον Αύγουστο του 2023. Ο ίδιος προσέφυγε κατά της απόφασης στο Διοικητικό Δικαστήριο Διεθνούς Προστασίας, ωστόσο η προσφυγή του απορρίφθηκε τον Σεπτέμβριο του 2024 λόγω μη προώθησης της διαδικασίας.
Λίγους μήνες αργότερα, τον Απρίλιο του 2025, υπέβαλε μεταγενέστερη αίτηση διεθνούς προστασίας, η οποία κρίθηκε απαράδεκτη από την Υπηρεσία Ασύλου. Και αυτή η απόφαση προσβλήθηκε δικαστικά, όμως και η δεύτερη προσφυγή του απορρίφθηκε τον Δεκέμβριο του 2025.
Στο μεταξύ, στις 19 Ιουλίου 2025, ο αιτητής συνελήφθη στην Αγία Νάπα για το αυτόφωρο αδίκημα της παράνομης παραμονής στη Δημοκρατία. Την επόμενη ημέρα εκδόθηκαν εναντίον του διατάγματα κράτησης και απέλασης δυνάμει του περί Αλλοδαπών και Μεταναστεύσεως Νόμου, αφού κρίθηκε από τη Διευθύντρια του Τμήματος Μετανάστευσης ως «απαγορευμένος μετανάστης». Τα εν λόγω διατάγματα ουδέποτε προσβλήθηκαν ενώπιον δικαστηρίου.
Κατά τη διάρκεια της κράτησής του, ο αλλοδαπός προέβη και σε άλλες ενέργειες. Συγκεκριμένα, τον Σεπτέμβριο του 2025 υπέβαλε καταγγελία κατά μελών της Υπηρεσίας Αλλοδαπών και Μετανάστευσης στην Ανεξάρτητη Αρχή Διερεύνησης Ισχυρισμών και Παραπόνων κατά της Αστυνομίας για ισχυριζόμενη κακοποίηση. Η υπόθεση αυτή εξακολουθεί να εκκρεμεί. Παράλληλα, η Διοίκηση επανεξέτασε επανειλημμένα τη συνέχιση της κράτησής του, με σχετικές αξιολογήσεις τον Σεπτέμβριο και Νοέμβριο του 2025 καθώς και τον Ιανουάριο του 2026, αποφασίζοντας κάθε φορά την παράτασή της.
Με την αίτηση habeas corpus που καταχώρισε τον Ιανουάριο του 2026, ο αιτητής υποστήριξε ότι η κράτησή του έχει καταστεί παράνομη λόγω υπερβολικής διάρκειας. Υποστήριξε ότι οι αρχές δεν απέδειξαν ότι προχώρησαν σε συγκεκριμένα διαβήματα για την απέλασή του ούτε ότι η απομάκρυνσή του από τη χώρα είναι επικείμενη. Επιπλέον επικαλέστηκε προβλήματα υγείας, τόσο σωματικά όσο και ψυχολογικά, τα οποία – όπως ισχυρίστηκε – επιδεινώνονται λόγω της παρατεταμένης κράτησης.
Η Δημοκρατία, από την πλευρά της, αντέτεινε ότι ο αιτητής δεν απέδειξε ότι η κράτηση έχει καταστεί παράνομη ή αδικαιολόγητη. Υποστήριξε επίσης ότι η διαδικασία απέλασης εξακολουθεί να είναι εφικτή και ότι η καθυστέρηση οφείλεται κυρίως στις ίδιες τις ενέργειες του αιτητή, ο οποίος κινεί επανειλημμένα διοικητικές και δικαστικές διαδικασίες.
Στην απόφασή της, η Δικαστής υπενθύμισε τον θεμελιώδη χαρακτήρα του προνομιακού εντάλματος habeas corpus, το οποίο αποτελεί βασικό μηχανισμό προστασίας της προσωπικής ελευθερίας. Όπως τόνισε, το ένταλμα αποσκοπεί στην άμεση απελευθέρωση προσώπου που τελεί υπό παράνομη ή αδικαιολόγητη κράτηση. Ωστόσο, το βάρος απόδειξης ότι η κράτηση είναι παράνομη φέρει ο αιτητής.
Το Δικαστήριο επεσήμανε ότι η κράτηση αλλοδαπού για σκοπούς απέλασης είναι επιτρεπτή μόνο εφόσον συνδέεται με πραγματική προοπτική απομάκρυνσης και διατηρείται για το απολύτως αναγκαίο χρονικό διάστημα. Δεν μπορεί, όπως αναφέρθηκε χαρακτηριστικά στη νομολογία, να μετατρέπεται σε αυτοσκοπό ούτε να παρατείνεται επ’ αόριστον.
Ωστόσο, η αξιολόγηση του εύλογου της διάρκειας κράτησης δεν γίνεται αφηρημένα αλλά με βάση τα συγκεκριμένα δεδομένα κάθε υπόθεσης. Το Δικαστήριο έλαβε υπόψη ότι στην περίπτωση του αιτητή εκδόθηκαν νόμιμα διατάγματα απέλασης και κράτησης, τα οποία δεν προσβλήθηκαν. Επίσης διαπιστώθηκε ότι η Διοίκηση προέβη σε επανεξέταση της κράτησης ανά δίμηνο, όπως επιβάλλει η σχετική νομοθεσία που ενσωματώνει την ευρωπαϊκή Οδηγία για την επιστροφή παράνομα διαμενόντων υπηκόων τρίτων χωρών.
Ιδιαίτερη σημασία αποδόθηκε στο γεγονός ότι η καθυστέρηση στην υλοποίηση της απέλασης συνδέεται με διαδικασίες που κινήθηκαν από τον ίδιο τον αιτητή, μεταξύ των οποίων η δικαστική προσφυγή που εκκρεμούσε μέχρι τον Δεκέμβριο του 2025. Όπως υπογράμμισε το Δικαστήριο, το δικαίωμα προσφυγής είναι αναφαίρετο, όμως ο χρόνος που απαιτείται για τη διεκπεραίωση τέτοιων διαδικασιών δεν μπορεί να αποδίδεται ως υπαιτιότητα στις αρχές.
Σε ό,τι αφορά τους ισχυρισμούς για προβλήματα υγείας, το Δικαστήριο σημείωσε ότι ο αιτητής εξετάστηκε από γιατρούς διαφόρων ειδικοτήτων, έλαβε την αναγκαία φαρμακευτική αγωγή και παρακολουθήθηκε ψυχολογικά, με συνολικά οκτώ συνεδρίες με ψυχολόγο και εξέταση από ψυχίατρο. Ως εκ τούτου, δεν διαπιστώθηκε έλλειψη ιατρικής φροντίδας κατά τη διάρκεια της κράτησης.
Υπό το φως όλων των περιστάσεων, το Δικαστήριο κατέληξε ότι δεν υπήρξε αδικαιολόγητη καθυστέρηση ούτε έλλειψη δέουσας επιμέλειας από τις αρμόδιες αρχές στην προώθηση των διαδικασιών απέλασης. Το χρονικό διάστημα κράτησης δεν κρίθηκε τέτοιο που να υποδηλώνει εγκατάλειψη του σκοπού της απομάκρυνσης ή παραβίαση των δικαιωμάτων του αιτητή.
Καταληκτικά, το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε ότι ο αιτητής δεν κατάφερε να αποδείξει ότι η διάρκεια της κράτησής του έχει καταστεί παράνομη. Ως εκ τούτου, η αίτηση για έκδοση προνομιακού εντάλματος habeas corpus απορρίφθηκε, χωρίς επιδίκαση εξόδων.
Διαβάστε επίσης: Die Zeit: Ο συλληφθείς στην Κύπρο σχεδιάζε τρομοκρατικές επιθέσεις για Χαμάς