Πόλεμος με το Ιράν απειλεί με βαθιά ύφεση τις οικονομίες του Κόλπου

Ο πόλεμος με το Ιράν απειλεί να προκαλέσει σοβαρό οικονομικό πλήγμα στις μεγαλύτερες οικονομίες του Κόλπου, περιλαμβανομένων της Σαουδικής Αραβίας, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και του Κατάρ, εάν δεν υπάρξει σύντομα αποκλιμάκωση.
Σύμφωνα με εκτίμηση του οικονομολόγου της Goldman Sachs, Farouk Soussa, το Κατάρ και το Κουβέιτ ενδέχεται να δουν το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν τους να συρρικνώνεται κατά 14% φέτος, εφόσον η σύγκρουση παραταθεί έως τον Απρίλιο και οδηγήσει σε δίμηνη διακοπή της λειτουργίας στα Στενά του Ορμούζ.
Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα συνιστούσε τη χειρότερη οικονομική ύφεση για τις δύο χώρες από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, όταν η εισβολή του Ιράκ στο Κουβέιτ οδήγησε στον Πόλεμο του Κόλπου και προκάλεσε έντονη αναταραχή στις διεθνείς αγορές πετρελαίου.
Η Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ εκτιμάται ότι θα αντέξουν περισσότερο, κυρίως λόγω της δυνατότητάς τους να ανακατευθύνουν μέρος των πετρελαϊκών ροών εκτός του κρίσιμου θαλάσσιου περάσματος. Ακόμη και έτσι, όμως, αναμένεται να καταγράψουν απώλειες, με το ΑΕΠ τους να υποχωρεί περίπου κατά 3% και 5% αντίστοιχα, στο μεγαλύτερο οικονομικό σοκ από την περίοδο της πανδημίας το 2020.
Όπως ανέφερε ο Soussa, για πολλές οικονομίες του Κόλπου ο πόλεμος θα μπορούσε να έχει μεγαλύτερο βραχυπρόθεσμο αντίκτυπο από την πανδημία. Ο ίδιος σημείωσε ότι, όταν υποχωρήσει η κρίση, οι χώρες της περιοχής θα επιχειρήσουν να ανακάμψουν, ωστόσο μένει να αποδειχθεί το αποτύπωμα που θα αφήσει η σύγκρουση στην εμπιστοσύνη.
Η εκτίμηση αυτή αναδεικνύει το δυσμενές σενάριο που διαμορφώνεται για τα αραβικά κράτη του Κόλπου, καθώς οι επιπτώσεις επεκτείνονται τόσο στον ενεργειακό όσο και στον μη πετρελαϊκό τομέα.
Η σύγκρουση βρισκόταν στην τρίτη εβδομάδα της χωρίς σαφή σημάδια αποκλιμάκωσης, με το Ιράν να συνεχίζει επιθέσεις εναντίον γειτονικών χωρών ως αντίποινα για τους βομβαρδισμούς από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.
Το Διεθνές Αεροδρόμιο του Ντουμπάι ανέστειλε προσωρινά τις πτήσεις ύστερα από περιστατικό με drone που προκάλεσε πυρκαγιά, ενώ η Σαουδική Αραβία ανακοίνωσε ότι αναχαίτισε περισσότερα από δώδεκα drones στη διάρκεια της νύχτας.
Την ίδια ώρα, οι ΗΠΑ έπληξαν στρατιωτικές εγκαταστάσεις στο ιρανικό κέντρο εξαγωγών πετρελαίου στη νήσο Χάργκ και προειδοποίησαν ότι ενδέχεται να στοχεύσουν ενεργειακές υποδομές, εάν η Τεχεράνη συνεχίσει να διαταράσσει τη ναυσιπλοΐα στο Στενό του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ακόμη ότι η Ουάσιγκτον βρίσκεται σε συνομιλίες με περίπου επτά χώρες για τη συγκρότηση συμμαχίας που θα προστατεύει το πέρασμα και θα συνοδεύει τα πλοία που κινούνται στον διάδρομο.
Σύμφωνα με κορυφαίο συνεργάτη του Τραμπ, το Πεντάγωνο εκτιμά ότι ο πόλεμος με το Ιράν μπορεί να διαρκέσει από τέσσερις έως έξι εβδομάδες.
Οι εξελίξεις αυτές έχουν ήδη επηρεάσει τις αγορές ενέργειας. Το Brent κινήθηκε πάνω από τα 104 δολάρια το βαρέλι, εν μέσω της διακοπής στη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ και των περιορισμών στην παραγωγή πετρελαίου από χώρες όπως η Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ. Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης έχουν ενισχυθεί περισσότερο από 40% τις τελευταίες δύο εβδομάδες.
Παράλληλα, οι διεθνείς αγορές φυσικού αερίου δέχονται πίεση από την κατάρρευση των εξαγωγών LNG του Κατάρ, ενώ το Μπαχρέιν έχει αρχίσει να μειώνει την παραγωγή στο μεγαλύτερο εργοστάσιο τήξης αλουμινίου στον κόσμο, εν μέρει εξαιτίας των προβλημάτων στη διέλευση από το στενό.
Κατά τον Soussa, οι παρατεταμένες διαταραχές απειλούν κυρίως τις πετρελαϊκές οικονομίες του Κατάρ, του Κουβέιτ και του Μπαχρέιν. Πιο σύνθετη εμφανίζεται η εικόνα για τη Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ, καθώς διαθέτουν εναλλακτικές οδούς εξαγωγής και ενδέχεται να ωφεληθούν από την άνοδο των τιμών του πετρελαίου, όπως εκτιμούν οικονομολόγοι, μεταξύ αυτών ο Mohamed Abu Basha της EFG Hermes και ο Justin Alexander της Khalij Economics.
Στον μη πετρελαϊκό τομέα, ο αντίκτυπος ενδέχεται να είναι ακόμη ευρύτερος, καθώς η κρίση επηρεάζει την αγορά ακινήτων, τον τουρισμό και τις επενδύσεις σε ολόκληρη την περιοχή.
Η Σαουδική Αραβία εκτιμάται ότι μπορεί να αντέξει περισσότερο από άλλα κράτη του Κόλπου σε περίπτωση παρατεταμένου πολέμου, σύμφωνα με οικονομολόγους που μίλησαν στο Bloomberg. Το βασίλειο συνεχίζει να αναχαιτίζει τις περισσότερες επιθέσεις, ενώ ο εναέριος χώρος και η οικονομική δραστηριότητα παραμένουν ανοιχτά με σχετικά περιορισμένες διαταραχές.
Εφόσον αυτή η εικόνα συνεχιστεί, ο βασικός βραχυπρόθεσμος κίνδυνος για τη χώρα μπορεί να είναι ένα βαθύτερο δημοσιονομικό έλλειμμα στο πρώτο τρίμηνο, λόγω χαμηλότερων εσόδων, σύμφωνα με τη Monica Malik της Abu Dhabi Commercial Bank και τον Azad Zangana της Oxford Economics.
Ωστόσο, για το 2026, η Σαουδική Αραβία ενδέχεται τελικά να υπερβεί τις αρχικές προβλέψεις και να εμφανίσει μικρότερο δημοσιονομικό έλλειμμα από εκείνο που αναμενόταν πριν από τον πόλεμο, υπό την προϋπόθεση ότι οι τιμές και οι εξαγωγές πετρελαίου θα παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα.
Ο Tim Callen, επισκέπτης ερευνητής στο Arab Gulf States Institute in Washington, εκτίμησε ότι το ετήσιο δημοσιονομικό έλλειμμα θα μπορούσε να μειωθεί κατά 1%, εάν η παραγωγή πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας διαμορφωθεί κατά μέσο όρο στα 7,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως και το Brent παραμείνει κοντά στα 90 δολάρια το βαρέλι. Η κυβέρνηση της χώρας είχε προβλέψει δημοσιονομικό έλλειμμα 3,3% για το 2026.
Στα υπόλοιπα κράτη του Κόλπου, τα ΗΑΕ εξακολουθούν να αναμένεται να διατηρήσουν δημοσιονομικό πλεόνασμα φέτος, ενώ το έλλειμμα του Κατάρ ενδέχεται να διευρυνθεί, σύμφωνα με τον Abu Basha.
Την ίδια στιγμή, οι οικονομίες της περιοχής ενδέχεται να στραφούν ακόμη περισσότερο στις αγορές χρέους για να περιορίσουν τη δημοσιονομική πίεση. Προς το παρόν, πάντως, οι επενδυτές ομολόγων δεν δείχνουν να αποτιμούν έντονη ανησυχία για τις επιπτώσεις του πολέμου στα δημόσια οικονομικά του Κόλπου, όπως σημείωσε ο Fady Gendy, διαχειριστής χαρτοφυλακίου στην Arqaam Capital.
Όπως ανέφερε, πραγματικός λόγος ανησυχίας θα υπήρχε εάν η σύγκρουση παρατεινόταν για μεγάλο χρονικό διάστημα, κάτι που, μέχρι στιγμής, δεν φαίνεται να έχει ενσωματωθεί στις αγορές.