Πού βαδίζει η «μακαρία νήσος»;

Του Μιχάλη Μιχαήλ
Η «μακαρία νήσος» ή «η νήσος των αγίων», όπως συχνά αποκαλείται η μικρή μας πατρίδα, έχει αποδείξει στην πράξη, ιδιαίτερα την τελευταία δεκαπενταετία, ότι δεν είναι ούτε τόσο μακαρία ούτε, βεβαίως, νήσος των… αγίων. Το ένα σκάνδαλο διαδέχεται το άλλο, η διαφθορά παραμένει σε ανησυχητικά υψηλά επίπεδα και το κράτος εμφανίζεται ανήμπορο ή απρόθυμο να βάλει φρένο, για λόγους που συχνά όλοι γνωρίζουμε, αλλά λίγοι ομολογούν.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο δεσπόζει το πρόβλημα των προβλημάτων: το Κυπριακό. Ένα ζήτημα που ασφαλώς δεν ξεκίνησε το 1974 με την εισβολή και την κατοχή· αυτά αποτελούν την τελευταία, αλλά εξαιρετικά τραυματική, φάση μιας μακράς ιστορικής πορείας. Το καίριο ερώτημα, ωστόσο, παραμένει: επιθυμούν πραγματικά οι δύο πλευρές τη λύση ή, συνειδητά ή ασυνείδητα, επενδύουν στη διαιώνιση του προβλήματος;
Στην ελληνοκυπριακή κοινότητα είναι διάχυτη η αίσθηση ότι οι ηγέτες μας, ιδιαίτερα μετά το 2017, δεν δείχνουν πραγματική βούληση για λύση. Η περιβόητη φράση «Η Λεμεσός πετά και θα πάμε να λύσουμε το Κυπριακό;» δεν ήταν απλώς μια ατυχή ατάκα, αλλά συμπύκνωσε μια συγκεκριμένη νοοτροπία. Και, κακά τα ψέματα, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης μέχρι σήμερα δεν έχει παρουσιάσει απτά δείγματα γραφής που να πείθουν ότι επιθυμεί να κινηθεί δυναμικά προς αυτήν την κατεύθυνση. Οι στρατιωτικές συμφωνίες, οι διευκολύνσεις και η γενικότερη στρατιωτικοποίηση της Κύπρου δύσκολα μπορούν να ιδωθούν ως βήματα προς τη λύση, καθώς, αντίθετα, τείνουν να προκαλούν και να οξύνουν τις αντιδράσεις της Τουρκίας.
Από την άλλη πλευρά, ο Τουφάν Ερχιουρμάν παρουσιάζει τις δικές του αντιφάσεις. Πείθει ότι επιθυμεί λύση το συντομότερο και, κατά πάσα πιθανότητα, κερδίζει πόντους στη διεθνή σκηνή. Δεν είναι τυχαίο ότι η Ολγκίν προβαίνει σε περισσότερες δημόσιες δηλώσεις μετά τις συναντήσεις μαζί του απ’ ό,τι μετά τις επαφές με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Ωστόσο, η πρότασή του περί έναρξης διαδικασιών αναγνώρισης του ψευδοκράτους σε περίπτωση αποτυχίας των διαπραγματεύσεων με ευθύνη της ελληνοκυπριακής πλευράς είναι εξαιρετικά προβληματική και πιο προχωρημένη ακόμη και από θέσεις προηγούμενων Τουρκοκύπριων ηγετών.
Παράλληλα, προκαλεί ανησυχία το γεγονός ότι, ενώ τα περισσότερα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης που συμφωνήθηκαν δεν έχουν υλοποιηθεί, οι δύο πλευρές προσθέτουν συνεχώς νέα, με κίνδυνο τα ΜΟΕ να υποκαταστήσουν την ίδια τη λύση. Την ίδια στιγμή, η επιμονή του ΟΗΕ ότι η πρόοδος επαφίεται στους ηγέτες των δύο κοινοτήτων μόνο τυχαία δεν είναι.
Τέλος, ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η αναζωπύρωση επιθέσεων κατά της Μ. Α. Ολγκίν με κατηγορίες περί φιλοτουρκισμού, κυρίως στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, χωρίς ουσιαστική αντίδραση από εκείνους που οφείλουν να αντιδράσουν. Το ερώτημα, λοιπόν, παραμένει αμείλικτο: πού πάμε και με ποιο κόστος;