Πετρέλαιο και ύφεση: Οι φόβοι για την αμερικανική οικονομία

Του Ty Roush
Ο πόλεμος στο Ιράν έχει οδηγήσει σε άνοδο τις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου τις τελευταίες εβδομάδες, πυροδοτώντας ανησυχίες στους οικονομολόγους ότι ενδέχεται να επέλθει ύφεση, εάν οι τιμές του πετρελαίου παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Ο Mark Zandi, οικονομολόγος της Moody’s, ανέφερε σε σημείωμά του ότι η ύφεση αποτελεί “για άλλη μια φορά σοβαρή απειλή” και ότι τα οικονομικά μοντέλα του οίκου φέρνουν τις πιθανότητες να περάσει η αμερικανική οικονομία σε φάση ύφεσης τους επόμενους 12 μήνες στο 49%, κάνοντας ειδική μνεία στην τελευταία αδύναμη έκθεση για την αγορά εργασίας στις ΗΠΑ.
Το σενάριο αυτό ίσως γίνει ακόμα πιο “βασικό” αν το ράλι του πετρελαίου συνεχιστεί εν μέσω του πολέμου στη Μέση Ανατολή, με τον Ζάντι να επισημαίνει ότι από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και μετά —εκτός από την ύφεση κατά την κρίση της πανδημίας— πριν από κάθε ύφεση αυξανόταν η τιμή του πετρελαίου.
Το Brent ξεπέρασε τα 102 δολάρια το βαρέλι την Τρίτη, ενώ το αμερικανικό αργό σκαρφάλωσε πάνω από τα 95 δολάρια το βαρέλι, με τους δύο δείκτες αναφοράς να παραμένουν πάντως κάτω από τα πιο πρόσφατα υψηλά τους επίπεδα.
Οι αναλυτές της Wells Fargo Securities επισήμαναν ότι αν οι τιμές πετρελαίου φτάσουν τα 130 δολάρια το βαρέλι και μείνουν σε αυτά τα επίπεδα για μήνες ο κίνδυνος της ύφεσης θα μεγάλωνε: οι τιμές της βενζίνης θα ήταν αρκετά υψηλές ώστε οι Αμερικανοί να περιορίσουν τις δαπάνες τους και οι επιχειρήσεις να “αναθεωρήσουν τις ανάγκες τους σε προσωπικό”.
Οι οικονομολόγοι της Oxford Economics προειδοποίησαν ότι οι τιμές του πετρελαίου θα έπρεπε να κυμανθούν κατά μέσο όρο γύρω στα 140 δολάρια το βαρέλι για δύο μήνες και να ακολουθηθεί πιο σφιχτή νομισματική πολιτική όσον αφορά τα επιτόκια για να εισέλθουν σε ήπια ύφεση τμήματα της παγκόσμιας οικονομίας.
Οι αναλυτές της Vanguard έγραψαν ότι για να μπουν σε ύφεση οι ΗΠΑ, οι τιμές του πετρελαίου θα πρέπει να σταθεροποιηθούν στα 150 δολάρια το βαρέλι —το πετρέλαιο έφτασε στο ιστορικό υψηλό των 147 δολαρίων το 2008— για το υπόλοιπο 2026, και παράλληλα να αυξηθούν τα επιτόκια και να υποχωρήσουν οι τιμές άλλων περιουσιακών στοιχείων.
Η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ, η οποία προειδοποίησε το 2001 ότι η άνοδος των τιμών του πετρελαίου συνήθως προηγείται των υφέσεων, σημείωσε ότι η αμερικανική οικονομία έχει γίνει πιο ανθεκτική τις τελευταίες δεκαετίες και βρίσκεται σε καλύτερη θέση να απορροφήσει τον αντίκτυπο των υψηλότερων ενεργειακών δαπανών. Οικονομολόγοι της Vanguard και της Wells Fargo υποστήριξαν ότι μια βραχύβια άνοδος των τιμών του πετρελαίου δεν θα αρκούσε για να διαταράξει την οικονομία, ακόμη και αν μια “παρατεταμένη άνοδος” των ενεργειακών δαπανών αποδυναμώσει την αύξηση των εισοδημάτων.
Ο διευθυντής του Εθνικού Οικονομικού Συμβουλίου, Kevin Hassett, σχολίασε την Τρίτη μιλώντας στο CNBC ότι αν ο πόλεμος με το Ιράν παραταθεί, “δεν θα διαταράξει καθόλου την αμερικανική οικονομία”. Ο Hassett είπε ότι η σύγκρουση θα “πληγώσει τους καταναλωτές, και θα πρέπει να σκεφτούμε τι κάνουμε γι’ αυτό, αλλά είναι το τελευταίο από τα προβλήματά μας αυτή τη στιγμή”.
Πόσο ψηλά μπορούν να φτάσουν οι τιμές του πετρελαίου;
Ο Ebrahim Zolfaqari, εκπρόσωπος του στρατιωτικού αρχηγείου “Khatam al-Anbiya” της Τεχεράνης, προειδοποίησε την προηγούμενη εβδομάδα ότι οι τιμές του πετρελαίου θα μπορούσαν να φτάσουν τα 200 δολάρια το βαρέλι, εάν οι ΗΠΑ συνέχιζαν τις “δειλές και απάνθρωπες ενέργειές” τους, ενώ ο υπουργός Ενέργειας του Κατάρ προειδοποίησε ότι το πετρέλαιο θα μπορούσε να φτάσει τα 150 δολάρια το βαρέλι, εάν η σύγκρουση συνεχιστεί. Αναλυτές της Goldman Sachs έγραψαν νωρίτερα τον Μάρτιο ότι οι τιμές του πετρελαίου ίσως ξεπεράσουν τα υψηλότερα επίπεδα του 2008 και του 2022 —147 και 139 δολάρια, αντίστοιχα— αν το Ιράν συνεχίσει να μπλοκάρει τις μεταφορές πετρελαίου στο Στενό του Ορμούζ. Η Goldman σημείωσε ότι ο αποκλεισμός της συγκεκριμένης θαλάσσιας οδού από το Ιράν, μέσω της οποίας διέρχεται περίπου το 20% του πετρελαίου που διακινείται παγκοσμίως, είχε αντίκτυπο 17 φορές μεγαλύτερο από τον αντίκτυπο στην παραγωγή πετρελαίου μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022.
Οι οικονομολόγοι είναι δύσπιστοι για τις προοπτικές της παγκόσμιας οικονομίας από όταν ξεκίνησε η επίθεση των ΗΠΑ και Ισραήλ στο Ιράν τον περασμένο μήνα. Αυτή η αβεβαιότητα έχει πυροδοτήσει φόβους ότι μια διαταραχή στην παγκόσμια προσφορά πετρελαίου θα οδηγήσει σε αύξηση και παρατεταμένη διάρκεια του πληθωρισμού στις ΗΠΑ, κάτι που ενδέχεται να αποτρέψει την Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ από το να προχωρήσει σε μειώσεις των επιτοκίων. Το κόστος της ενέργειας έχει ήδη αυξηθεί κατά το τελευταίο έτος, σημειώνοντας άνοδο 11,5% από τον Ιανουάριο του 2025 έως τον Νοέμβριο, μετά από άνοδο μόλις 3,4% κατά την ίδια περίοδο του 2024. Οι τιμές του πετρελαίου θέρμανσης στις ΗΠΑ αυξήθηκαν κατά 11,1% από τον Ιανουάριο του 2026 έως τον Φεβρουάριο.
Οι ανησυχίες για τον πληθωρισμό προστίθενται στις επίμονες ανησυχίες για την αγορά εργασίας, αφού το Γραφείο Στατιστικών Εργασίας ανέφερε ότι οι ΗΠΑ έχασαν 92.000 θέσεις εργασίας εκτός του αγροτικού τομέα τον Φεβρουάριο, με το ποσοστό ανεργίας να αυξάνεται στο 4,4%.