Ουκρανία: Τέσσερα χρόνια πολέμου σε πέντε σημαντικές φάσεις

Τέσσερα χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από την έναρξη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία το 2022.
Ακολουθούν πέντε φάσεις που έχουν σημαδέψει τον πόλεμο, τον πιο αιματηρό που έχει ξεσπάσει στην Ευρώπη μετά τον Β’ Παγκόσμιο, ο οποίος έχει κοστίσει τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους και έχει ξεριζώσει εκατομμύρια.
24 Φεβρουαρίου 2022: η έναρξη της εισβολής
Στις 21 Φεβρουαρίου 2022 ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν αναγνωρίζει την ανεξαρτησία των επαρχιών Ντονέτσκ και Λουχάνσκ που βρίσκονται στην περιοχή του Ντονμπάς, στην ανατολική Ουκρανία, όπου φιλορώσοι αυτονομιστές πολεμούν εναντίον του ουκρανικού στρατού από το 2014.
Τρεις ημέρες αργότερα, τα ξημερώματα, ο Πούτιν ξεκινά ευρεία στρατιωτική επίθεση εναντίον της Ουκρανίας, την οποία η Ρωσία επιμένει να χαρακτηρίζει «ειδική στρατιωτική επιχείρηση», δηλώνοντας ότι στόχος της είναι «να αποναζιστικοποιήσει» και να «αποστρατιωτικοποιήσει» τη γειτονική της χώρα.
Ο ρωσικός στρατός σημειώνει γρήγορη πρόοδο στο νότιο και βορειοανατολικό τμήμα της Ουκρανίας, αλλά αποτυγχάνει να θέσει υπό τον έλεγχό του το Κίεβο.
Η Μαριούπολη πέφτει στα χέρια των Ρώσων έπειτα από πολύμηνη πολιορκία. Οι πρώτες διαπραγματεύσεις μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας στη Λευκορωσία και στη συνέχεια στην Τουρκία αποτυγχάνουν.
Άνοιξη 2022: σφαγή στη Μπούτσα
Μετά την απόσυρση του ρωσικού στρατού από τα περίχωρα του Κιέβου εντοπίζονται τα πτώματα εκατοντάδων αμάχων που εκτελέσθηκαν στη Μπούτσα και γειτονικές περιοχές Η Ουκρανία κατηγορεί τα ρωσικά στρατεύματα για ωμότητες, όμως αυτά αρνούνται οποιαδήποτε ευθύνη.
Μακάβριες σκηνές έρχονται στο φως της δημοσιότητας, προκαλώντας την οργή της διεθνούς κοινότητας και τις πρώτες έρευνες για ενδεχόμενα εγκλήματα πολέμου.
Έναν χρόνο αργότερα, στις 17 Μαρτίου 2023, το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο εκδίδει ένταλμα σύλληψης εναντίον του Πούτιν για «εγκλήματα πολέμου», αλλά και για την «παράνομη μεταφορά» στη Ρωσία χιλιάδων Ουκρανόπουλων από τις κατεχόμενες περιοχές.
Καλοκαίρι 2022- χειμώνας 2023: ουκρανική αντεπίθεση
Οι ουκρανικές δυνάμεις ξεκινούν από το καλοκαίρι του 2023 σειρά αντεπιθέσεων. Χάρη στην παροχή δυτικών όπλων καταφέρνουν να ανακτήσουν τον έλεγχο μεγάλων περιοχών στην επαρχία του Χαρκόβου και στη Χερσώνα. Μια μεγάλη και αιματηρή μάχη μαίνεται στο Μπάχμουτ που μετατρέπεται σε ερείπια.
Η Ρωσία αντιμετωπίζει τον Ιούνιο του 2023 μία ακόμη απειλή: την εξέγερση της παραστρατιωτικής ομάδας μισθοφόρων Βάγκνερ που αρχίζει να κατευθύνεται προς τη Μόσχα, προτού ξαφνικά σταματήσει. Ο επικεφαλής της Γεβγκένι Πριγκόζιν σκοτώνεται μυστηριωδώς σε συντριβή αεροσκάφους τον Αύγουστο.
Το καλοκαίρι του 2023 ο ουκρανικός στρατός ξεκινά νέα αντεπίθεση στη νότια και την ανατολική Ουκρανία, αλλά δεν καταφέρνει να σπάσει τη ρωσική γραμμή.
2024: Κουρσκ
Από τον Φεβρουάριο του 2024 ο ρωσικός στρατός ανακτά την πρωτοβουλία στο μέτωπο. Παρά τις απώλειες, προελαύνει αργά αλλά σταθερά, θέτοντας υπό τον έλεγχό του πολλές περιοχές στην ανατολική Ουκρανία μπροστά σε έναν αντίπαλο που αντιμετωπίζει ελλείψεις σε πυρομαχικά και άνδρες.
Τον Αύγουστο του 2024 ουκρανικά στρατεύματα περνούν τα σύνορα με τη Ρωσία καταλαμβάνοντας εκατοντάδες τετραγωνικά χιλιόμετρα στην περιφέρεια Κουρσκ. Τον Μάρτιο του 2025 εκδιώκονται από την περιοχή έπειτα από μια μάχη στην οποία πήραν μέρος και Βορειοκορεάτες στρατιώτες στο πλευρό του ρωσικού στρατού.
Τα ρωσικά πλήγματα με drones και πυραύλους εναντίον της Ουκρανίας γίνονται μαζικά και τα αμερικανικά συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας Patriot και τα μαχητικά αεροσκάφη F-16 που παραδίδονται στο Κίεβο δεν αρκούν για να τα αντιμετωπίσουν.
Στις 21 Νοεμβρίου η Ρωσία εκτοξεύει έναν βαλλιστικό πύραυλο μέσου βεληνεκούς Ορέσνικ – χωρίς πυρηνική κεφαλή-- εναντίον ουκρανικού στρατιωτικού εργοστασίου. Ο πύραυλος αυτός χρησιμοποιείται για δεύτερη φορά στις 8 Ιανουαρίου 2026 εναντίον άλλου εργοστασίου στη δυτική Ουκρανία, κοντά στη Λβιβ, στα σύνορα της χώρας με την Πολωνία, χώρα μέλος του ΝΑΤΟ.
2025: η διπλωματία Τραμπ
Κατά την επιστροφή του στην προεδρία των ΗΠΑ και ενώ το μέτωπο στην Ουκρανία βρισκόταν σε αδιέξοδο, ο Ντόναλντ Τραμπ αφήνει άναυδους τους πάντες ανακοινώνοντας άμεσες διαπραγματεύσεις με τον Πούτιν. Στη συνέχεια επιτίθεται μπροστά στις κάμερες στον Ζελένσκι κατά την επίσκεψή του στον Λευκό Οίκο στις 28 Φεβρουαρίου 2025, απειλώντας να διακόψει τη στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία.
Έκτοτε ο Αμερικανός πρόεδρος αλλάζει συνεχώς στάση. Τον Νοέμβριο παρουσιάζει ένα σχέδιο διευθέτησης της σύγκρουσης, το οποίο περιλαμβάνει απαιτήσεις της Μόσχας, όπως η παράδοση ουκρανικών εδαφών με αντάλλαγμα εγγυήσεις ασφαλείας για το Κίεβο.
Η Ρωσία διεξάγει σειρά πληγμάτων που προκαλούν σοβαρές ζημιές στο ενεργειακό δίκτυο της Ουκρανίας, αφήνοντας εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους στο σκοτάδι και το κρύο εν μέσω ενός ιδιαίτερα ψυχρού χειμώνα. Η Ουκρανία εξαπολύει πλήγματα εναντίον ρωσικών διυλιστηρίων.
Την ίδια ώρα συνεχίζονται οι διπλωματικές προσπάθειες: Ρώσοι, Ουκρανοί και Αμερικανοί διαπραγματευτές συναντώνται στο Αμπού Ντάμπι και στη συνέχεια στη Γενεύη τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο, με τη Μόσχα να συνεχίζει να απαιτεί την πλήρη απόσυρση των ουκρανικών στρατευμάτων από το Ντονμπάς, βασικό σημείο στο οποίο προσκρούουν οι συνομιλίες.