Οι συντάξεις πείνας και η ανάγκη για ενημέρωση

Από το 63ο έτος και μετά ή από το 65ο έτος, αν έχεις αντοχές, θα λαμβάνεις ως εισόδημα κάθε μήνα αυτό που αποταμίευες καθ’ όλα τα χρόνια που εργαζόσουν. Δηλαδή τη σύνταξη σου. Και σίγουρα δεν θα ήθελες από τα 1500 ευρώ που ενδεχομένως λάμβανες ως μισθό όσο εργαζόσουν και είχες διαμορφώσει με τέτοιο τρόπο τις καθημερινές σου ανάγκες, να βρεθείς εν μια νυκτί να λαμβάνεις 700 – 800 ευρώ το μήνα.
Τι θα σήμαινε αυτό; Ότι θα έπρεπε άμεσα να υποβιβάσεις την ποιότητα της ζωής σου, να κάνεις τεράστια εξοικονόμηση στα μηνιαία σου έξοδα και να συνεχίσεις να ζεις με τα απολύτως απαραίτητα. Ούτε αγορές που δεν τις έχεις απόλυτα ανάγκη, ούτε καφέ από έξω, ούτε να αλλάξεις το αυτοκίνητο σου επειδή άρχισε να βγάζει κάποια προβλήματα.
Ως εκ τούτου, κατά τη διάρκεια της εργασιακής σου ζωής θα έπρεπε κάποιος να προνοήσει ώστε τα λεφτά που ελάμβανε ως μισθό, θα συνεχίσει να τα λαμβάνει και μετά τη συνταξιοδότηση του. Ακριβώς για να μην χρειαστεί να αλλάξει ριζικά τις καθημερινές του συνήθειες και να μειώσει την ποιότητα ζωής του. Άλλωστε, μετά τα 65, αναπόφευκτα αυξάνονται τα έξοδα για φάρμακα, για ιατρική περίθαλψη και γενικότερα το κόστος που έχει να κάνει με την υγείας μας καθώς ο αδυσώπητος χρόνος δεν κάνει διακρίσεις σε αυτό το κομμάτι.
Ταμείο Προνοίας ή αύξηση μισθού;
Και φτάνουμε στο σήμερα. Το οποίο δυστυχώς δεν είναι ιδιαίτερα ελπιδοφόρο. Είναι γνωστό ότι μια μεγάλη μερίδα εργαζομένων δεν διαθέτει σήμερα Ταμείο Προνοίας, ή Ευημερίας, όπως λέγεται σε ορισμένες περιπτώσεις. Δηλαδή, δεν αποταμιεύει ένα ποσό τον μήνα καθόσον εργάζεται, ώστε πέραν της σύνταξης που θα λαμβάνει από τις Κοινωνικές Ασφαλίσεις να μπορεί να λάβει ένα εφάπαξ ποσό αμέσως μετά που θα συνταξιοδοτηθεί ώστε να έχει ένα μαξιλαράκι για το υπόλοιπο της ζωής του.
Γιατί συμβαίνει αυτό; Διότι σε αρκετές περιπτώσεις οι μισθοί είναι τόσο χαμηλοί, που ακόμα και αν ο εργοδότης προτείνει στον εργαζόμενο να του αποκόπτει ένα ποσό από το μισθό του για σκοπούς αποταμίευσης στο Ταμείο Προνοίας, ο εργαζόμενος πιθανότατα θα επιλέξει να του πει ότι δεν το θέλει και ότι επιθυμεί αυτά τα λεφτά να τα προσθέσει στο μισθό του για να καλύψει τις ανάγκες του μήνα. Και στη συνέχεια έχει ο Θεός.
Οι συντάξεις των €429
Ωστόσο, αυτό, αρκετοί εργαζόμενοι θα το βρουν μπροστά τους αμέσως μετά τη συνταξιοδότηση τους. Γιατί πλέον οι συντάξεις από μόνες τους δεν μπορούν σε καμιά περίπτωση να καλύψουν το σημερινό αυξημένο κόστος ζωής.
Χθες Παρασκευή, η ΕΚΥΣΥ σε ανακοίνωση που εξέδωσε σημείωνε μεταξύ άλλων ότι από τον Ιανουάριο του 2026 οι συντάξεις αυξάνονται αποκλειστικά στο βασικό τους μέρος κατά 3,38% και ως αποτέλεσμα τούτου, η πλήρης βασική σύνταξη ανέρχεται στα €529,82 το μήνα, η κατώτατη στα €450,35 και η κοινωνική σύνταξη στα €429,15, ενώ δεν παραχωρείται καμία αύξηση στο συμπληρωματικό μέρος της σύνταξης. Όπως επισημαίνεται, η συνολική μηνιαία αύξηση για τους συνταξιούχους περιορίζεται στα €14–€17.
Και συνεχίζει η ΕΚΥΣΥ: τα δεδομένα αυτά αποδεικνύουν πως πέραν των 100 χιλιάδων ηλικιωμένων στην Κύπρο συνεχίζουν να λαμβάνουν συντάξεις από €429 έως €1.000 το μήνα, ποσά που δεν επαρκούν για αξιοπρεπή διαβίωση και έχουν διαβρωθεί σημαντικά από τη συνεχιζόμενη ακρίβεια. Υπενθυμίζει παράλληλα ότι, βάσει υπολογισμών της, το όριο της φτώχειας θα έπρεπε σήμερα να ξεπερνά τα €1.000 για ένα άτομο και τα €1.500 το μήνα για νοικοκυριό δύο ατόμων, παραμένοντας ωστόσο αμετάβλητο από το 2013. Και σήμερα βρισκόμαστε στο 2026, δηλαδή 13 χρόνια μετά.
Να υπενθυμίσουμε επίσης ότι προ ημερών, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας είχε προβεί σε δηλώσεις σε σχέση με τη μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού, σημειώνοντας μεταξύ άλλων ότι «τελευταία φορά που έγινε ουσιαστική συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση στη χώρα μας ήταν το 1980. Προχωρούμε με τη συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση με ένα και μοναδικό στόχο, να ενισχυθούν ουσιαστικά οι συντάξεις, ιδιαίτερα οι συντάξεις των χαμηλοσυνταξιούχων γιατί κάποιος δεν μπορεί να ανταποκριθεί με μια σύνταξη των 500 ή των 510 ευρώ», σημείωσε.
Το γεγονός ότι ο Πρόεδρος παραδέχεται πρώτον, ότι υπάρχουν ακόμη συντάξεις των 500 ευρώ και δεύτερο ότι κανένας άνθρωπος δεν μπορεί να ανταποκριθεί με αυτά τα ποσά στη σημερινή εποχή, είναι θετικό. Στο χέρι λοιπόν της κυβέρνησης να αλλάξει αυτή την κατάσταση καθώς εν έτει 2026 οι συνταξιούχοι δεν μπορεί να μεταχειρίζονται ως πολίτες δεύτερης κατηγορίας. Την ίδια ώρα όμως, είναι σημαντικό το γεγονός της επιμόρφωσης των εργαζομένων όσον αφορά στο συγκεκριμένο κομμάτι, ώστε να είναι σε θέση να προνοήσουν για την μετεργασιακή τους πορεία.
Η σημασία της ενημέρωσης
Πάντως, έχοντας αναφέρει τα πιο πάνω, είναι σημαντικό να επισημανθεί ότι αυτό το φαινόμενο, δηλαδή της μη έγκαιρης αποταμίευσης των εργαζομένων, είτε σε ταμείο προνοίας, είτε σε άλλα συνταξιοδοτικά σχέδια, δεν είναι μόνο κυπριακό, αλλά πανευρωπαϊκό.
Η Insurance Europe, η ομοσπονδία των ευρωπαϊκών ασφαλιστικών ενώσεων, πραγματοποίησε για τέταρτη φορά πανευρωπαϊκή έρευνα κοινής γνώμης με θέμα τη συνταξιοδοτική αποταμίευση. Η έρευνα, στην οποία συμμετείχαν 12.700 πολίτες από 12 ευρωπαϊκές χώρες, κατέδειξε ότι παρά την αυξανόμενη αναγνώριση της σημασίας της αποταμίευσης, 4 στους 10 Ευρωπαίους, εξακολουθούν να μην αποταμιεύουν για τη σύνταξή τους. Από τα ευρήματα της έρευνας, γίνεται σαφές, αναφέρει η Insurance Europe, ότι υπάρχει ανάγκη για στοχευμένες πολιτικές, συμβουλές και πλαίσια που υποστηρίζουν την ασφαλή και μακροπρόθεσμη αποταμίευση για τη σύνταξη.
Η εικόνα πανευρωπαϊκά
Η εικόνα σε ευρωπαϊκό επίπεδο σύμφωνα με την έρευνα της Insurance Europe ήταν η εξής:
➤ Παρά την αυξανόμενη ενημέρωση για την ανάγκη αποταμίευσης, το 41% των Ευρωπαίων εξακολουθούν να μην συνεισφέρουν σε συμπληρωματικά συνταξιοδοτικά προγράμματα, με τα ποσοστά ανά χώρα να κυμαίνονται από 16% έως 65%.
➤ Το χάσμα μεταξύ των φύλων παραμένει: Το ποσοστό μη αποταμιευτών φτάνει το 46% για τις γυναίκες σε σύγκριση με 35% για τους άνδρες.
➤ Η συμβουλή παραμένει καθοριστικός παράγοντας: Το 31% των συμμετεχόντων άρχισαν να αποταμιεύουν μετά από συμβουλή από διαμεσολαβητή και το 25% μέσω προγραμμάτων εργοδοτών.
➤ Η ασφάλεια παραμένει η κύρια προτεραιότητα για τους Ευρωπαίους αποταμιευτές: Το 81% προτιμά προϊόντα που εγγυώνται τουλάχιστον το κεφάλαιό τους. Μόνο το 19% των συμμετεχόντων προτιμά υψηλότερο ρίσκο για μεγαλύτερες αποδόσεις.
➤ Οι συντάξεις παραμένουν η προτιμητέα μορφή πληρωμής (43%), αλλά υπάρχει επίσης ενδιαφέρον για εφάπαξ ή συνδυαστικές λύσεις.
➤ Το 69% των Ευρωπαίων προτιμά την ψηφιακή ενημέρωση, με δυνατότητα έντυπης πληροφόρησης εφόσον ζητηθεί.