Οι κεντρικές τράπεζες δεν θα σπεύσουν να σώσουν την κατάσταση αυτή τη φορά

Οι σύγχρονες αγορές έχουν συνηθίσει στη στήριξη από τις κεντρικές τράπεζες κάθε φορά που η παγκόσμια οικονομία κλυδωνίζεται. Καθώς όμως ο κόσμος αντιμετωπίζει ένα νέο ενεργειακό σοκ, σε ένα περιβάλλον ευάλωτων αγορών εργασίας, οι επενδυτές πρέπει να προετοιμαστούν για το ενδεχόμενο οι κεντρικοί τραπεζίτες να μην τους στηρίξουν – το αντίθετο μάλιστα.
Οι αγορές ερμήνευσαν με σχετικά αυστηρό τρόπο μία από τις πιο “γεμάτες” εβδομάδες για τις κεντρικές τράπεζες τα τελευταία χρόνια. Οι αποδόσεις των διετών κρατικών ομολόγων εκτινάχθηκαν στις ΗΠΑ και στις μεγάλες οικονομίες της Ευρώπης, καθώς η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και η Τράπεζα της Αγγλίας εξέφρασαν ανησυχίες για τον πληθωρισμό στις αποφάσεις τους να διατηρήσουν τα επιτόκια αμετάβλητα. Οι επενδυτές εγκατέλειψαν σε μεγάλο βαθμό την ιδέα που επικρατούσε πριν το ξέσπασμα του πολέμου στο Ιράν, ότι τα επιτόκια θα μειώνονταν φέτος στις ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο για να στηρίξουν την απασχόληση.
Εξαίρεση αποτέλεσε η Ιαπωνία, μια αγορά μοναδικά ευάλωτη στη σύγκρουση, δεδομένου ότι προμηθεύεται πάνω από το 90% του πετρελαίου της από τη Μέση Ανατολή. Οι βραχυπρόθεσμες αποδόσεις παρέμειναν σχετικά σταθερές, παρόλο που η απόφαση της Τράπεζας της Ιαπωνίας χαρακτηρίστηκε ευρέως ως “hawkish hold”.
Το αν οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής θα επικεντρωθούν τελικά στον πληθωρισμό ή στην ανάπτυξη θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια της σύγκρουσης ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν. Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ πλήττει τις οικονομίες σε όλο τον κόσμο, αν και με διαφορετικούς τρόπους. Αν και η Ευρώπη δεν εξαρτάται τόσο άμεσα από τις προμήθειες της Μέσης Ανατολής όσο η Ασία, παραμένει εξαιρετικά ευάλωτη στις απότομες αυξήσεις των παγκόσμιων τιμών ενέργειας, όπως κατέδειξε η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, ο πλέον καθαρός εξαγωγέας ενέργειας, είναι μια οικονομία που κυριαρχείται από την κατανάλωση. Ενώ οι πλούσιες σε πετρέλαιο πολιτείες, όπως το Τέξας, ενδέχεται να αποκομίσουν απροσδόκητα κέρδη, οι καταναλωτές σε όλη τη χώρα χάνουν την εμπιστοσύνη τους καθώς οι τιμές της βενζίνης στα πρατήρια πλησιάζουν τα 4 δολάρια το γαλόνι. Στο άλλο άκρο του φάσματος των εξαγωγέων εμπορευμάτων, η Κεντρική Τράπεζα της Αυστραλίας αύξησε τα επιτόκια την Τρίτη, εν μέσω ήδη υψηλού πληθωρισμού.
Η κυρίαρχη οικονομική θεωρία θα ήθελε συνήθως τις κεντρικές τράπεζες να “παραβλέπουν” τα προσωρινά σοκ στην προσφορά, αλλά οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής συμφωνούν γενικά ότι όλα είναι πιθανά εάν οι προσδοκίες του κοινού για τον πληθωρισμό ανατραπούν. Μόνο τα τελευταία έξι χρόνια, ο κόσμος αντιμετώπισε προβλήματα στην εφοδιαστική αλυσίδα λόγω της πανδημίας, τον πόλεμο στην Ουκρανία, τους σαρωτικούς δασμούς του Ντόναλντ Τραμπ – και τώρα αυτό. Ό,τι κι αν λένε τα εγχειρίδια, αυτού του είδους τα πληθωριστικά επεισόδια μπορεί να μην φαντάζουν πλέον προσωρινά. Καθώς συσσωρεύονται, υπάρχει ο κίνδυνος ο πληθωρισμός να αρχίσει να ριζώνει στην παγκόσμια ψυχολογία και, επομένως, να είναι δυσκολότερο να εκριζωθεί.
Φυσικά, είναι σημαντικό να γίνει διάκριση μεταξύ των διαφόρων κλυδωνισμών. Αυτή η τελευταία ρήξη, για παράδειγμα, βρίσκει τον κόσμο σε μια κατάσταση πολύ διαφορετική από εκείνη που επικρατούσε όταν η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία. Τα επιτόκια ξεκινούν από υψηλότερα επίπεδα, ενώ η ανεργία αυξάνεται ελαφρά σε πολλές ανεπτυγμένες οικονομίες, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ και της Γερμανίας. Οι μετα-πανδημικές τάσεις για αλόγιστες δαπάνες μετά από πολλούς μήνες lockdown έχουν εκλείψει. Και στις ΗΠΑ, οι καταναλωτές έχουν ξοδέψει τις πλεονάζουσες αποταμιεύσεις που θωράκισαν την μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου τα τελευταία χρόνια.
Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής πρέπει να παραμείνουν σε εγρήγορση για τις εύθραυστες πληθωριστικές προσδοκίες, αλλά δεν μπορούν επίσης να αποκλείσουν την πιθανότητα οι αυξανόμενες τιμές ενέργειας να προκαλέσουν ένα πιο σοβαρό πλήγμα στην ανάπτυξη και να κλονίσουν την εμπιστοσύνη.
Το πρόβλημα είναι ότι οι απειλές μπορούν ακόμα να κινηθούν προς οποιαδήποτε κατεύθυνση, καθιστώντας την επικοινωνία των κεντρικών τραπεζών εξαιρετικά δύσκολη – και το μελλοντικό guidance αδύνατο.
Η Τράπεζα της Αγγλίας δήλωσε ότι “είναι έτοιμη να δράσει”, πυροδοτώντας ένα κύμα επιθετικών στοιχημάτων στις αγορές, αν και ο Διοικητής Άντριου Μπέιλι στη συνέχεια συνέστησε προσοχή έναντι “βιαστικών συμπερασμάτων”. Η ΕΚΤ θα ήταν έτοιμη να αυξήσει τα επιτόκια ακόμα και στην επόμενη συνεδρίασή της, αν και μια μεταγενέστερη ημερομηνία ίσως είναι καταλληλότερη, ανέφερε το Bloomberg την Πέμπτη, επικαλούμενο πηγές. Στις ΗΠΑ, η Fed αναθεώρησε την πρόβλεψή της για τον πληθωρισμό φέτος στο 2,7% από 2,4%, διατηρώντας αμετάβλητες τις προοπτικές για τα επιτόκια, με μία μόνο μείωση το 2026. Ο πρόεδρος της Fed, Τζερόμ Πάουελ, περιέγραψε την αβεβαιότητα ως εξής:
“Αυτό που θέλω πραγματικά να τονίσω είναι ότι κανείς δεν ξέρει. Ξέρετε, οι οικονομικές επιπτώσεις θα μπορούσαν να είναι μεγαλύτερες, θα μπορούσαν να είναι μικρότερες, θα μπορούσαν να είναι πολύ μικρότερες ή πολύ μεγαλύτερες… αν επρόκειτο ποτέ να παραλείψουμε μια έκθεση οικονομικών προβλέψεων (SEP), αυτή θα ήταν η κατάλληλη περίπτωση… γιατί απλά δεν γνωρίζουμε”.
Μπορεί να περάσουν μήνες μέχρι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής να είναι σε θέση να λάβουν συγκεκριμένα μέτρα για να αμβλύνουν οποιοδήποτε πλήγμα στην οικονομική ανάπτυξη. Ο χρόνος θα εξαρτηθεί από την διαφορετική έκθεση κάθε χώρας στην ενεργειακή αλυσίδα και τις διαφορετικές εντολές των κεντρικών τραπεζών. Η Fed, για παράδειγμα, εστιάζει στις σταθερές τιμές και τη μέγιστη απασχόληση, ενώ η μοναδική εντολή της ΕΚΤ είναι ο πληθωρισμός.
Προς το παρόν, οι σημαντικότερες αρχές νομισματικής πολιτικής του κόσμου έχουν ένα κοινό μήνυμα: τηρούν στάση αναμονής και είναι σχεδόν βέβαιο ότι δεν θα σπεύσουν να διασώσουν την αγορά σύντομα. Από την πλευρά των επενδυτών, αυτό σημαίνει ότι πρέπει να προχωρήσουν με εξαιρετική προσοχή.