Ο αγώνας δρόμου του $1 τρισ. της Ευρώπης για την ανασυγκρότηση της αμυντικής βιομηχανίας – Η ανάλυση της WSJ

Οι πρόσφατες δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ περί απόκτησης της Γροιλανδίας αναζωπύρωσαν τους προβληματισμούς εντός του ΝΑΤΟ για το κατά πόσο η Ευρώπη διαθέτει τη δυνατότητα να κατασκευάζει επαρκή οπλικά συστήματα ώστε να μπορεί να αμυνθεί χωρίς την άμεση στήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών, επισημαίνει σε ανάλυσή της η Wall Street Journal.
Αναλυτές και αξιωματούχοι καταλήγουν κατά κύριο λόγο στο συμπέρασμα ότι ναι μπορεί να το κάνει η Ευρώπη, αλλά όχι ακόμη.
Η άλλοτε δυσκίνητη ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία παράγει πλέον drones, τανκς, πυρομαχικά και άλλα οπλικά συστήματα με ρυθμούς που δεν έχουν καταγραφεί εδώ και δεκαετίες, καθώς η Ευρώπη επιδιώκει τον επανεξοπλισμό της απέναντι στη ρωσική επιθετικότητα και τις αποστάσεις που έχουν προκύψει με την Ουάσιγκτον. Ωστόσο, ο δρόμος παραμένει μακρύς: Η αντικατάσταση του αμερικανικού στρατιωτικού εξοπλισμού και προσωπικού στην Ευρώπη θα κόστιζε περίπου 1 τρισ. δολάρια, σύμφωνα με το Διεθνές Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών, ενώ εξακολουθούν να υπάρχουν κρίσιμα κενά, όπως στα μαχητικά stealth, στους πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς και στις δορυφορικές πληροφορίες.
Παρότι η Ευρώπη έχει αυξήσει την αμυντική της παραγωγή τα τελευταία χρόνια, η κατακερματισμένη βιομηχανία της εξακολουθεί να υπολείπεται σε δυναμικό σε σχέση με την αμερικανική βιομηχανία, η οποία χρηματοδοτείται από τον μεγαλύτερο στρατιωτικό προϋπολογισμό στον κόσμο.
Ωστόσο, οι μεγάλες αυξήσεις στις στρατιωτικές δαπάνες σε ολόκληρη την Ευρώπη, σε συνδυασμό με την αναζωπύρωση των επενδύσεων στην έρευνα και την ανάπτυξη, φέρνουν την επιχειρησιακή αυτονομία πιο κοντά και σε ορισμένες περιπτώσεις αυτό συμβαίνει με εντυπωσιακά γρήγορους ρυθμούς, σχολιάζει η WSJ.
Εντείνεται η αίσθηση κατεπείγοντος για να υπάρξει απάντηση στις προθέσεις των ΗΠΑ – όχι μόνο σε ό,τι αφορά τη Γροιλανδία, αλλά και σε σχέση με τη συνολική αρχιτεκτονική ασφάλειας που τις συνδέει με την Ευρώπη από το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
«Αν οι Αμερικανοί αρχίσουν να μειώνουν την παρουσία τους στην ευρωπαϊκή ήπειρο… τότε, φυσικά, θα πρέπει να αρχίσουμε να σχεδιάζουμε πώς θα οικοδομήσουμε αυτό που μπορούμε να αποκαλέσουμε έναν ευρωπαϊκό πυλώνα του ΝΑΤΟ», δήλωσε την Τετάρτη στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός ο Άντριους Κουμπίλιους, ο αξιωματούχος της Ευρωπαϊκής Ένωσης που είναι αρμόδιος για την αναζωογόνηση της αμυντικής βιομηχανίας.
«Αυτό περιλαμβάνει την αντικατάσταση των λεγόμενων στρατηγικών υποστηρικτικών μέσων, όπως οι δορυφόροι στο διάστημα, για τα οποία η Ευρώπη εξαρτάται σήμερα από τις ΗΠΑ», πρόσθεσε.
Ο Τραμπ είχε ήδη πιέσει την Ευρώπη να αυξήσει τις δαπάνες για την άμυνα. Μια Αμερική που στρέφεται όλο και περισσότερο προς τη Λατινική Αμερική και την Ασία θα επανατοποθετήσει πιθανότατα τα αμερικανικά μέσα εκτός Ευρώπης. Πιο πρόσφατα, οι συγκρούσεις μεταξύ Λευκού Οίκου και Ευρώπης για την Ουκρανία και πλέον για τη Γροιλανδία έχουν εγείρει ανησυχίες ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να διακόψουν την προμήθεια όπλων ή ακόμη και να εμποδίσουν τους Ευρωπαίους να χρησιμοποιήσουν αυτά που ήδη διαθέτουν.
Την Τετάρτη, ο Πρόεδρος της Φινλανδίας Αλεξάντερ Στουμπ δήλωσε στο Νταβός ότι ο στόλος των μαχητικών αεροσκαφών αμερικανικής κατασκευής της χώρας του δεν μπορεί να πετάει μακροπρόθεσμα χωρίς ανταλλακτικά και αναβαθμίσεις από τις ΗΠΑ. Η χώρα πρέπει αντίθετα να εμπιστευτεί ότι η Ουάσιγκτον θα συνεχίσει παρέχει αυτή τη βοήθεια, κάτι που, όπως είπε, είναι προς το συμφέρον τους.
Στελέχη του κλάδου σημειώνουν ότι η στροφή προς μια αυτάρκη αμυντική βιομηχανία βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη.
Ο Kürten, Διευθύνων Σύμβουλος της Twentyfour Industries, δήλωσε ότι η εταιρεία του με έδρα το Μόναχο μπόρεσε να ξεκινήσει την παραγωγή τόσο γρήγορα επειδή οι ευρωπαίοι επενδυτές είναι πλέον πρόθυμοι να χρηματοδοτήσουν εταιρείες άμυνας και ταλαντούχοι επαγγελματίες είναι πρόθυμοι να εργαστούν για αυτές, καθώς και επειδή οι τοπικές κυβερνητικές υπηρεσίες προμηθειών κινούνται πιο γρήγορα.
«Αυτό δεν θα ήταν εφικτό πριν από πέντε χρόνια», δήλωσε ο Kürten, ο οποίος ήταν σύμβουλος για drones όταν ίδρυσε την εταιρεία μαζί με έναν συνεργάτη του.
Η διαδικασία διευκολύνεται από τη μεγαλύτερη αύξηση των ευρωπαϊκών στρατιωτικών δαπανών από την εποχή του Ψυχρού Πολέμου.
Πέρυσι, η Ευρώπη ξόδεψε περίπου 560 δισ. δολάρια για την άμυνα, σύμφωνα με αναλυτές της Bernstein, διπλάσια από ό,τι ξόδεψε πριν από μια δεκαετία. Μέχρι το 2035, οι δαπάνες της Ευρώπης για εξοπλισμό θα ανέλθουν στο 80% των δαπανών του Πενταγώνου, από λιγότερο από 30% το 2019, σύμφωνα με την Bernstein.
Αυτό θα μπορούσε να έχει επιπτώσεις στον αμυντικό τομέα των ΗΠΑ, εάν η περιοχή στραφεί σε εγχώρια όπλα. Σύμφωνα με την ερευνητική ομάδα Agency Partners με έδρα το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ευρώπη αντιπροσωπεύει έως και το 10% των εσόδων των αμερικανικών αμυντικών κατασκευαστών.
Σε ένδειξη του τι μπορεί να συμβεί, η γερμανική Rheinmetall έχει ανοίξει ή κατασκευάζει 16 νέα εργοστάσια από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022. Ο ιταλικός αμυντικός κολοσσόςLeonardo έχει αυξήσει το προσωπικό του κατά σχεδόν το ήμισυ, φτάνοντας τους 64.000 υπαλλήλους σε μόλις δύο χρόνια.
Την άνοιξη του περασμένου έτους, η MBDA, ο μεγαλύτερος κατασκευαστής πυραύλων στην Ευρώπη, είχε τη δυνατότητα να κατασκευάζει 40 πυραύλους αεράμυνας μικρού βεληνεκούς Mistral το μήνα – από 10 πριν την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία – και έχει διπλασιάσει την παραγωγή αντιαρματικών πυραύλων σε 40 το μήνα.
Κατασκευαστές drones, όπως η Twentyfour Industries, έχουν εμφανιστεί σε όλη την Ευρώπη. Μια μικρή βαλτική χώρα, η Εσθονία, έχει γίνει παγκόσμιος ηγέτης στην παραγωγή χερσαίων drones.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, η ευρωπαϊκή παραγωγή έχει ξεπεράσει την αμερικανική.
Η Rheinmetall μόνο θα μπορεί σύντομα να παράγει 1,5 εκατ. βλήματα πυροβολικού 155 χιλιοστών ετησίως, περισσότερα από όσα παράγει συνολικά η αμερικανική αμυντική βιομηχανία.
Η Ευρώπη παράγει σχεδόν αποκλειστικά τα δικά της τεθωρακισμένα οχήματα, με το γερμανικό Leopard να είναι το πιο δημοφιλές τανκ παγκοσμίως. Η περιοχή παράγει επίσης όλα τα δικά της πλοία και υποβρύχια, που πωλούνται περισσότερο από τα αντίστοιχα αμερικανικά σε παγκόσμιο επίπεδο.
Υπάρχουν ενδείξεις ότι ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες επιλέγουν ήδη εγχώρια αντί για αμερικανικά όπλα. Μεταξύ 2020 και 2024, το 79% των δανικών αμυντικών εισαγωγών προήλθε από τις ΗΠΑ. Πέρυσι, καθώς ο Τραμπ αύξησε την πίεση προς τη Δανία για την πώληση της Γροιλανδίας, πάνω από το μισό των αγορών όπλων της Δανίας προήλθε από την Ευρώπη, αν και η Κοπεγχάγη αρνήθηκε ότι αυτό έγινε σκόπιμα.
Ωστόσο, δεν έχει ακόμη επέλθει η καθοριστική στιγμή της ευρωπαϊκής απομάκρυνσης από τις ΗΠΑ, δήλωσε ο Pieter Wezeman, του οποίου ο οργανισμός, το Διεθνές Ινστιτούτο Ερευνών για την Ειρήνη της Στοκχόλμης, αναλύει δεδομένα σχετικά με τις στρατιωτικές δαπάνες.
Ορισμένοι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι στον τομέα της άμυνας υποστηρίζουν ότι οι ευρωπαϊκές εταιρείες άμυνας δεν κινούνται αρκετά γρήγορα, ιδίως στον τομέα της αεροδιαστημικής.
Η γαλλική Dassault έχει εκκρεμότητα παραγωγής 220 μαχητικών αεροσκαφών Rafale. Πέρυσι παρήγε δύο τον μήνα, με κάθε αεροσκάφος να απαιτεί τρία χρόνια για να ολοκληρωθεί, ενώ φέτος η εταιρεία αναφέρει ότι οι παραδόσεις θα αυξηθούν σε τρία αεροσκάφη τον μήνα.
Το γεγονός ότι η Πολωνία αγοράζει όπλα από τη Νότια Κορέα δείχνει ότι η Ευρώπη, μαζί με τις ΗΠΑ, δεν αυξάνει την αμυντική παραγωγή τόσο γρήγορα όσο απαιτείται, δήλωσε ο Μάρκ Ρούτε, γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, στο Νταβός την Τετάρτη.
Ο Ρομπέρτο Τσινγκολάνι, διευθύνων σύμβουλος της Leonardo, εταιρείας που κατασκευάζει στρατιωτικά ελικόπτερα, συστήματα ραντάρ και άλλα στρατιωτικά εξαρτήματα, δήλωσε ότι ένα εμπόδιο για τον ταχύτερο επανεξοπλισμό της Ευρώπης είναι ο κατακερματισμός. «Κάθε χώρα θέλει να έχει τα δικά της άρματα μάχης, τα δικά της αεροσκάφη, τα δικά της πλοία, και φυσικά η διασπορά όσον αφορά τις επενδύσεις, την έρευνα και ανάπτυξη και τις προμήθειες δεν ευνοεί» τον ευρωπαϊκό επανεξοπλισμό, δήλωσε σε συνέντευξή του.
Υπάρχουν επίσης κενά όσον αφορά τις ικανότητες παραγωγής.
Η Ευρώπη απέχει τουλάχιστον 10 χρόνια από την κατασκευή ενός τοπικά παραγόμενου μαχητικού αεροσκάφους stealth. Εν τω μεταξύ, πολλές από τις 13 ευρωπαϊκές χώρες που έχουν αγοράσει ή παραγγείλει το αμερικανικό F-35 συνεχίζουν να εμπλουτίζουν τους στόλους τους.
Η Ευρώπη υστερεί σε σχέση με τις ΗΠΑ στον τομέα των δορυφορικών πληροφοριών και εξαρτάται κυρίως από αμερικανικές εταιρείες για την επεξεργασία των δεδομένων πεδίου μάχης μέσω cloud. Παρά το γεγονός ότι η Γερμανία εφηύρε τον βαλλιστικό πύραυλο πριν από πάνω από 80 χρόνια, η Ευρώπη έχει σχεδόν μηδαμινή παραγωγή αυτού του κρίσιμου όπλου ή άλλων πυραύλων πολύ μεγάλου βεληνεκούς.
Η αμερικανική άμυνα κατά των πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς παραμένει το σύστημα επιλογής για τις ευρωπαϊκές χώρες.
Ενώ η Ουκρανία έχει μειώσει την εξάρτησή της από τα αμερικανικά όπλα, τα αμερικανικά συστήματα αεράμυνας, όπως οι μονάδες Patriot, είναι ανεκτίμητες, και η χώρα δεν μπορεί να προμηθευτεί αρκετούς αναχαιτιστές για αυτά τα συστήματα», δήλωσε ο Μικόλα Μπιέλιεσκωφ, αναλυτής σε μια ουκρανική ΜΚΟ με την ονομασία Come Back Alive, η οποία χρηματοδοτεί την αγορά όπλων για το Κίεβο.
Ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες προσπαθούν τώρα να αντιμετωπίσουν αυτές τις αδυναμίες τους.
Πολλά έργα βρίσκονται σε εξέλιξη με στόχο την παραγωγή πυραύλων βεληνεκούς άνω των 1.000 μιλίων μετά το 2030, ενώ το Ηνωμένο Βασίλειο δημιούργησε πρόσφατα τον δικό του στρατιωτικό δορυφορικό στόλο, έχοντας προηγουμένως εξαρτηθεί από τις ΗΠΑ. Άλλες ευρωπαϊκές χώρες στέλνουν περισσότερους δορυφόρους στο διάστημα. Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν δήλωσε πρόσφατα ότι τα 2/3 των δορυφορικών πληροφοριών της Ουκρανίας προέρχονται πλέον από τη Γαλλία.
«Μπορεί η Ευρώπη να οπλιστεί μόνη της; Ναι, αλλά θέλει χρόνο», δήλωσε ο Μάθιου Σάβιλ, διευθυντής του think tank Royal United Services Institute. «Ο όγκος παραγωγής δεν έχει φτάσει ακόμη εκεί και πρέπει να αποδεχτούμε ότι σε ορισμένους τομείς τα όπλα δεν είναι τόσο ποιοτικά», πρόσθεσε.