«Ντυνούμαστον με ντύματα πατσάλια»: Χρώματα, σάτιρα και μνήμες ενός αιώνα στο Μουσείο Λεμεσιανού Καρναβαλιού

«Ντυνούμαστον σαν τους πελλούς με ντύματα πατσάλια, κότσινα, μαύρα, βενετά, τζίτρινα τζαι παρτάλια.
Βάλλουμεν ούλλα τους πελλούς σίλια μασκαραλλίκια, ρούχα, πετσιά, σπλίγκες, κουμπκιά, καδένες, δαχτυλίδκια.
Κάμνουμεν τούτον το κορμίν με σίλιες πατσαλάδες, λοιπόν εν’ πάντα Σήκωσες τζ’ είμαστον μασκαράδες».
Η επιγραφή του Βασίλη Μιχαηλίδη δεσπόζει στην είσοδο του Μουσείου Λεμεσιανού Καρναβαλιού και είναι μία ιστορική απόδειξη πόσα χρόνια πριν η πόλη γιόρταζε το καρναβάλι. Η Λεμεσός είναι η πόλη του καρναβαλιού, του κεφιού, της χαράς και της διασκέδασης, ενώ φαίνεται πως το DNA των Λεμεσιανών είναι εμποτισμένο από εκείνες τις πρώτες νότες του μαντολίνου του «εδώ Λεμεσός». Είναι η στιγμή που ξεχνάει τα πάντα και αφήνει πίσω «έννοιες και σκοτούρες».
Το μουσείο
Η Λεμεσός έχει μακρά ιστορία καρναβαλιού που ξεπερνάει τον έναν αιώνα. Αυτή η ιστορία για πολλά χρόνια δεν είχε καταγραφεί και υπήρχε ο σοβαρός κίνδυνος να χαθεί για πάντα, καθώς πέρα από το βιβλίο του Στέλιου Γεωργιάδη για το Καρναβάλι Λεμεσού δεν είχαν ποτέ γίνει σοβαρές προσπάθειες καταγραφής. Τώρα, όμως, η πόλη έχει το δικό της μουσείο αφού το Καρναβάλι δεν είναι μόνο ιστορία και εικόνες αλλά κυρίως η ζωντανή επαφή με τις στολές, τη μουσική, τα άρματα, τα καπέλα και τις μάσκες. Το Μουσείο Καρναβαλιού έγινε το 2024 και ο επισκέπτης μπορεί να περιηγηθεί στην ιστορία του μέσα σε έναν χώρο ζωντανό, γεμάτο χρώματα και ωραίες εικόνες. Έναν χώρο διαδραστικό που μπορεί να φιλοξενήσει και μικρούς και μεγάλους. Με την κατασκευή και λειτουργία του μουσείου, δεν είναι υπερβολή να πει κανείς ότι το Λεμεσιανό Καρναβάλι πλέον δεν είναι απλά ένα δεκαήμερο μέσα στον χρόνο αλλά έχει το καθημερινό του σπίτι.
Το μουσείο στεγάζεται στο Δημοτικό Πολιτιστικό Κέντρο «Πάνος Σολομωνίδης» και φιλοξενείται στη μια πλευρά του κτηρίου, σε τρεις ορόφους. Έχει σχεδιαστεί από τον αρχιτέκτονα Γιώργο Παπαδόπουλο, έναν άνθρωπο που έχει συνδέσει όσο λίγοι το όνομά του με το Λεμεσιανό Καρναβάλι, αφού είναι και ένας από τους κατασκευαστές αρμάτων που παρελαύνουν κάθε χρόνο. Εγκαινιάστηκε τον Μάιο του 2024 και λειτούργησε για το κοινό τον Φεβρουάριο του 2025. Σήμερα είναι ανοιχτό καθημερινά, ενώ λειτουργεί και πρωινά του Σαββάτου, ενώ τις μέρες του καρναβαλιού λειτουργεί με ελεύθερη είσοδο και διευρυμένο ωράριο. Πλέον, το επισκέπτονται κυρίως σχολεία, αφού ο διαδραστικός του χαρακτήρας αποτελεί ιδανική επιλογή για τους μαθητές.
Τι θα δει ο επισκέπτης
Οι επισκέπτες μπορούν να ανοίξουν συρτάρια και να εξερευνήσουν εκθέματα που σχετίζονται με την Τσικνοπέμπτη, τη μεγάλη παρέλαση, τη μουσική και τους κανταδόρους, τους χορούς και την παιδική παρέλαση. Από τη μεγάλη προθήκη με τις στολές των βασιλιάδων, στα διάφορα άλλα κουστούμια, μουσικά όργανα και σπάνια αντικείμενα. Οι επισκέπτες θα βρουν την ενότητα «Ιστορία του Καρναβαλιού στη Λεμεσό», η οποία περιλαμβάνει αντικείμενα-ντοκουμέντα από τα αρχεία σημαντικών προσώπων γύρω από το καρναβάλι.
Στη μεγάλη αίθουσα του μουσείου, μπορούν να παρακολουθήσουν εκπαιδευτικά βίντεο, να μάθουν να χορεύουν καρναβαλίστικους χορούς και να συμμετάσχουν σε διαδραστικές δραστηριότητες, που περιλαμβάνουν την αντιστοίχιση αντικειμένων με τα σωστά κουστούμια. Επιπλέον, ο επισκέπτης μπορεί να παρακολουθήσει αρχειακό υλικό σε βίντεο επιλέγοντας ο ίδιος από το διαθέσιμο αρχείο. Ακολούθως υπάρχουν αίθουσες αφιερωμένες στους δημιουργούς κουστουμιών και αρμάτων, εξιστορώντας τον τρόπο με τον οποίο έφτιαχναν παλαιότερα στο χέρι τα κουστούμια των καρναβαλιστών αλλά και τη μεθοδολογίαμε την οποία δημιουργούνταν τα μεγάλα εντυπωσιακά άρματα.
Προχωρώντας μέσα από μια εντυπωσιακή σκάλα, ο επισκέπτης του μουσείου έχει την ευκαιρία να δει και άλλο αρχειακό υλικό, μεταξύ αυτών και αυθεντικά κέρινα αβγά γεμάτα με χαρτοπόλεμο τα οποία χρησιμοποιούσαν παλαιότερα στο Λεμεσιανό Καρναβάλι. Η περιήγηση ολοκληρώνεται με τις κατασκευές που βρίσκονται πάνω στα μεγάλα άρματα που κοσμούσαν το καρναβάλι κατά καιρούς. Εδώ αναδεικνύεται ιδιαίτερα και το έντονο κομμάτι της σάτιρας -που ήταν πάντα χαρακτηριστικό στοιχείο του Λεμεσιανού Καρναβαλιού που το έκανε να ξεχωρίζει.