«Νεκρός ο Αγιατολάχ Χαμενεΐ» - Ποιος ήταν ο θρησκευτικός «Τύραννος» του Ιράν

Ο Αμερικανός πρόεδρος, με ανάρτησή του στο Truth Social, ανακοίνωσε τον θάνατο του Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν Αλί Χαμενεΐ, χαρακτηρίζοντάς τον έναν από τους «πιο διαβολικούς ανθρώπους στην ιστορία» και κάνοντας λόγο για πράξη δικαιοσύνης.
Υποστήριξε ότι η επιχείρηση πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με το Ισραήλ και ότι η ιρανική ηγεσία δεν μπόρεσε να αποφύγει τις αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών και τα συστήματα εντοπισμού. Παράλληλα, κάλεσε τις ιρανικές δυνάμεις ασφαλείας να μην αντισταθούν, προσφέροντας –όπως είπε– τη δυνατότητα ασυλίας σε όσους αποστασιοποιηθούν από το καθεστώς.
Ο Τραμπ χαρακτήρισε τη συγκυρία «μεγαλύτερη ευκαιρία» για τον ιρανικό λαό να ανακτήσει τη χώρα του και προειδοποίησε ότι οι αμερικανικοί βομβαρδισμοί θα συνεχιστούν για όσο χρειαστεί, με στόχο –όπως ανέφερε– την «ειρήνη στη Μέση Ανατολή και σε όλο τον κόσμο».
Ποιος ήταν ο Χαμενεΐ
Ο Αλί Χαμενεΐ γεννήθηκε το 1939 στη Μασχάντ του Ιράν, σε οικογένεια θρησκευτικού ηγέτη και σπούδασε θεολογία και σιιτική νομολογία. Υπήρξε μαθητής του Αγιατολάχ Χοσεΐν Μπορουτζερντί και του Αγιατολάχ Ρουχολάχ Χομεϊνί και από νεαρή ηλικία ενεπλάκη σε αντικαθεστωτικές δράσεις κατά του σάχη.
Η επιρροή του ξεκινά από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979. Υπηρέτησε αρχικά ως υπουργός Άμυνας και στη συνέχεια επέβλεψε τους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), προτού εκλεγεί πρόεδρος το 1981. Λίγους μήνες πριν από την εκλογή του, είχε επιβιώσει από απόπειρα δολοφονίας που του άφησε μόνιμη παράλυση στο δεξί του χέρι.
Το 1989, μετά τον θάνατο του Αγιατολάχ Ρουχολάχ Χομεϊνί, αναδείχθηκε Ανώτατος Ηγέτης. Από τότε συγκεντρώνει εκτεταμένες εξουσίες: εποπτεύει τη δικαιοσύνη, ελέγχει ουσιαστικά το Συμβούλιο που εγκρίνει ή απορρίπτει υποψηφίους στις εκλογές, μπορεί να ασκεί βέτο σε κοινοβουλευτικές αποφάσεις, διοικεί τις ένοπλες δυνάμεις και τους Φρουρούς της Επανάστασης και επιβλέπει τα κρατικά μέσα ενημέρωσης. Διαθέτει επίσης σημαντική επιρροή στη διαχείριση των εσόδων από τα τεράστια πετρελαϊκά αποθέματα της χώρας.
Στα 86 του χρόνια, έχει φέρεται να έχει ορίσει πρόσωπα που θεωρεί πιθανούς διαδόχους.
Πώς άσκησε την εξουσία
Η διακυβέρνησή του χαρακτηρίζεται από σκληρή καταστολή της διαφωνίας. Έχει επανειλημμένα χρησιμοποιήσει τις δυνάμεις ασφαλείας για να καταπνίξει διαδηλώσεις, φυλακίζοντας επικριτές και περιορίζοντας τις ελευθερίες.
Το 1999 κατέστειλε φοιτητικές κινητοποιήσεις με αποτέλεσμα τουλάχιστον έναν θάνατο και περίπου 1.500 συλλήψεις. Το 2009 αντιμετώπισε με βίαιη καταστολή τις διαμαρτυρίες για το αμφισβητούμενο εκλογικό αποτέλεσμα. Το 2022–2023 κατεστάλησαν οι διαδηλώσεις που ξέσπασαν μετά τον θάνατο της Μαχσά Αμινί, η οποία είχε κατηγορηθεί για «ανάρμοστη» χρήση μαντίλας.
Πρόσφατα, διεθνή μέσα αναφέρουν ότι οι δυνάμεις του καθεστώτος ενδέχεται να έχουν σκοτώσει χιλιάδες διαδηλωτές που διαμαρτύρονταν για τις οικονομικές συνθήκες, με εκτιμήσεις να κυμαίνονται μεταξύ 7.000 και 30.000 νεκρών, αν και δεν υπάρχει σαφής επιβεβαίωση. Έχει επίσης διατάξει επανειλημμένες διακοπές πρόσβασης στο διαδίκτυο, προκειμένου να περιορίσει την επικοινωνία και τη διεθνή κάλυψη.
Η διεθνής διάσταση
Ο Χαμενεΐ υιοθέτησε σταθερά αντιδυτική και αντι-αμερικανική στάση, διατηρώντας εχθρικές σχέσεις με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ επί δεκαετίες. Παρά τις εσωτερικές και εξωτερικές πιέσεις, έχει προβάλλει τη ρητορική της «αντίστασης» και της εθνικής ανθεκτικότητας, διατηρώντας το καθεστώς ενωμένο σε περιόδους κρίσης.
Η μακρόχρονη κυριαρχία του και η συγκέντρωση εξουσιών στο πρόσωπό του τον είχαν καταστήσει καθοριστικό για τη σταθερότητα — ή την αποσταθεροποίηση — τόσο του Ιράν όσο και της ευρύτερης περιοχής.