Μοχλός στρατηγικής αυτονομίας ΕΕ οι θάλασσες, λέει ο Καδής

Μοχλός στρατηγικής αυτονομίας ΕΕ οι θάλασσες, λέει ο Ευρωπαίος Επίτροπος Κώστας Καδής – Στρατηγική αυτονομία και γαλάζια οικονομία
Στο πλαίσιο του Cyprus Forum Brussels, που πραγματοποιήθηκε στη Μόνιμη Αντιπροσωπεία της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ο Ευρωπαίος Επίτροπος, Κώστας Κάδης, ανέδειξε τον στρατηγικό ρόλο των θαλασσών ως μοχλού ενίσχυσης της στρατηγικής αυτονομίας και της επισιτιστικής ασφάλειας της Ευρώπης.
Στην ομιλία του υπό τον τίτλο «Οι θάλασσες ως πεδίο ευκαιριών: Ενίσχυση της Στρατηγικής Αυτονομίας και της Επισιτιστικής Ασφάλειας της Ευρώπης σε έναν Ανοικτό Κόσμο», ο κ. Καδής υπογράμμισε ότι το σημερινό Cyprus Forum Brussels 2026 διεξάγεται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη στιγμή, καθώς η εξάμηνη Προεδρία του Συμβουλίου βρίσκεται σε εξέλιξη.
Όπως σημείωσε, η Προεδρία τοποθετεί την Κύπρο στο επίκεντρο υψηλού επιπέδου συζητήσεων για ορισμένα από τα πιο πιεστικά στρατηγικά ζητήματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με στόχο μια αυτόνομη Ευρώπη, ανοικτή προς τον κόσμο.
O Επίτροπος παρατήρησε πως η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι, θεμελιωδώς, μια θαλάσσια ένωση, με σχεδόν 70.000 χιλιόμετρα ακτογραμμής και τη μεγαλύτερη συλλογικά αποκλειστική οικονομική ζώνη παγκοσμίως. Πρόσθεσε πως οι θάλασσες της ΕΕ, συνδέουν τις οικονομίες της με τις παγκόσμιες αγορές.
Οι θάλασσες, σημείωσε, φιλοξενούν κρίσιμες υποδομές μεταφορών και ενέργειας, συμπληρώνοντας ότι στηρίζουν τις παράκτιες και νησιωτικές κοινότητες, με περίπου το 40% του πληθυσμού, το οποίο αναλογεί σε περίπου 180 εκατομμύρια ανθρώπους, να ζουν σε απόσταση έως 50 χιλιομέτρων από τη θάλασσα.
Πρόσθεσε πως διαδραματίζουν ολοένα και πιο σημαντικό ρόλο στην ασφάλεια και την ανθεκτικότητα της ΕΕ. Ο ίδιος υπογράμμισε ότι σε έναν ανοικτό κόσμο που χαρακτηρίζεται από αυξανόμενο ανταγωνισμό και αναταράξεις, ο τρόπος με τον οποίο η Ευρώπη αλληλεπιδρά με τις θάλασσές της έχει καταστεί καθοριστικό στοιχείο της στρατηγικής της αυτονομίας.
Ο Επίτροπος Αλιείας και Ωκεανών διασαφήνισε πως η στρατηγική αυτονομία δεν σημαίνει απομόνωση. Εξήγησε πως σημαίνει ικανότητα δράσης, ανθεκτικότητα απέναντι στους κραδασμούς και δυνατότητα συνεργασίας από θέση ισχύος. Σημείωσε πως η ικανότητα αυτή εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό, από το πόσο συνεκτικά διαχειριζόμαστε, προστατεύουμε και αναπτύσσουμε τον θαλάσσιο χώρο μας.
Στρατηγική αυτονομία και γαλάζια οικονομία
Ο Κύπριος Επίτροπος πρόσθεσε πως η γαλάζια οικονομία της Ευρώπης αποδεικνύει ήδη το μέγεθος αυτής της ευκαιρίας. Όπως ανέφερε ο κ. Καδής, υποστηρίζει περίπου 5 εκατομμύρια θέσεις εργασίας και δημιουργεί πάνω από 250 δισεκατομμύρια ευρώ σε ακαθάριστη προστιθέμενη αξία κάθε χρόνο. Περιλαμβάνει καθιερωμένους τομείς, φέρνοντας ως παράδειγμα τις θαλάσσιες μεταφορές, τα λιμάνια, η αλιεία, η υδατοκαλλιέργεια και ο τουρισμός, αλλά και ταχέως αναπτυσσόμενους τομείς, όπως οι υπεράκτιες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, η παρατήρηση των ωκεανών, η γαλάζια βιοτεχνολογία και βιοοικονομία, καθώς και οι προηγμένες ναυτιλιακές βιομηχανίες.
Συλλογικά, σημείωσε, συμβάλλουν άμεσα στην ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης, στην ενεργειακή μετάβαση και στην παγκόσμια διασυνδεσιμότητά της, συμπληρώνοντας πως η ευκαιρία από μόνη της δεν αρκεί. Παρατήρησε πως ο κατακερματισμός στη διακυβέρνηση, οι ανταγωνιστικές χρήσεις της θάλασσας και οι αυξανόμενες περιβαλλοντικές πιέσεις απειλούν να υπονομεύσουν αυτήν την προοπτική. Επισήμανε πως σε ένα περιβάλλον όπου οι ωκεανοί αποτελούν ταυτόχρονα οικονομική κινητήρια δύναμη, ρυθμιστή του κλίματος και γεωπολιτικό χώρο, η Ευρώπη χρειάζεται μεγαλύτερη συνοχή στη δράση της.
Παράλληλα, τόνισε τον καθοριστικό ρόλο του Ευρωπαϊκού Συμφώνου για τους Ωκεανούς, τονίζοντας πως πρόκειται για ένα από τα βασικά παραδοτέα του χαρτοφυλακίου του. Υπενθύμισε πως υιοθετήθηκε τον περασμένο Ιούνιο και παρουσιάστηκε από την Πρόεδρο φον ντερ Λάιεν κατά τη Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για τους Ωκεανούς στη Νίκαια.
Φέρνοντας τις πολιτικές της Ευρώπης που σχετίζονται με τους ωκεανούς υπό ένα ενιαίο στρατηγικό πλαίσιο αναφοράς, ο Επίτροπος υπογράμμισε πως το Σύμφωνο διασφαλίζει ότι οι στόχοι στο εμπόριο, τις μεταφορές, την ενέργεια, τη βιομηχανία, την ασφάλεια και το περιβάλλον αλληλοενισχύονται και δεν συγκρούονται μεταξύ τους.
Το Σύμφωνο, σημείωσε, υποστηρίζει έναν πιο ολοκληρωμένο θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό, προσφέροντας βεβαιότητα για τις επενδύσεις, ενώ ταυτόχρονα διαφυλάσσει τα οικολογικά όρια. Πρόσθεσε πως ενισχύει τη σύνδεση μεταξύ της υγείας των ωκεανών και της μακροπρόθεσμης οικονομικής ανθεκτικότητας της Ευρώπης. Συμπλήρωσε πως αυτή η ολοκληρωμένη προσέγγιση έχει σημασία σε ολόκληρο το φάσμα των θαλάσσιων δραστηριοτήτων.
Όσον αφορά το εμπόριο και τις μεταφορές, τα ανθεκτικά λιμάνια και οι θαλάσσιες οδοί, ο κ. Καδής τόνισε πως είναι απαραίτητα για τη θέση της Ευρώπης στις παγκόσμιες αλυσίδες αξίας. Εξήγησε πως για την ενέργεια, οι υπεράκτιες ανανεώσιμες πηγές συγκαταλέγονται στους ταχύτερα αναπτυσσόμενους τομείς της Ένωσης, μειώνοντας τις εξαρτήσεις και στηρίζοντας την απανθρακοποίηση. Αναφερόμενος στην ασφάλεια, σημείωσε πως ο θαλάσσιος τομέας αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία για την επιτήρηση, την προστασία κρίσιμων υποδομών και τη σταθερότητα στη γειτονιά της Ευρώπης.
Η αλιεία και η υδατοκαλλιέργεια αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτής της ευρύτερης εικόνας, σημείωσε, προσθέτοντας ότι συμβάλλουν στην επισιτιστική ασφάλεια, την απασχόληση και την πολιτιστική κληρονομιά, ιδίως στις παράκτιες και νησιωτικές περιοχές. Όπως υπογράμμισε, αναδεικνύουν τη συνεχιζόμενη έκθεση της Ευρώπης σε εξωτερικές εξαρτήσεις, καθώς περίπου το 70% των θαλασσινών που καταναλώνονται στην ΕΕ εισάγονται από τρίτες χώρες. Τόνισε πως η ενίσχυση της βιώσιμης εγχώριας παραγωγής δεν αποτελεί απλώς οικονομική επιλογή, αλλά στρατηγική αναγκαιότητα για την ανθεκτικότητα της Ευρώπης.
Μέσα από αυτό το ευρύτερο πρίσμα, ο Επίτροπος ανέφερε ότι η αλιεία δεν είναι ένας αυτόνομος τομέας πολιτικής, καθώς το μέλλον της συνδέεται με υγιή οικοσυστήματα, δίκαιο διεθνή ανταγωνισμό, καινοτομία, ανάπτυξη δεξιοτήτων και αποτελεσματική διακυβέρνηση των κοινών θαλάσσιων πόρων. Συμπλήρωσε πως το Σύμφωνο για τους Ωκεανούς, συμβάλλει στο να ενταχθεί σε αυτό το ευρύτερο θαλάσσιο σύστημα.
Αναφερόμενος στις φιλοδοξίες της Ευρώπης, σημείωσε πως δεν μπορούν να περιορίζονται εντός των συνόρων της, διότι η στρατηγική της αυτονομία εξαρτάται από μια διεθνή τάξη βασισμένη σε κανόνες. Παρατήρησε ότι η Ένωση συνεχίζει να επενδύει στη διεθνή διακυβέρνηση των ωκεανών, από τη στήριξη της εφαρμογής της Συνθήκης για την Ανοιχτή Θάλασσα, μέχρι την καταπολέμηση της πλαστικής ρύπανσης και την προώθηση επιστημονικά τεκμηριωμένων, αναλογικών προσεγγίσεων σε νέες δραστηριότητες. Όπως τόνισε, η συνεργασία —και όχι η απομόνωση— παραμένει η καθοδηγητική μας αρχή.
Υπογράμμισε πως η καινοτομία και οι επενδύσεις αποτελούν επίσης κεντρικούς άξονες. Εξήγησε ότι νέες τεχνολογίες, όπως η τεχνητή νοημοσύνη, η ωκεάνια ρομποτική και η παρακολούθηση σε πραγματικό χρόνο, μεταμορφώνουν τον τρόπο με τον οποίο κατανοούμε και διαχειριζόμαστε τις θάλασσες.
Ωστόσο, σημείωσε πως τίποτα από αυτά δεν είναι αφηρημένο. Τόνισε πως στην καρδιά του θαλάσσιου μέλλοντος της Ευρώπης βρίσκονται οι άνθρωποι της, ιδίως όσοι ζουν σε παράκτιες και νησιωτικές κοινότητες. Συμπλήρωσε πως οι κοινότητες αυτές αντιμετωπίζουν ιδιαίτερες προκλήσεις, από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και την απομόνωση έως την ανάγκη οικονομικής διαφοροποίησης. Ταυτόχρονα, ανέφερε ο Επίτροπος, αποτελούν εργαστήρια καινοτομίας και ανθεκτικότητας.
Εξήγησε πως η στήριξη της ευημερίας τους, των δεξιοτήτων τους και της προσαρμοστικότητάς τους είναι καθοριστικής σημασίας για τη συνοχή και την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης. Όπως επισήμανε, αυτό θα αποτελέσει τον πυρήνα των επικείμενων στρατηγικών για τις νησιωτικές και παράκτιες κοινότητες, οι οποίες αναμένεται να υιοθετηθούν κατά τη διάρκεια της Κυπριακής Προεδρίας και να ανακοινωθούν τον Ιούνιο στην Κύπρο.
Ο Επίτροπος τόνισε ότι οι «Θάλασσες ως πεδίο ευκαιριών» δεν είναι απλώς ένα ρητορικό σχήμα, αλλά στρατηγική επιλογή. Δήλωσε πως πρόκειται για την απόφαση να δούμε τον ωκεανό όχι ως σύνολο αποσπασματικών συμφερόντων, αλλά ως κοινό χώρο που απαιτεί συντονισμένη δράση και συνεργασία. Υπογράμμισε ότι αυτή η επιλογή ενισχύει την αυτονομία της Ευρώπης, παραμένοντας παράλληλα ανοικτή στον κόσμο, αναγνωρίζοντας ότι η οικονομική ισχύς, η περιβαλλοντική ευθύνη και η γεωπολιτική αξιοπιστία προχωρούν.
Πηγή: ΚΥΠΕ