ΚΤΚ: Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή φρενάρει ανάπτυξη και ανεβάζει πληθωρισμό

Επιβράδυνση του ρυθμού ανάπτυξης της κυπριακής οικονομίας στο 2,7% και σημαντική άνοδο του πληθωρισμού επίσης στο 2,7% για το 2026 προβλέπει η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου, ενσωματώνοντας στις μακροοικονομικές προβλέψεις Μαρτίου τις επιπτώσεις του πολέμου στη Μέση Ανατολή και, σε μικρότερο βαθμό, το ξέσπασμα του αφθώδους πυρετού στην Κύπρο.
Η ΚΤΚ δημοσιοποίησε την Τρίτη τις προβλέψεις της για την περίοδο 2026-2028, καλύπτοντας βασικά μεγέθη όπως το ΑΕΠ, την ανεργία, τον πληθωρισμό και τον δομικό πληθωρισμό, δηλαδή τον πληθωρισμό εξαιρουμένης της ενέργειας και των τροφίμων.
Σύμφωνα με την Τράπεζα, ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή αναμένεται να έχει άμεση αρνητική επίδραση στην κυπριακή οικονομία, κυρίως βραχυπρόθεσμα, λόγω της σημαντικής αύξησης στις τιμές του πετρελαίου και της εντεινόμενης γεωπολιτικής αβεβαιότητας. Οι επιπτώσεις εντοπίζονται κυρίως στον τουρισμό, τη ναυτιλία, αλλά και στους τομείς των κατασκευών και των ακινήτων, οι οποίοι εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από ξένες επενδύσεις.
Η ΚΤΚ εκτιμά επίσης ότι η σύγκρουση θα επηρεάσει αρνητικά τις εξαγωγές υπηρεσιών, εξαιτίας της υποχώρησης της εξωτερικής ζήτησης σε ένα περιβάλλον διεθνούς γεωπολιτικής και γεωοικονομικής αβεβαιότητας, αλλά και λόγω της ανόδου στις τιμές της ενέργειας. Όπως σημειώνεται, οι εξελίξεις αυτές αναμένεται να επηρεάσουν αρνητικά όλους τους βασικούς συντελεστές του ΑΕΠ, δηλαδή την ιδιωτική κατανάλωση, τις επενδύσεις και τις καθαρές εξαγωγές.
Το βασικό σενάριο της ΚΤΚ στηρίζεται στην υπόθεση ότι ο πόλεμος θα διαρκέσει περίπου δύο μήνες με υψηλή ένταση και στη συνέχεια θα ακολουθήσει σταδιακή αποκλιμάκωση. Η Τράπεζα υπογραμμίζει, ωστόσο, ότι οι μεσοπρόθεσμες επιπτώσεις θα εξαρτηθούν από τη διάρκεια και την ένταση της σύρραξης.
Σε ό,τι αφορά τον αφθώδη πυρετό, η ΚΤΚ αναφέρει ότι η νόσος αναμένεται να επηρεάσει αρνητικά την παραγωγή στον τομέα της κτηνοτροφίας, με τις επιπτώσεις να εκτιμάται ότι θα εκλείψουν μέχρι το τέλος του 2026, ανάλογα με τη διασπορά της νόσου. Η συνολική επίδραση στο ΑΕΠ και στην αγορά εργασίας κρίνεται πάντως πολύ περιορισμένη, λόγω του μικρού μεγέθους του τομέα.
Αντίθετα, η μειωμένη αλλά συνεχιζόμενη αβεβαιότητα γύρω από τη δασμολογική πολιτική των ΗΠΑ δεν εκτιμάται ότι έχει ουσιαστικό αρνητικό αντίκτυπο στην κυπριακή οικονομία, καθώς ο όγκος εμπορίου αγαθών μεταξύ Κύπρου και Ηνωμένων Πολιτειών παραμένει περιορισμένος.
Αναλυτικότερα, ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ προβλέπεται να επιβραδυνθεί στο 2,7% το 2026, από 3,8% το 2025, ενώ για το 2027 και το 2028 προβλέπεται εκ νέου επιτάχυνση στο 2,9% και 3,1% αντίστοιχα.
Η ΚΤΚ εκτιμά ότι η εγχώρια ζήτηση κατά την περίοδο 2026-2028 θα στηριχθεί από τη συνέχιση της ανόδου της ιδιωτικής κατανάλωσης, λόγω της αύξησης του πραγματικού διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών και της ανθεκτικότητας που εξακολουθεί να επιδεικνύει η αγορά εργασίας. Παρότι η καταναλωτική εμπιστοσύνη πλήττεται από τον πόλεμο, η ιδιωτική κατανάλωση αναμένεται να παραμείνει βασικός πυλώνας της ανάπτυξης.
Στήριξη στην οικονομική δραστηριότητα προβλέπεται και από μεγάλες μη οικιστικές ιδιωτικές επενδύσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη, όπως έργα υποδομής για την ψηφιακή και πράσινη ανάπτυξη και μεταρρυθμιστικά έργα στο πλαίσιο του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Η Τράπεζα σημειώνει ότι οι επενδύσεις αυτές ενδέχεται να επηρεαστούν από την κρίση με χρονική υστέρηση, λόγω του πολυετούς ορίζοντα υλοποίησής τους.
Στις καθαρές εξαγωγές, σημαντική συμβολή αναμένεται από τις μη τουριστικές υπηρεσίες, με ιδιαίτερη έμφαση στον τομέα της τεχνολογίας, που εξακολουθεί να ενισχύει τις εξαγωγές υπηρεσιών που συνδέονται με τη χρήση διανοητικής ιδιοκτησίας. Θετική συνεισφορά αναμένεται επίσης από τις χρηματοπιστωτικές και επαγγελματικές υπηρεσίες, λόγω της διαφοροποίησης των αγορών τους. Αντίθετα, ο τουρισμός αναμένεται να επηρεαστεί αρνητικά το 2026 από τις γεωπολιτικές εντάσεις, με ανάκαμψη από το 2027 και σταδιακή αύξηση αφίξεων από το Ηνωμένο Βασίλειο, το Ισραήλ και χώρες της ΕΕ. Η Τράπεζα εκτιμά ακόμη ότι οι διαταραχές στη ναυτιλία θα αρχίσουν να εξασθενούν από το 2027.
Σε σύγκριση με τις προβλέψεις του Δεκεμβρίου 2025, η ΚΤΚ προχώρησε σε καθοδική αναθεώρηση του ρυθμού αύξησης του ΑΕΠ κατά 0,3 ποσοστιαίες μονάδες για το 2026 και κατά 0,1 μονάδα για το 2027, κυρίως λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Για το 2028 καταγράφεται ελαφρά ανοδική αναθεώρηση κατά 0,1 μονάδα, με την Τράπεζα να τη συνδέει με αναμενόμενη σταδιακή ανάκαμψη της οικονομικής εμπιστοσύνης.
Στην αγορά εργασίας, η ΚΤΚ προβλέπει ότι η ανεργία θα παραμείνει γύρω στο 4,5% για όλη την περίοδο 2026-2028, με μικρή μόνο αρνητική επίδραση στον ρυθμό αύξησης της απασχόλησης το 2026. Σε σχέση με τις προηγούμενες προβλέψεις, δεν καταγράφεται αναθεώρηση στο ποσοστό ανεργίας, καθώς η οικονομική μεγέθυνση εξακολουθεί να θεωρείται ισχυρή και η αγορά εργασίας παραμένει στενή.
Σε ό,τι αφορά τον πληθωρισμό, η ΚΤΚ προβλέπει σημαντική άνοδο στο 2,7% το 2026, από 0,8% το 2025, κυρίως λόγω των οικονομικών επιπτώσεων του πολέμου. Οι βασικές πιέσεις προέρχονται από τις τιμές της ενέργειας, εξαιτίας της αύξησης των διεθνών τιμών πετρελαίου, με έμμεσες επιδράσεις και στις υπόλοιπες συνιστώσες του πληθωρισμού.
Περαιτέρω ανοδικές πιέσεις αναμένονται στις τιμές των βιομηχανικών προϊόντων εξαιρουμένης της ενέργειας, λόγω προβλημάτων στην εφοδιαστική αλυσίδα και αυξημένου κόστους παραγωγής, ενώ άνοδος προβλέπεται και στις τιμές των τροφίμων, λόγω ακριβότερων λιπασμάτων και της επίδρασης του αφθώδους πυρετού στις τιμές κρεάτων και γαλακτοκομικών.
Για το 2027, ο πληθωρισμός προβλέπεται να υποχωρήσει στο 2%, κυρίως λόγω αποκλιμάκωσης στις τιμές της ενέργειας και των υπηρεσιών, ενώ για το 2028 εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί στο 2,2%, κυρίως λόγω της αναμενόμενης εισαγωγής του διευρυμένου Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών της ΕΕ (ETS2), το οποίο εκτιμάται ότι θα επηρεάσει τις τιμές καυσίμων κίνησης και θέρμανσης.
Σε σύγκριση με τις προβλέψεις του Δεκεμβρίου 2025, ο συνολικός πληθωρισμός για το 2026 αναθεωρήθηκε ανοδικά κατά μία ποσοστιαία μονάδα, λόγω της ενέργειας αλλά και των ευρύτερων επιδράσεων του πολέμου. Για την περίοδο 2027-2028, οι αναθεωρήσεις είναι μικρότερες και συνδέονται κυρίως με την πορεία των τιμών πετρελαίου και τις υποθέσεις για την πράσινη φορολογία.
Ο δομικός πληθωρισμός προβλέπεται να αυξηθεί στο 2,3% το 2026, από 1,9% το 2025, λόγω υψηλότερων τιμών στις υπηρεσίες και στα βιομηχανικά προϊόντα εξαιρουμένης της ενέργειας. Για τα έτη 2027 και 2028, η ΚΤΚ εκτιμά ότι θα κινηθεί γύρω στο 2% ετησίως.
Η Τράπεζα θεωρεί ότι οι κίνδυνοι για το ΑΕΠ κατά την περίοδο 2026-2028 είναι κυρίως καθοδικοί, με βασικές απειλές τις υψηλότερες από τις αναμενόμενες τιμές ενέργειας, τις διαταραχές στις εισαγωγές πρώτων υλών και προϊόντων, την πιθανή μεγαλύτερη επιβάρυνση στις εξαγωγές υπηρεσιών σε περίπτωση παράτασης του πολέμου, αλλά και την αβεβαιότητα στην παγκόσμια εμπορική πολιτική. Παράλληλα, κίνδυνοι συνδέονται και με παράγοντες που αφορούν την κλιματική αλλαγή.
Αντίστοιχα, οι κίνδυνοι για τον πληθωρισμό αξιολογούνται συνολικά ως ανοδικοί, καθώς συνδέονται με το ενδεχόμενο ακόμη υψηλότερων τιμών ενέργειας και εισαγόμενων αγαθών, καθώς και με ισχυρότερες μισθολογικές πιέσεις ή αυξημένα περιθώρια κέρδους. Καθοδικοί κίνδυνοι υπάρχουν μόνο στην περίπτωση που οι επιπτώσεις του πολέμου αποδειχθούν τελικά πιο περιορισμένες και πιο βραχύβιες από ό,τι εκτιμάται σήμερα.