Κρατικές ενισχύσεις: Η ΕΕ επιστρέφει σε προκορωνοϊού επίπεδα - Αντιθετική τάση ακολουθεί η Κύπρος, σύμφωνα με έκθεση

Επιστροφή στα προ-COVID 19 επίπεδα για τις κρατικές ενισχύσεις σε επίπεδο των 27, μαζί με τη σταδιακή απόσυρση των έκτακτων μέτρων δείχνει έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που δημοσιεύτηκε την Τετάρτη. Το 2024 τα κράτη-μέλη της ΕΕ-27 δαπάνησαν συνολικά 168,23 δισ. ευρώ σε κρατικές ενισχύσεις, ποσό που αντιστοιχεί στο 0,94% του ΑΕΠ της ΕΕ. Περίπου το 90% κατευθύνθηκε σε πολιτικές προτεραιότητες της Ένωσης και μόνο το 10% σε μέτρα κρίσης (COVID-19 και πόλεμος στην Ουκρανία).
Η Κύπρος, αν και παραμένει μικρός παίκτης σε απόλυτους όρους λόγω του μεγέθους της οικονομίας της, ακολουθεί μια αντιθετική τάση, αυξάνοντας τις ενισχύσεις της ως ποσοστό του ΑΕΠ και δίνοντας ιδιαίτερο βάρος στον αγροτικό τομέα. Η έκθεση της Κομισιόν καταδεικνύει ότι η κυπριακή πολιτική κρατικών ενισχύσεων το 2024 δεν κινείται απλώς παθητικά στο ευρωπαϊκό ρεύμα, αλλά αντανακλά ειδικές εθνικές προτεραιότητες και αναπτυξιακές ανάγκες, διαφοροποιώντας τη χώρα από τον μέσο όρο της ΕΕ.
Καθώς συγκαταλέγεται στα κράτη με τη χαμηλότερη συνολική δαπάνη, η Κύπρος δαπάνησε €186,35 εκατ. συνολικά σε κρατικές ενισχύσεις το 2024, που αντιστοιχεί μόλις στο 0,11% του συνόλου της ΕΕ, ταξινομώντας τη χώρα μαζί με τη Μάλτα και τη Λετονία στα χαμηλότερα επίπεδα της Ένωσης.
Ωστόσο, σε όρους ΑΕΠ, η εικόνα είναι διαφορετική, καθώς η Κύπρος κατέγραψε το 2024 αύξηση κατά 0,09%, φθάνοντας περίπου στο 0,56% του ΑΕΠ, σε αντίθεση με τη γενική τάση της ΕΕ, όπου οι περισσότερες χώρες μείωσαν τις δαπάνες τους. Σε επίπεδο ΕΕ των 27, η συνολική κρατική ενίσχυση μειώθηκε κατά 17% σε σχέση με το 2023, συνεχίζοντας την αποκλιμάκωση μετά την περίοδο των διαδοχικών κρίσεων. Έτσι διαμορφώνεται μια εικόνα με την ΕΕ να κινείται καθοδικά, ενώ η Κύπρος αποτελεί εξαίρεση με ήπια αλλά σαφή άνοδο.
Σε επίπεδο ΕΕ, οι κυρίαρχοι στόχοι το 2024 ήταν: Περιβαλλοντική προστασία και εξοικονόμηση ενέργειας (45% του συνόλου), Έρευνα, Ανάπτυξη και Καινοτομία, Περιφερειακή ανάπτυξη, και σε μικρότερο βαθμό μέτρα ανάκαμψης από την κρίση.
Σε επίπεδο κρατών μελών, μόνο 7 κράτη μέλη αύξησαν τις κρατικές ενισχύσεις τους ως ποσοστό του ΑΕΠ, μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η Κύπρος, μαζί με Βουλγαρία, Ρουμανία, Βέλγιο, Αυστρία και Ιρλανδία. Στις μεγαλύτερες οικονομίες της Ένωσης, Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία), η μείωση ήταν σημαντική, καθώς αποσύρθηκαν σταδιακά από τα έκτακτα μέτρα στήριξης. Η Κύπρος, αντίθετα, φαίνεται να ενισχύει στοχευμένα συγκεκριμένους τομείς, αναπροσανατολίζει τις δαπάνες της σε πολιτικές συνοχής και αγροτικής ανάπτυξης, επιδιώκοντας σύγκλιση με ευρωπαϊκές προτεραιότητες, αλλά με εθνική εξειδίκευση.
Η Κύπρος ακολουθεί ξεκάθαρα τη γενική ευρωπαϊκή κατεύθυνση στις κρατικές ενισχύσεις σε επίπεδο κατανομής, καθώς, όπως και στο σύνολο της ΕΕ, το μεγαλύτερο μέρος της δαπάνης της αφορά μη κρίσιμες, διαρθρωτικές πολιτικές που ευθυγραμμίζονται με τις στρατηγικές προτεραιότητες της Ένωσης, όπως η πράσινη μετάβαση και η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας.
Ωστόσο, η κατανομή των πόρων της αποκαλύπτει και μια σαφή εθνική εξειδίκευση, με περίπου το 16% των συνολικών κυπριακών κρατικών ενισχύσεων το 2024 να κατευθύνεται στη γεωργία, τη δασοκομία και την αγροτική ανάπτυξη, ποσοστό υψηλότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ, γεγονός που αντανακλά τη δομή της κυπριακής οικονομίας και τις εγχώριες αναπτυξιακές προτεραιότητες. Έτσι, η Κύπρος δεν αποκλίνει μεν από το ευρωπαϊκό πλαίσιο, αλλά το προσαρμόζει στις ιδιαίτερες ανάγκες της, επιτυγχάνοντας σύγκλιση με τις ευρωπαϊκές προτεραιότητες μέσα από εθνικά στοχευμένες παρεμβάσεις.