Κεντρική Τράπεζα: Στο 2,7% επιβραδύνεται η ανάπτυξη το 2026, πώς επηρεάζουν ο πόλεμος και ο αφθώδης πυρετός

Επιβράδυνση του ρυθμού ανάπτυξης για το 2026 αναμένει η Κεντρική Τράπεζα σε σχέση με τις εκτιμήσεις Δεκεμβρίου 2025 λόγω των επιπτώσεων από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή.
Ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ για το 2026 προβλέπεται να επιβραδυνθεί στο 2,7%, σε σχέση με 3,8% για το 2025, σύμφωνα με τις μακροοικονομικές προβλέψεις της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου Μαρτίου 2026, στις οποίες ενσωματώνονται ο οικονομικός αντίκτυπος του πολέμου στη Μέση Ανατολή, καθώς και ο αντίκτυπος του ξεσπάσματος του αφθώδους πυρετού στην Κύπρο.
Βραχυπρόθεσμη η επίδραση
Όπως αναφέρεται, λόγω του υπό εξέλιξη πολέμου στη Μέση Ανατολή, η σημαντική αύξηση, τόσο στην τιμή του πετρελαίου, όσο και στη γεωπολιτική αβεβαιότητα στην εν λόγω περιοχή, αναμένεται να έχουν άμεση αρνητική επίδραση στην κυπριακή οικονομία, κυρίως βραχυπρόθεσμα.
Οι επιπτώσεις αυτές, σημειώνεται, αφορούν ιδιαίτερα τον τομέα του τουρισμού, της ναυτιλίας, καθώς και τον κατασκευαστικό και κτηματομεσιτικό τομέα, τομείς που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από εισροές άμεσων ξένων επενδύσεων.
Παράλληλα, εκτιμάται ότι ο πόλεμος στην Μέση Ανατολή θα έχει έμμεση αρνητική επίδραση στις εξαγωγές υπηρεσιών λόγω της αναμενόμενης μείωσης της εξωτερικής ζήτησης ως αποτέλεσμα της διεθνούς γεωπολιτικής και γεωοικονομικής αβεβαιότητας, καθώς και της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Οι εξελίξεις αυτές αναμένεται να επηρεάσουν αρνητικά όλους τους συντελεστές των δαπανών του ΑΕΠ, δηλαδή, την ιδιωτική κατανάλωση, τις επενδύσεις και τις καθαρές εξαγωγές.
Οι μεσοπρόθεσμες επιπτώσεις στην κυπριακή οικονομία θα εξαρτηθούν από τη διάρκεια και την ένταση του πολέμου. Το βασικό σενάριο υιοθετεί υπόθεση εργασίας ότι η σύρραξη θα έχει διάρκεια περίπου δύο μήνες και υψηλή ένταση, και εν συνεχεία σταδιακή αποκλιμάκωση.
Μικρή η επίδραση από αφθώδη πυρετό
Σε σχέση με τον αντίκτυπο του αφθώδους πυρετού, η νόσος αναμένεται να επιβραδύνει την παραγωγή στον τομέα της κτηνοτροφίας, με αρνητικές επιπτώσεις οι οποίες αναμένεται να εκλείψουν μέχρι το τέλος του 2026, αναλόγως της διασποράς της νόσου, η οποία επί του παρόντος επικεντρώνεται σε συγκεκριμένες περιοχές της Κύπρου. Mε βάση τις τελευταίες εξελίξεις, η επίδραση στο ΑΕΠ και στην αγορά εργασίας συνολικά αναμένεται να είναι πολύ περιορισμένη λόγω του πολύ μικρού μεγέθους του τομέα.
Τέλος, όσον αφορά τη μειωμένη αλλά συνεχιζόμενη αβεβαιότητα στη δασμολογική πολιτική των ΗΠΑ, δεν έχουν διαπιστωθεί αρνητικές οικονομικές επιπτώσεις, λόγω του πολύ περιορισμένου όγκου εμπορίου αγαθών μεταξύ ΗΠΑ και Κύπρου.
Στο 2,7% η ανάπτυξη το 2026
Αναλυτικότερα, ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ για το 2026 προβλέπεται να επιβραδυνθεί στο 2,7%, σε σχέση με 3,8% για το 2025, ενώ για τα έτη 2027 και 2028 ο ρυθμός μεγέθυνσης του ΑΕΠ αναμένεται να επιταχυνθεί στο 2,9% και 3,1% αντίστοιχα.
Η εγχώρια ζήτηση τα έτη 2026-28 αναμένεται να υποστηριχθεί από τη συνέχιση της ανόδου της ιδιωτικής κατανάλωσης λόγω της αύξησης του πραγματικού διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών, και της ανθεκτικότητας που συνεχίζει να καταγράφει η αγορά εργασίας, παρά τους προαναφερθέντες κλυδωνισμούς.
Παρότι η καταναλωτική εμπιστοσύνη επηρεάζεται αρνητικά από τον πόλεμο, η ιδιωτική κατανάλωση προβλέπεται να παραμείνει σημαντικός παράγοντας της οικονομικής ανάπτυξης, παρά την αναμενόμενη ομαλοποίηση του ρυθμού αύξησής της τα επόμενα έτη.
Επιπλέον, παρά τις πιέσεις που ασκεί η γεωπολιτική αβεβαιότητα στην επενδυτική δραστηριότητα και στις εισροές κεφαλαίων, σημαντική συμβολή στην εγχώρια ζήτηση αναμένεται από τις υπό εξέλιξη μεγάλες μη οικιστικές ιδιωτικές επενδύσεις, οι οποίες προβλέπεται να επηρεαστούν από την κρίση στην Μέση Ανατολή με χρονική υστέρηση λόγω του πολυετούς ορίζοντα υλοποίησής τους. Αυτά περιλαμβάνουν έργα υποδομής για στήριξη της ψηφιακής και πράσινης ανάπτυξης και άλλα μεταρρυθμιστικά έργα στο πλαίσιο υλοποίησης του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΣΑΑ) και, σε μικρότερο βαθμό, από τις οικιστικές επενδύσεις.
Όσον αφορά τις καθαρές εξαγωγές την περίοδο 2026-28, προβλέπεται σημαντική συνεισφορά από μη τουριστικές υπηρεσίες οι οποίες, αν και επηρεάζονται από το δυσμενέστερο εξωτερικό περιβάλλον, αναμένεται να συνεχίσουν την ανοδική τους πορεία.
Ιδιαίτερα σημαντικός παραμένει ο τομέας της τεχνολογίας, ο οποίος ενισχύει τις εξαγωγές υπηρεσιών που σχετίζονται με τη χρήση διανοητικής ιδιοκτησίας (intellectual property) .
Επιπλέον, αναμένεται συνεχιζόμενη στήριξη από την αύξηση του κύκλου εργασιών των χρηματοπιστωτικών και επαγγελματικών υπηρεσιών, η οποία οφείλεται εν μέρει στη διαφοροποίηση των σχετικών εξαγωγικών αγορών.
Σε μικρότερο βαθμό, η προβλεπόμενη αύξηση των καθαρών εξαγωγών οφείλεται στη συνεισφορά του τουρισμού, τομέας που αναμένεται να επηρεαστεί αρνητικά το 2026 από τις γεωπολιτικές εντάσεις στην Μέση Ανατολή, και να ανακάμψει από το 2027 με σταδιακή αύξηση των αφίξεων τουριστών από το Ηνωμένο Βασίλειο, το Ισραήλ και από χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ). Τέλος, οι διαταραχές στον τομέα της ναυτιλίας λόγω του πολέμου αναμένεται να εξασθενίσουν το 2027 και μετά και ο τομέας θα συνεχίσει να συνεισφέρει θετικά στην ανάπτυξη.
Σε σύγκριση με τις προβλέψεις του Δεκεμβρίου 2025, καταγράφεται καθοδική αναθεώρηση στο ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ κατά 0,3 και 0,1 ποσοστιαίες μονάδες το 2026 και 2027, αντίστοιχα, κυρίως λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή.
Ο σχετικά περιορισμένος αντίκτυπος το 2026 σε σχέση με τις προβλέψεις του Δεκεμβρίου 2025 προκύπτει λόγω της καλύτερης από την αναμενόμενη ανάπτυξης της οικονομίας το τέταρτο τρίμηνο του 2025, το οποίο επηρέασε τη δυναμική του ΑΕΠ κατά τα αμέσως επόμενα τρίμηνα, καθώς και λόγω της θετικής επίπτωσης της φορολογικής μεταρρύθμισης.
Κατά το 2028, καταγράφεται ελαφρώς ανοδική αναθεώρηση κατά 0,1 ποσοστιαίες μονάδες κυρίως λόγω της αναμενόμενης οικονομικής ανάκαμψης σε σύγκριση με τα έτη 2026-27, στο πλαίσιο σταδιακής βελτίωσης της οικονομικής εμπιστοσύνης.
Στηρίζει την οικονομία η αγορά εργασίας
Η αγορά εργασίας συνεχίζει να στηρίζει την κυπριακή οικονομία και να καταγράφει σημαντική ανθεκτικότητα.
Αυτό συνάδει με τη θετική πορεία που καταγράφεται στις μέχρι τώρα Έρευνες Οικονομικής Συγκυρίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, όσον αφορά τις προσδοκίες για την απασχόληση κατά τους επόμενους τρεις μήνες, καθώς και με τη συνεχιζόμενη μείωση των εγγεγραμμένων ανέργων.
Ως εκ τούτου, προβλέπεται όπως η ανεργία σταθεροποιηθεί γύρω στο 4,5% την περίοδο 2026-28, με μικρή αρνητική επίδραση στο ρυθμό μεγέθυνσης της απασχόλησης για το 2026 λόγω του αντικτύπου της κρίσης στην Μέση Ανατολή.
Σε σύγκριση με τις προβλέψεις του Δεκεμβρίου 2025, δεν καταγράφεται αναθεώρηση στο ποσοστό ανεργίας για την περίοδο 2026-28, καθώς η αναμενόμενη μεγέθυνση της οικονομίας παραμένει ισχυρή, παρά την καθοδική αναθεώρηση του ΑΕΠ το 2026 λόγω των γεωπολιτικών εξελίξεων, και λόγω της συνεχιζόμενης στενότητας που καταγράφεται στη αγορά εργασίας.
Σημαντική αύξηση πληθωρισμού
Το 2026 ο πληθωρισμός (στη βάση του Εναρμονισμένου Δείκτη Τιμών Καταναλωτή, ΕνΔΤΚ) προβλέπεται να αυξηθεί σημαντικά στο 2,7% από 0,8% το 2025 λόγω κυρίως των οικονομικών επιπτώσεων του πολέμου στη Μέση Ανατολή.
Συγκεκριμένα, αναμένονται σημαντικές ανοδικές πιέσεις στις τιμές της ενέργειας λόγω αυξήσεων στις διεθνείς τιμές πετρελαίου, με έμμεσες ανοδικές επιδράσεις και στις υπόλοιπες συνιστώσες του πληθωρισμού.
Περαιτέρω ανοδικές επιδράσεις αναμένονται στις τιμές των βιομηχανικών προϊόντων εξαιρουμένης της ενέργειας, λόγω διαταραχών στην εφοδιαστική αλυσίδα και στο αυξημένο κόστος παραγωγής, λόγω σημαντικού ποσοστού εισαγωγών αγαθών από την ΕΕ, η οποία αναμένεται να επιβαρυνθεί σημαντικά από αυξημένες τιμές φυσικού αερίου.
Ανοδικές πιέσεις αναμένονται και στις τιμές των τροφίμων, λόγω κυρίως υψηλότερων τιμών λιπασμάτων που προκύπτουν από τις διαταράξεις στην εφοδιαστική αλυσίδα στη Μέση Ανατολή (λόγω κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ, καταστροφών σε υποδομές σε χώρες της περιοχής που είναι σημαντικοί παραγωγοί λιπασμάτων, και υψηλότερων τιμών φυσικού αερίου – σημαντική πρώτη ύλη λιπασμάτων) καθώς και λόγω του ξεσπάσματος του αφθώδους πυρετού στην Κύπρο και των αναμενόμενων ανοδικών πιέσεων στις τιμές των κρεάτων και των γαλακτοκομικών προϊόντων.
Το 2027 o πληθωρισμός αναμένεται να υποχωρήσει στο 2%, κυρίως λόγω της αναμενόμενης επιβράδυνσης στις τιμές της ενέργειας και των υπηρεσιών και, σε μικρότερο βαθμό, στις τιμές των τροφίμων.
Οι τιμές της ενέργειας αναμένεται να υποχωρήσουν σημαντικά, στη βάση υπόθεσης εργασίας για σχετικά ταχεία μείωση των τιμών πετρελαίου το 2027. Οι τιμές των υπηρεσιών προβλέπεται επίσης να επιβραδυνθούν, λόγω κυρίως των αναμενόμενων χαμηλότερων μισθολογικών αυξήσεων.
Για το 2028, ο πληθωρισμός προβλέπεται να ανέλθει στο 2,2%, κυρίως ως αποτέλεσμα της ανοδικής επίδρασης στις τιμές της ενέργειας από την αναμενόμενη εισαγωγή του διευρυμένου Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (Emissions Trading System - ETS2) της ΕΕ, που αναμένεται να επηρεάσει τις εγχώριες τιμές των βασικών καυσίμων κίνησης και θέρμανσης.
Σε σύγκριση με τις προβλέψεις του Δεκεμβρίου 2025, καταγράφεται σημαντική ανοδική αναθεώρηση του συνολικού πληθωρισμού κατά μία ποσοστιαία μονάδα για το 2026 η οποία οφείλεται στις ανοδικές διαφοροποιήσεις στις τιμές της ενέργειας και όλων των υπόλοιπων συνιστωσών του πληθωρισμού, συνεπεία των οικονομικών επιπτώσεων του πολέμου στην Μέση Ανατολή.
Οι αναθεωρήσεις του πληθωρισμού για την περίοδο 2027-28 (καθοδική κατά 0,2 ποσοστιαίες μονάδες και ανοδική κατά 0,3 ποσοστιαίες μονάδες, αντίστοιχα), οφείλονται στο χαμηλότερο πληθωρισμό της ενέργειας λόγω καθοδικής πορείας των τιμών πετρελαίου από το 2027, καθώς και στις διαφοροποιήσεις των υποθέσεων εργασίας αναφορικά με την πράσινη φορολογία.
Ο δομικός πληθωρισμός, δηλαδή ο πληθωρισμός εξαιρουμένης της ενέργειας και των τροφίμων, προβλέπεται να αυξηθεί περαιτέρω στο 2,3% το 2026 σε σύγκριση με το 2025 (1,9%). Η άνοδος αυτή οφείλεται κυρίως στις επιπτώσεις του πολέμου στη Μέση Ανατολή, στον αναμενόμενο υψηλότερο πληθωρισμό των υπηρεσιών και των βιομηχανικών προϊόντων εξαιρουμένης της ενέργειας, λόγω και των έμμεσων επιδράσεων από τον αναμενόμενο υψηλότερο πληθωρισμό της ενέργειας.
Τα έτη 2027-2028, ο δομικός πληθωρισμός προβλέπεται να κυμανθεί γύρω στο 2% ετησίως. Η εξέλιξη αυτή αντανακλά την αναμενόμενη σταδιακή επιβράδυνση του πληθωρισμού στις υπηρεσίες, η οποία αντισταθμίζεται από την προβλεπόμενη εξασθένιση των αποπληθωριστικών πιέσεων στις τιμές των βιομηχανικών προϊόντων εξαιρουμένης της ενέργειας.
Σε σύγκριση με τις προβλέψεις του Δεκεμβρίου 2025, η ανοδική αναθεώρηση του δομικού πληθωρισμού κατά 0,6 ποσοστιαίες μονάδες και 0,2 ποσοστιαίες μονάδες για τα έτη 2026 και 2027, αντίστοιχα, αποδίδεται στις επιπτώσεις του υπό εξέλιξη πολέμου στη Μέση Ανατολή.
Σε σχέση με τις πιθανότητες για απόκλιση από το βασικό σενάριο των προβλέψεων για το ΑΕΠ την περίοδο 2026-28, αυτές εκτιμώνται συνολικά ως καθοδικές.
Καθοδικοί οι κίνδυνοι
Οι κύριοι καθοδικοί κίνδυνοι συνδέονται με τη διαμόρφωση υψηλότερων των αναμενόμενων τιμών της ενέργειας, καθώς και τιμών εισαγόμενων πρώτων υλών και προϊόντων λόγω ευρύτερων διαταραχών στην εφοδιαστική αλυσίδα, που απορρέουν από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή.
Επιπλέον, προκύπτουν από ενδεχόμενη μεγαλύτερη από την αναμενόμενη αρνητική επίδραση στις εξαγωγές υπηρεσιών, σε περίπτωση παρατεταμένης διάρκειας του πολέμου, καθώς και από συνεχιζόμενη αβεβαιότητα σε σχέση με την παγκόσμια εμπορική πολιτική. Παράγοντες που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή ενέχουν επίσης καθοδικούς κινδύνους για την πορεία του ΑΕΠ. Αντιθέτως, ανοδικοί κίνδυνοι συνδέονται με μισθούς υψηλότερους από τους αναμενόμενους, λόγω στενότητας στη αγορά εργασίας και/ή υψηλότερα από τα αναμενόμενα περιθώρια κέρδους.
Σε σχέση με τον πληθωρισμό, οι κίνδυνοι για απόκλιση από το βασικό σενάριο των προβλέψεων για την περίοδο 2026-28, εκτιμώνται συνολικά ως ανοδικοί. Οι κύριοι ανοδικοί κίνδυνοι συνδέονται με την πιθανότητα υψηλότερων των αναμενόμενων τιμών ενέργειας και εισαγόμενων προϊόντων και πρώτων υλών λόγω ευρύτερων διαταραχών στην εφοδιαστική αλυσίδα, που απορρέουν από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Επιπλέον, σχετίζονται με το ενδεχόμενο εντονότερων από το αναμενόμενο μισθολογικών πιέσεων και/ή αυξημένων περιθωρίων κέρδους. Αντιθέτως, καθοδικοί κίνδυνοι, αν και απομακρυσμένοι, συνδέονται με πιο περιορισμένες και βραχύβιες από τις αναμενόμενες οικονομικές επιπτώσεις από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή.