Ιράν: Γάζα σε παγκόσμια κλίμακα;

Η παράταση του τελεσιγράφου προς το Ιράν δεν ειναι σε καμία περίπτωση ένδειξη αποκλιμάκωσης, αλλά κατά τη γνώμη μου το αντίθετο και εξηγούμαι. Πρόκειται ξεκάθαρα για μια επικίνδυνη μετάβαση σε ένα καθεστώς ελεγχόμενης αστάθειας, με τη διπλωματία να λειτουργεί υπό τη σκιά της στρατιωτικής απειλής.
Την ίδια στιγμή, οι απειλές της Τεχεράνης για ναρκοθέτηση του Περσικού Κόλπου και πλήγματα σε αμερικανικές βάσεις αποκαλύπτουν ότι η σύγκρουση έχει ήδη ξεφύγει από τα όρια ενός περιφερειακού επεισοδίου. Οι επιθέσεις σε Μπαχρέιν, Σαουδική Αραβία και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα είναι ενδείξεις ενός πολέμου ευρύτερης κλιμάκωσης που εκτείνεται από τον Λίβανο έως τον Περσικό Κόλπο.
Την ίδια στιγμή, το επιχειρησιακό πεδίο αποκαλύπτει την έκταση της κλιμάκωσης. Επιθέσεις σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις όπως η βάση Prince Sultan στη Σαουδική Αραβία και στόχοι που σχετίζονται με τον Πέμπτο Στόλο των ΗΠΑ στο Μπαχρέιν, εκτοξεύσεις πυραύλων και drones, αλλά και συνεχείς αναχαιτίσεις στην περιοχή του Ριάντ, δείχνουν ότι η σύγκρουση έχει ήδη μεταφερθεί σε ένα πολυεπίπεδο πεδίο επιχειρήσεων. Παράλληλα, περιστατικά όπως ο τραυματισμός αμάχων στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα καταδεικνύουν ότι οι γραμμές μεταξύ στρατιωτικών και πολιτικών στόχων έχουν επικίνδυνα θολώσει.
Στο Ισραήλ, η κατάσταση ακολουθεί την ίδια λογική κλιμάκωσης. Οι συνεχείς αναχαιτίσεις ιρανικών πυραύλων, οι επιθέσεις σε πόλεις και η ρητορική περί «ολοκληρωτικής καταστροφής» δεν αφήνουν περιθώρια για ψευδαισθήσεις αποκλιμάκωσης. Ταυτόχρονα, επιχειρησιακά λάθη και απώλειες αμάχων, ακόμη και φίλια πυρά, υπενθυμίζουν ότι ο πόλεμος αυτός δεν είναι ούτε “καθαρός” ούτε ελεγχόμενος.
Στον Λίβανο, η καταστροφή κρίσιμων υποδομών και οι φόβοι για επικείμενη χερσαία επέμβαση εντείνουν την αίσθηση ότι το μέτωπο διευρύνεται συνεχώς. Οι καταγγελίες για «συλλογική τιμωρία» και η ανθρωπιστική διάσταση της κρίσης αναδεικνύουν μια πραγματικότητα όπου η στρατιωτική δράση έχει άμεσες και βαριές επιπτώσεις σε άμαχους πληθυσμούς.
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο, είναι η ποιοτική της μετάλλαξη. Με απώλειες που ξεπερνούν ήδη τις χιλιάδες και με εκατομμύρια εκτοπισμένους, η κρίση έχει περάσει από το επίπεδο της στρατιωτικής αντιπαράθεσης σε ένα πολυδιάστατο φαινόμενο: στρατιωτικό, πολιτικό, κοινωνικό και οικονομικό.
Η σύγκρουση έχει οπωσδήποτε μετατραπεί σε οικονομικό και ενεργειακό σοκ, με τις τιμές του πετρελαίου να αυξάνονται πάνω από 50% και να φθάνουν περίπου τα 112 δολάρια το βαρέλι, ως άμεση συνέπεια της αβεβαιότητας για τη λειτουργία των Στενών του Ορμούζ. Η ενεργειακή διάσταση δεν αποτελεί παρά παράγωγο της στρατιωτικής κλιμάκωσης, η οποία πλέον καθορίζει τις παγκόσμιες ισορροπίες.
Η ιστορία, βέβαια, προσφέρει πολύτιμα μαθήματα. Από τον πόλεμο του Βιετνάμ έως το Αφγανιστάν, οι Ηνωμένες Πολιτείες απέδειξαν ότι η στρατιωτική ισχύς δεν εγγυάται πολιτικό αποτέλεσμα…Η κεραυνοβόλα επίθεση από τη Δύση δεν οδήγησε προς το παρόν σε κατάρρευση του καθεστώτος στο Ιράν ούτε σε παράδοση της Τεχεράνης. Στο εσωτερικό του Ιράν λειτουργούν 31 ημιανεξάρτητοι στρατοί και εκτός συνόρων δρουν ένοπλες ομάδες που συνδέονται με αυτό, μεταξύ των οποίων οι Χούθι, η Χεζμπολάχ και υπολείμματα της Χαμάς.
Σε αντίστοιχες πολεμικές συγκρούσεις, όπως στον πόλεμο του Βιετνάμ και στον πόλεμο στο Αφγανιστάν, οι Ηνωμένες Πολιτείες αποχώρησαν χωρίς να επιτύχουν πλήρη στρατιωτικό έλεγχο, ενώ η Ρωσία συνεχίζει τον πόλεμο στην Ουκρανία για τέταρτο έτος, γεγονότα που δείχνουν τη δυσκολία κατάληξης σε σύντομες στρατιωτικές εκβάσεις. Αντίθετα, υπάρχουν ιστορικά παραδείγματα ταχείας κατάρρευσης καθεστώτων μετά από πολεμική πίεση, όπως η κατάληψη της Κωνσταντινούπολης από τον Μωάμεθ τον Β΄ το 1453 και η διάλυση του Βυζαντίου, καθώς και η μεταγενέστερη διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, ενώ στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο η Γερμανία κατέλαβε μεγάλο μέρος της Ευρώπης το 1939–1940, με τη Βρετανία να συνεχίζει την αντίσταση, και η έκβαση επηρεάστηκε από το άνοιγμα του ανατολικού μετώπου και τον βομβαρδισμό του Περλ Χάρμπορ.
Στο Ιράκ, ο Σαντάμ Χουσεΐν ηττήθηκε στον Πόλεμο του Κόλπου, δείχνοντας ότι ορισμένα καθεστώτα καταρρέουν μετά από στρατιωτική ήττα. Στην Ελλάδα, στις 28 Οκτωβρίου 1940, η χώρα εισήλθε στον πόλεμο με πρωθυπουργό τον Ιωάννη Μεταξά, ενώ κατά την Κατοχή ο Άρης Βελουχιώτης ηγήθηκε του ΕΛΑΣ στην ένοπλη αντίσταση. Στη Ρωσία, η σοβιετική επανάσταση οδήγησε στην ανατροπή του τσαρικού καθεστώτος και, κατά την προέλαση των γερμανικών δυνάμεων προς τη Μόσχα, ο Στάλιν χαρακτήρισε τον πόλεμο «Μεγάλο Πατριωτικό Πόλεμο». Το 1979 ανατράπηκε το καθεστώς του τελευταίου Σάχη του Ιράν, Μοχάμεντ Ρεζά Παχλεβί, και εγκαθιδρύθηκε το σημερινό θεοκρατικό καθεστώς, το οποίο εξακολουθεί να βρίσκεται στο επίκεντρο της τρέχουσας σύγκρουσης.Ιράν: Γάζα σε παγκόσμια κλίμακα;
Η παράταση του τελεσιγράφου προς το Ιράν δεν ειναι σε καμία περίπτωση ένδειξη αποκλιμάκωσης, αλλά κατά τη γνώμη μου το αντίθετο και εξηγούμαι. Πρόκειται ξεκάθαρα για μια επικίνδυνη μετάβαση σε ένα καθεστώς ελεγχόμενης αστάθειας, με τη διπλωματία να λειτουργεί υπό τη σκιά της στρατιωτικής απειλής. Την ίδια στιγμή, οι απειλές της Τεχεράνης για ναρκοθέτηση του Περσικού Κόλπου και πλήγματα σε αμερικανικές βάσεις αποκαλύπτουν ότι η σύγκρουση έχει ήδη ξεφύγει από τα όρια ενός περιφερειακού επεισοδίου.Οι επιθέσεις σε Μπαχρέιν, Σαουδική Αραβία και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα είναι ενδείξεις ενός πολέμου ευρύτερης κλιμάκωσης που εκτείνεται από τον Λίβανο έως τον Περσικό Κόλπο.
Την ίδια στιγμή, το επιχειρησιακό πεδίο αποκαλύπτει την έκταση της κλιμάκωσης. Επιθέσεις σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις όπως η βάση Prince Sultan στη Σαουδική Αραβία και στόχοι που σχετίζονται με τον Πέμπτο Στόλο των ΗΠΑ στο Μπαχρέιν, εκτοξεύσεις πυραύλων και drones, αλλά και συνεχείς αναχαιτίσεις στην περιοχή του Ριάντ, δείχνουν ότι η σύγκρουση έχει ήδη μεταφερθεί σε ένα πολυεπίπεδο πεδίο επιχειρήσεων. Παράλληλα, περιστατικά όπως ο τραυματισμός αμάχων στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα καταδεικνύουν ότι οι γραμμές μεταξύ στρατιωτικών και πολιτικών στόχων έχουν επικίνδυνα θολώσει.
Στο Ισραήλ, η κατάσταση ακολουθεί την ίδια λογική κλιμάκωσης. Οι συνεχείς αναχαιτίσεις ιρανικών πυραύλων, οι επιθέσεις σε πόλεις και η ρητορική περί «ολοκληρωτικής καταστροφής» δεν αφήνουν περιθώρια για ψευδαισθήσεις αποκλιμάκωσης. Ταυτόχρονα, επιχειρησιακά λάθη και απώλειες αμάχων, ακόμη και φίλια πυρά, υπενθυμίζουν ότι ο πόλεμος αυτός δεν είναι ούτε “καθαρός” ούτε ελεγχόμενος.
Στον Λίβανο, η καταστροφή κρίσιμων υποδομών και οι φόβοι για επικείμενη χερσαία επέμβαση εντείνουν την αίσθηση ότι το μέτωπο διευρύνεται συνεχώς. Οι καταγγελίες για «συλλογική τιμωρία» και η ανθρωπιστική διάσταση της κρίσης αναδεικνύουν μια πραγματικότητα όπου η στρατιωτική δράση έχει άμεσες και βαριές επιπτώσεις σε άμαχους πληθυσμούς.
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο, είναι η ποιοτική της μετάλλαξη. Με απώλειες που ξεπερνούν ήδη τις χιλιάδες και με εκατομμύρια εκτοπισμένους, η κρίση έχει περάσει από το επίπεδο της στρατιωτικής αντιπαράθεσης σε ένα πολυδιάστατο φαινόμενο: στρατιωτικό, πολιτικό, κοινωνικό και οικονομικό.
Η σύγκρουση έχει οπωσδήποτε μετατραπεί σε οικονομικό και ενεργειακό σοκ, με τις τιμές του πετρελαίου να αυξάνονται πάνω από 50% και να φθάνουν περίπου τα 112 δολάρια το βαρέλι, ως άμεση συνέπεια της αβεβαιότητας για τη λειτουργία των Στενών του Ορμούζ. Η ενεργειακή διάσταση δεν αποτελεί παρά παράγωγο της στρατιωτικής κλιμάκωσης, η οποία πλέον καθορίζει τις παγκόσμιες ισορροπίες.
Η ιστορία, βέβαια, προσφέρει πολύτιμα μαθήματα. Από τον πόλεμο του Βιετνάμ έως το Αφγανιστάν, οι Ηνωμένες Πολιτείες απέδειξαν ότι η στρατιωτική ισχύς δεν εγγυάται πολιτικό αποτέλεσμα…Η κεραυνοβόλα επίθεση από τη Δύση δεν οδήγησε προς το παρόν σε κατάρρευση του καθεστώτος στο Ιράν ούτε σε παράδοση της Τεχεράνης. Στο εσωτερικό του Ιράν λειτουργούν 31 ημιανεξάρτητοι στρατοί και εκτός συνόρων δρουν ένοπλες ομάδες που συνδέονται με αυτό, μεταξύ των οποίων οι Χούθι, η Χεζμπολάχ και υπολείμματα της Χαμάς. Σε αντίστοιχες πολεμικές συγκρούσεις, όπως στον πόλεμο του Βιετνάμ και στον πόλεμο στο Αφγανιστάν, οι Ηνωμένες Πολιτείες αποχώρησαν χωρίς να επιτύχουν πλήρη στρατιωτικό έλεγχο, ενώ η Ρωσία συνεχίζει τον πόλεμο στην Ουκρανία για τέταρτο έτος, γεγονότα που δείχνουν τη δυσκολία κατάληξης σε σύντομες στρατιωτικές εκβάσεις. Αντίθετα, υπάρχουν ιστορικά παραδείγματα ταχείας κατάρρευσης καθεστώτων μετά από πολεμική πίεση, όπως η κατάληψη της Κωνσταντινούπολης από τον Μωάμεθ τον Β΄ το 1453 και η διάλυση του Βυζαντίου, καθώς και η μεταγενέστερη διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, ενώ στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο η Γερμανία κατέλαβε μεγάλο μέρος της Ευρώπης το 1939–1940, με τη Βρετανία να συνεχίζει την αντίσταση, και η έκβαση επηρεάστηκε από το άνοιγμα του ανατολικού μετώπου και τον βομβαρδισμό του Περλ Χάρμπορ.
Στο Ιράκ, ο Σαντάμ Χουσεΐν ηττήθηκε στον Πόλεμο του Κόλπου, δείχνοντας ότι ορισμένα καθεστώτα καταρρέουν μετά από στρατιωτική ήττα. Στην Ελλάδα, στις 28 Οκτωβρίου 1940, η χώρα εισήλθε στον πόλεμο με πρωθυπουργό τον Ιωάννη Μεταξά, ενώ κατά την Κατοχή ο Άρης Βελουχιώτης ηγήθηκε του ΕΛΑΣ στην ένοπλη αντίσταση. Στη Ρωσία, η σοβιετική επανάσταση οδήγησε στην ανατροπή του τσαρικού καθεστώτος και, κατά την προέλαση των γερμανικών δυνάμεων προς τη Μόσχα, ο Στάλιν χαρακτήρισε τον πόλεμο «Μεγάλο Πατριωτικό Πόλεμο». Το 1979 ανατράπηκε το καθεστώς του τελευταίου Σάχη του Ιράν, Μοχάμεντ Ρεζά Παχλεβί, και εγκαθιδρύθηκε το σημερινό θεοκρατικό καθεστώς, το οποίο εξακολουθεί να βρίσκεται στο επίκεντρο της τρέχουσας σύγκρουσης.