Θα σιγήσει πάλι το «εμπορικό μπαζούκας» – Ποιες επιλογές εξετάζει η ΕΕ για διαχείριση των νέων δασμών Τραμπ

Η Γαλλία ευνοεί την τήρηση σκληρής γραμμής απέναντι στις απειλές του Ντόναλντ Τραμπ και ζητά την εφαρμογή των πλέον αυστηρών δασμολογικών μέτρων κατά των Ηνωμένων Πολιτείων, με την ενεργοποίηση -για πρώτη φορά- του λεγόμενου «εμπορικού μπαζούκας», το οποίο περιλαμβάνει ακόμα και τον αποκλεισμό αμερικανικών εταιρειών από προσφορές για κρατικά έργα ή υπηρεσίες στις χώρες της ΕΕ.
Όμως, η Γερμανία και άλλες χώρες της κεντρικής και βόρειας Ευρώπης ευνοούν λιγότερο αυστηρά μέτρα και εισηγούνται σε αυτή τη φάση την πραγματοποίηση διαλόγου με την αμερικανική πλευρά.
Αποφάσεις αναμένεται να ληφθούν το βράδυ της Πέμπτης, στη διάρκεια έκτακτου Συμβουλίου (σύνοδος κορυφής) που συγκάλεσε ο πρόεδρος του σώματος Αντόνιο Κόστα. Ο κ. Κόστα δήλωσε σε ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι οι διαβουλεύσεις του με τα μέλη της ΕΕ έδειξαν την ισχυρή τους δέσμευση να υποστηρίξουν τη Δανία και τη Γροιλανδία και την ετοιμότητά τους να αμυνθούν έναντι οποιασδήποτε μορφής εξαναγκασμού.
Παράλληλα, το Ευρωκοινοβούλιο τρίζει τα δόντια, με βουλευτές να δηλώνουν πως δεν πρόκειται να εγκριθεί από το Σώμα η δασμολογική συμφωνία ΕΕ – ΗΠΑ του περασμένου καλοκαιριού, που προβλέπει δασμούς 15% στα πλείστα ευρωπαϊκά προϊόντα που εξάγονται στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Υπό αυτά τα δεδομένα, θεωρείται πιθανότερο σενάριο να μην αξιοποιηθεί ούτε αυτή τη φορά το πακέτο αυστηρών μέτρων κατά φαινομένων οικονομικού καταναγκασμού, το γνωστό «εμπορικό μπαζούκας», παρ’ ότι εξακολουθεί να επικρατεί αναβρασμός για την ανακοίνωση Τραμπ ότι θα επιβάλει δασμούς 10% σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες (οι έξι είναι μέλη της ΕΕ) που δεν συναινούν στην απόκτηση αμερικανικού ελέγχου επί της Γροιλανδίας.
Ανασύρεται το παλιό πακέτο
Η εφημερίδα Financial Times έγραψε χθες ότι είναι πιθανό οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να αποφασίσουν να θέσουν σε ισχύ δασμούς ύψους 93 δισεκατομμυρίων ευρώ για εισαγωγές από τις ΗΠΑ, ένα πακέτο δασμών που είχε συζητηθεί μέσα στο 2025 σε απάντηση δασμών που είχε ανακοινώσει η αμερικανική κυβέρνηση.
Η δέσμη αυτών των μέτρων είχε ετοιμαστεί πέρυσι εν μέσω αβεβαιότητας σχετικά με το αν ο Τραμπ θα συμφωνήσει σε μια εμπορική συμφωνία ΕΕ-ΗΠΑ και προβλέπει αντίποινα δασμών της ΕΕ ύψους έως και 30% σε μια σειρά αμερικανικών προϊόντων, από αυτοκίνητα έως πουλερικά. Ακολούθησε όμως η συμφωνία των δύο μερών για δασμούς 15% από τις ΗΠΑ και το πακέτο παραμερίστηκε.
Ο Γερμανός ευρωβουλευτής και πρόεδρος της Επιτροπής Εμπορίου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Μπέρντ Λάνγκε, δήλωσε ότι «δεν μπορούμε να συνεχίσουμε ως συνήθως», κατηγορώντας τον Τραμπ ότι χρησιμοποιεί το εμπόριο ως εργαλείο πολιτικού εκβιασμού απέναντι στους Ευρωπαίους συμμάχους. Ζήτησε, συγκεκριμένα, την άμεση ενεργοποίηση του μηχανισμού κατά του εξαναγκασμού, τονίζοντας ότι «έχει ξεπεραστεί η κόκκινη γραμμή» από αμερικανικής πλευράς.
Από πλευράς του, ο επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, Μάνφρεντ Βέμπερ, κάλεσε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να παγώσει τη συμφωνία ΕΕ–ΗΠΑ, που είχε ανακοινωθεί το καλοκαίρι.
«Υπό το φως των απειλών του Ντόναλντ Τραμπ για τη Γροιλανδία, η έγκριση της συμφωνίας δεν είναι δυνατή σε αυτό το στάδιο. Οι μηδενικοί δασμοί στα αμερικανικά προϊόντα πρέπει να ανασταλούν», δήλωσε.
Την ίδια θέση συμμερίζεται και ο Γάλλος σοσιαλδημοκράτης ευρωβουλευτής Ραφαέλ Γκλικσμάν, ο οποίος δήλωσε χθες ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δεν θα επικυρώσει, ούτε καν θα συζητήσει, την εμπορική συμφωνία η οποία συνήφθη μεταξύ της Ουάσινγκτον και των Βρυξελλών πέρυσι, λόγω των απειλών του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για τη Γροιλανδία. «Την προσεχή εβδομάδα έχουμε σύνοδο της ολομέλειας στο Στρασβούργο και δεν θα δώσουμε συνέχεια στην επικύρωση της συμφωνίας. Δεν θα γίνει καν ψηφοφορία», σημείωσε σε δηλώσεις που έκανε στο γαλλικό τηλεοπτικό δίκτυο France 2, προσθέτοντας ότι υπάρχει μια συμφωνία για το θέμα αυτό «με τους φιλελεύθερους και τους συντηρητικούς του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος».
Οι πρέσβεις δεν συμφώνησαν για το «μπαζούκας»
Σύμφωνα με ανταποκρίσεις ξένων πρακτορείων, παρά την οργή που προκάλεσαν οι απειλές Τραμπ, οι χώρες της ΕΕ δεν θα αξιοποιήσουν ούτε αυτή τη φορά τα μέτρα κατά του εξαναγκασμού (ACI), που είχαν εγκριθεί το 2023.
Σύμφωνα με το Euronews, κατά την έκτακτη συνάντηση των πρέσβεων των χωρών μελών την περασμένη Κυριακή στις Βρυξέλλες, επικράτησε η θέση ότι θα πρέπει να δοθεί χώρος και χρόνος στον διάλογο, αντί της υιοθέτησης σκληρής γραμμής κατά του Αμερικανού προέδρου.
Το “μπαζούκας”, γνωστό και ως μέσο κατά του οικονομικού εξαναγκασμού (ACI), είναι ένα ισχυρό εργαλείο που εγκρίθηκε το 2023 και επιτρέπει στην ΕΕ να τιμωρεί μη φιλικές χώρες για “οικονομικό εκβιασμό”, περιορίζοντας τις εμπορικές άδειες, κλείνοντας την πρόσβαση στην ενιαία αγορά και εμποδίζοντας ξένες εταιρείες να διεκδικήσουν ευρωπαϊκούς διαγωνισμούς.
Σύμφωνα με το Euractiv, οι πρέσβεις της ΕΕ δεν κατάφεραν την Κυριακή να συμφωνήσουν στην ενεργοποίηση του μέσου κατά του εξαναγκασμού (ACI).
Οι ηγέτες των χωρών μελών θα εξετάσουν την Πέμπτη το ζήτημα, παράλληλα με τις ευρύτερες σχέσεις με την Ουάσινγκτον. «Προς το παρόν, δεν τίθεται θέμα χρήσης του ACI ή οποιουδήποτε άλλου εμπορικού μέσου εναντίον των ΗΠΑ», δήλωσε στο Euractiv διπλωμάτης της ΕΕ. Η ενεργοποίηση του σκληρού πακέτου ACI απαιτεί ειδική πλειοψηφία των 15 από τις 27 χώρες της ΕΕ, νοουμένου ότι αντιπροσωπεύουν το 65% του πληθυσμού της Ένωσης.
Σε έξι χώρες – μέλη ή σε όλες;
Χθες, η Bank of America επισήμανε σε έκθεσή της πως οι οκτώ χώρες που στόχευσε ο Τραμπ με πρόσθετους δασμούς 10% αντιπροσωπεύουν περίπου το 11% των εισαγωγών των ΗΠΑ. Ωστόσο, δεν είναι σαφές πώς θα εφαρμοστούν οι δασμοί, καθώς όλες εκτός από τη Νορβηγία και το Ηνωμένο Βασίλειο (2% των εισαγωγών) βρίσκονται στην ΕΕ.
Επομένως, αναφέρεται, είτε οι δασμοί θα πρέπει να εφαρμοστούν σε ολόκληρη την ΕΕ (πάνω από το 15% των εισαγωγών), είτε τα αγαθά από τις άλλες έξι χώρες – μέλη θα μπορούσαν απλώς να αποσταλούν στις ΗΠΑ μέσω χωρών όπως η Ισπανία και η Ιταλία, οι οποίες δεν υπόκεινται στα τελευταία μέτρα. Εκτός εάν οι δασμοί ισχύουν σε ολόκληρη την ΕΕ (ο Τραμπ δεν το έχει δηλώσει μέχρι στιγμής), ο οικονομικός αντίκτυπος στις ΗΠΑ θα είναι ελάχιστος.
Κατά την άποψη της BofA, το κόστος του νέου συνόλου δασμών είναι επίσης πιθανό να είναι μικρό για τις εμπλεκόμενες χώρες της ΕΕ, εκτός εάν οι δασμοί ισχύουν σε ολόκληρη την ΕΕ.