Η «συμφωνία» Τραμπ για τη Γροιλανδία προκαλεί σύγχυση και γεωπολιτική αναταραχή

Η ανακοίνωση του Ντόναλντ Τραμπ για την επίτευξη προσωρινής συμφωνίας αναφορικά με την απόκτηση της Γροιλανδίας προκάλεσε σύγχυση στους παγκόσμιους ηγέτες, καθώς λεπτομέρειες που δημοσιοποιήθηκαν είναι είτε ασαφείς είτε αντιφατικές, ενώ αξιωματούχοι της Γροιλανδίας και της Δανίας δήλωσαν ότι δεν γνωρίζουν το περιεχόμενό της συμφωνίας-πλαίσιο.
Χαρακτηριστικά ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας, Γενς Φρέντερικ Νίλσεν, δήλωσε στους δημοσιογράφους σε συνέντευξη Τύπου: “Δεν γνωρίζω το περιεχόμενο της συμφωνίας ή της διαπραγμάτευσης σχετικά με τη χώρα μου, καθώς δεν συμμετείχα στις συζητήσεις”, αλλά πρόσθεσε ότι “υπάρχει μια ομάδα εργασίας υψηλού επιπέδου που εργάζεται για την εξεύρεση λύσης”.
Ο Νίλσειν επισήμανε ότι δεν υπήρξαν συζητήσεις “για μια συμφωνία σχετικά με τους ορυκτούς πόρους της Γροιλανδίας”, σε αντίθεση με τους ισχυρισμούς Τραμπ, που μιλώντας στο CNBC, ανέφερε ότι η συμφωνία θα μπορούσε να περιλαμβάνει “δικαιωμάτων εξόρυξης ορυκτών”.
Ο Νίλσεν και η Δανή πρωθυπουργος Μέτε Φρεντέρικσεν απέρριψαν το ενδεχόμενο οι ΗΠΑ να διεκδικήσουν κυριαρχία επί ορισμένων εδαφών της αρκτικής νήσου για στρατιωτικές βάσεις, μετά από δημοσίευμα της εφημερίδας New York Times ότι το συγκεκριμένο θέμα θα μπορούσε να περιλαμβάνεται στη συμφωνίας, επικαλούμενη τρεις ανώτερους αξιωματούχους, υπό το καθεστώς ανωνυμίας.
Ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε και ο Τραμπ κατέληξαν σε προφορική συμφωνία για τη Γροιλανδία την Τετάρτη, στο περιθώριο του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός της Ελβετίας, αλλά γραπτή συμφωνία δεν έχει συνταχθεί, σύμφωνα με ανώνυμες πηγές που έχουν γνώση των συζητήσεων και μίλησαν στο CNN. Οι ίδιες πηγές ανέφεραν πως Ρούτε και Τραμπ συζήτησαν πώς θα αποκλειστούν Κίνα και Ρωσία από κάθε είδους επενδύσεις στη Γροιλανδία.
Στην σύγχυση που έχει προκληθεί προστίθεται και η αβεβαιότητα σχετικά με το αν η συμφωνία ανταποκρίνεται στις επιθυμίες του Τραμπ για να αποκτήσει τη Γροιλανδία. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ απέφυγε επανειλημμένα να σχολιάσει.
Ο Τραμπ υποστήριξε όμως ότι οι ΗΠΑ θα έχουν “όλη τη στρατιωτική πρόσβαση που θέλουμε” στη Γροιλανδία ως μέρος της προτεινόμενης συμφωνίας, λέγοντας στο Fox Business: “Πραγματικά διαπραγματευόμαστε τώρα τις λεπτομέρειες της, αλλά ουσιαστικά, είναι πλήρης πρόσβαση… δεν υπάρχει τέλος, δεν υπάρχει χρονικό όριο”.
Η Φρεντέρικσεν είπε από την πλευρά της ότι ο Ρούτε “δεν έχει εντολή να διαπραγματευτεί ούτε εκ μέρους της Γροιλανδίας ούτε εκ μέρους της Δανίας”. Σημείωσε ότι είναι ανοιχτή σε συζητήσεις για την ενίσχυση της συμμετοχής του ΝΑΤΟ στην ασφάλεια της Αρκτικής, προσθέτοντας ωστόσο ότι η Δανία “επιθυμεί να συνεχίσει να συμμετέχει σε έναν εποικοδομητικό διάλογο με τους συμμάχους σχετικά με τον τρόπο ενίσχυσης της ασφάλειας στην Αρκτική, συμπεριλαμβανομένου του Golden Dome των ΗΠΑ, υπό την προϋπόθεση ότι αυτό θα γίνει με σεβασμό στην εδαφική μας ακεραιότητα”.
Η συμφωνία θα μπορούσε να περιλαμβάνει μια επικαιροποίηση της συνθήκης του 1951 μεταξύ των ΗΠΑ και της Δανίας, η οποία παρέχει στις ΗΠΑ ευρεία εξουσία να “κατασκευάζουν, εγκαθιστούν, συντηρούν και λειτουργούν” στρατιωτικές βάσεις στη Γροιλανδία, να “στεγάζουν προσωπικό” και να “ελέγχουν προσγειώσεις, απογειώσεις, αγκυροβολίες, ελλιμενισμούς, κινήσεις και λειτουργία πλοίων, αεροσκαφών και πλωτών μέσων”, σύμφωνα με τους New York Times.
Από την πλευρά του ο Ρούτε δήλωσε στο Reuters ότι ευελπιστεί η συμφωνία να οριστικοποιηθεί “στις αρχές του 2026”.
Σε αυτό το κλίμα, ο Τραμπ αναθεώρησε ξαφνικά απότομα την επιθετική του στάση για την απόκτηση της Γροιλανδίας, αποκλιμακώνοντας την ένταση που είχε προκαλέσει ο ίδιος, ανακοινώνοντας πως θα επιβάλει δασμούς στους συμμάχους του ΝΑΤΟ που στέκονται εμπόδιο στις φιλοδοξίες του για τη Γροιλανδία.
Στην ομιλία του στο Νταβός την Τετάρτη, ο Τραμπ δήλωσε ότι δεν θα χρησιμοποιήσει στρατιωτική δύναμη για να καταλάβει τη Γροιλανδία, αφού άφησε ανοιχτό για μήνες το ενδεχόμενο μιας πρωτοφανούς κίνησης που απειλούσε με ρήξη τη συμμαχία του ΝΑΤΟ. Ωστόσο, ο Τραμπ επανέλαβε στη ομιλία του ότι οι ΗΠΑ είναι η μόνη ικανή χώρα να υπερασπιστεί τη Γροιλανδία από τη Ρωσία και τη Κίνα. Στη συνέχεια, ο Τραμπ ακύρωσε το σχέδιο που είχε ανακοινώσει το Σάββατο, να επιβάλει νέους δασμούς σε οκτώ χώρες του ΝΑΤΟ, αφού μετά τη συνάντησή του με τον Ρούτε είπε ότι υπάρχει μια συμφωνία-πλαίσιο για να καταλήξουν οι πλευρές σε μια οριστική συμφωνία.