Του Πατριάρχη
Αν επιβεβαιωθεί πλήρως η αποκάλυψη ότι ο Ούγγρος υπουργός Εξωτερικών Πέτερ Σιγιάρτο ενημέρωνε σε πραγματικό χρόνο τον Σεργκέι Λαβρόφ για όσα λέγονταν σε κλειστές ευρωπαϊκές συσκέψεις, τότε δεν μιλάμε για μια ακόμη προκλητική παρέκκλιση της Βουδαπέστης. Μιλάμε για ευθεία διάβρωση της σχέσης εμπιστοσύνης πάνω στην οποία στηρίζεται η Ευρωπαϊκή Ένωση. Το Associated Press, επικαλούμενο το ρεπορτάζ της Washington Post, μετέδωσε ότι η ουγγρική πλευρά φέρεται επί χρόνια να έδινε στη Μόσχα λεπτομέρειες από τις συζητήσεις των κρατών μελών, ενώ ο Ντόναλντ Τουσκ δήλωσε δημοσίως πως η Πολωνία το υποψιαζόταν εδώ και καιρό. Ο ίδιος ο Σιγιάρτο διέψευσε και … δεν διέψευσε τις καταγγελίες, αλλά λίγοι είναι αυτοί που τον πιστεύουν.
Η διαφωνία μέσα στην ΕΕ είναι θεμιτή, όπως και η απόκλιση συμφερόντων. Άλλο, όμως, η σκληρή διαπραγμάτευση και άλλο η διαβίβαση ευαίσθητων πληροφοριών σε μια δύναμη που αντιμετωπίζεται από την ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση ως στρατηγική απειλή. Στην πρώτη περίπτωση υπάρχει πολιτική τριβή, ενώ στη δεύτερη, υπάρχει υπονόμευση υπέρ τρίτου που δεν μπορεί να βαφτίζεται «εθνική ιδιαιτερότητα» ούτε «κυριαρχικό δικαίωμα».
Το πρόβλημα είναι ότι η υπόθεση αυτή δίνει ισχυρό επιχείρημα σε όσους ζητούν κατάργηση της ομοφωνίας στην εξωτερική πολιτική και μετάβαση σε ειδική πλειοψηφία. Η συζήτηση αυτή δεν είναι θεωρητική. Τα ευρωπαϊκά όργανα και κράτη μέλη την επαναφέρουν όλο και πιο έντονα, ενώ οι Συνθήκες ήδη προβλέπουν, μέσω της λεγόμενης ρήτρας γέφυρας του άρθρου 31 παράγραφος 3 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, τη δυνατότητα μετάβασης από την ομοφωνία στην ειδική πλειοψηφία σε ορισμένες περιπτώσεις κοινής εξωτερικής πολιτικής, αν υπάρξει ομόφωνη απόφαση για αυτό.
Εδώ βρίσκεται και η μεγάλη ειρωνεία. Η Ουγγαρία, στο όνομα μιας δήθεν υπεράσπισης της εθνικής κυριαρχίας, αποδυναμώνει το σημαντικότερο θεσμικό όπλο που έχουν τα μικρά και μεσαία κράτη μέσα στην Ένωση. Για χώρες όπως η Κύπρος, η αρχή της ομοφωνίας δεν είναι ιδιοτροπία, αλλά είναι δικλίδα ασφάλειας καθώς είναι ένας από τους λίγους τρόπους με τους οποίους μια μικρή χώρα μπορεί να μην παραμερίζεται όταν οι μεγάλοι αποφασίζουν με όρους γεωπολιτικής μάζας. Αν όμως ένα κράτος χρησιμοποιεί αυτό το εργαλείο όχι για να υπερασπιστεί δικά του συμφέροντα, αλλά για να εξυπηρετεί τη Μόσχα, τότε προσφέρει στους υποστηρικτές της ειδικής πλειοψηφίας το ιδανικό επιχείρημα στο πιάτο.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν μπορεί να συνεχίσει σαν να μη συμβαίνει τίποτα. Ήδη αναζητεί τρόπους να παρακάμψει το ουγγρικό βέτο για το πακέτο δανείου των €90 δισεκατομμυρίων προς την Ουκρανία, με την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και την Κάγια Κάλας να δηλώνουν ανοιχτά ότι υπάρχουν εναλλακτικές διαδρομές. Παράλληλα, το άρθρο 7 της Συνθήκης δίνει, τουλάχιστον θεωρητικά, τη δυνατότητα ακόμη και αναστολής δικαιωμάτων ψήφου κράτους μέλους σε περίπτωση σοβαρής και διαρκούς παραβίασης των ευρωπαϊκών αξιών.
Υπάρχει βεβαίως το πεδίο όπου η Βουδαπέστη πονά πραγματικά, τα χρήματα. Η διαμάχη για τα παγωμένα ευρωπαϊκά κονδύλια προς την Ουγγαρία παραμένει ανοιχτή, ενώ μόλις τον Φεβρουάριο η Γενική Εισαγγελέας του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης έκρινε ότι η Κομισιόν δεν έπρεπε να είχε αποδεσμεύσει τα 10,2 δισεκατομμύρια ευρώ το 2023 πριν τεθούν πράγματι σε ισχύ οι απαιτούμενες μεταρρυθμίσεις στην Ουγγαρία.
Την ίδια ώρα, ο Βίκτορ Όρμπαν μπαίνει στις εκλογές της 12ης Απριλίου υπό πίεση, με το κόμμα Tisza του Πέτερ Μαγιαρ να διατηρεί προβάδισμα στις δημοσκοπήσεις, έστω και μειωμένο σε σχέση με τις αρχές του έτους. Αυτό δεν σημαίνει προεξόφληση αποτελέσματος. Σημαίνει όμως ότι η Ουγγαρία βρίσκεται ενώπιον μιας επιλογής που ξεπερνά την εσωτερική της πολιτική. Καλείται να αποφασίσει αν θα παραμείνει ευρωπαϊκό κράτος με όλες τις υποχρεώσεις που αυτό συνεπάγεται ή αν θα συνεχίσει να παίζει τον ρόλο του ρωσικού προτεκτοράτου.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχει λόγο να ανέχεται επ’ αόριστον μια τέτοια κατάσταση. Η έντιμη επιλογή για την Ουγγαρία θα ήταν ή να συμπεριφερθεί ως κράτος μέλος που σέβεται την κοινή στέγη ή να υποστεί σοβαρές συνέπειες. Η ομοφωνία είναι μηχανισμός προστασίας. Δεν είναι άδεια κατασκοπείας.
Η ομοφωνία δεν είναι άσυλο για δούρειους ίππους
Ο Πατριάρχης αναλύει τις σοβαρές επιπτώσεις της πιθανής διαρροής πληροφοριών από τον Ούγγρο υπουργό Εξωτερικών, Πέτερ Σιγιάρτο, προς τον Ρώσο ομόλογό του, Σεργκέι Λαβρόφ, σχετικά με ευαίσθητες συζητήσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η ενέργεια αυτή, αν επιβεβαιωθεί, υπονομεύει την εμπιστοσύνη μεταξύ των κρατών μελών και θέτει σε κίνδυνο την ενότητα της ΕΕ. Ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι η διαρροή πληροφοριών σε μια δύναμη που θεωρείται απειλή για την ΕΕ είναι σοβαρότερη από μια απλή διαφωνία ή απόκλιση συμφερόντων. Τονίζει ότι η Ουγγαρία, με τις ενέργειές της, αποδυναμώνει το θεσμικό πλαίσιο της ΕΕ και προσφέρει επιχειρήματα σε όσους ζητούν κατάργηση της ομοφωνίας στην εξωτερική πολιτική. Η συζήτηση για την κατάργηση της ομοφωνίας και τη μετάβαση σε ειδική πλειοψηφία είναι ήδη σε εξέλιξη, καθώς η Ουγγαρία συχνά μπλοκάρει σημαντικές αποφάσεις της ΕΕ. Η ομοφωνία θεωρείται σημαντική για τα μικρά κράτη μέλη, όπως η Κύπρος, καθώς τους παρέχει ένα μέσο για να προστατεύσουν τα συμφέροντά τους. Ο Πατριάρχης αναφέρει ότι η ΕΕ αναζητά τρόπους να παρακάμψει το ουγγρικό βέτο για το πακέτο δανείων προς την Ουκρανία και εξετάζει τη δυνατότητα επιβολής κυρώσεων στην Ουγγαρία, όπως την αναστολή δικαιωμάτων ψήφου. Η διαμάχη για τα παγωμένα ευρωπαϊκά κονδύλια προς την Ουγγαρία αποτελεί ένα επιπλέον σημείο τριβής.
