Η Κύπρος που οραματίστηκε

Του Κωνσταντίνου Ζαχαρίου
Ο αποχαιρετισμός στον Γιώργο Βασιλείου δεν είναι μια τυπική αναφορά σε έναν πρώην Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Είναι ένας απολογισμός για μια διαδρομή που σημάδεψε τη σύγχρονη Κύπρο και, ταυτόχρονα, μια υπενθύμιση για το τι σημαίνει πολιτική με αρχές, σχέδιο και κοινωνική ευθύνη.
Ο Γιώργος Βασιλείου ανήκει στις εμβληματικές προσωπικότητες της μεταπολιτευτικής περιόδου. Ανέλαβε την προεδρία σε δύσκολες συνθήκες, αλλά επέλεξε να κυβερνήσει με διαφορετικό ύφος και προτεραιότητες τη δημοκρατία, τον αξιοκρατία, τον εκσυγχρονισμό του κράτους, την κοινωνική συνοχή. Και πάνω απ’ όλα, με σταθερή προσήλωση στη λύση του Κυπριακού.
Η εκλογή του το 1988, με τη στήριξη του ΑΚΕΛ, δεν ήταν απλώς εναλλαγή εξουσίας. Ήταν πολιτική τομή. Για πρώτη φορά μετά από χρόνια, η Κυπριακή Δημοκρατία είχε Πρόεδρο που έθεσε το Κυπριακό στο διεθνές πεδίο με συνέπεια και σχέδιο, αντιμετωπίζοντάς το όχι ως πεδίο εσωτερικής αντιπαράθεσης, αλλά ως ζήτημα ιστορικού χρέους και ευθύνης. Η διεθνοποίηση του Κυπριακού την περίοδο εκείνη άφησε έντονο αποτύπωμα και προκάλεσε ενόχληση σε όσους ήθελαν το πρόβλημα «χαμηλά» και αδρανές.
Το σύνθημα «Θέλουμε λύση χθες» δεν ήταν επικοινωνιακό εύρημα. Ήταν πολιτική στάση. Και αυτή η στάση είχε κόστος. Η ήττα του το 1993 και η χαμένη ευκαιρία μιας λύσης δεν μπορούν να ιδωθούν ως προσωπική αποτυχία. Ήταν μια συλλογική ήττα για την Κύπρο, σε μια περίοδο όπου δυνάμεις του Κέντρου και της Δεξιάς προτίμησαν το βολικό αδιέξοδο από τη δύσκολη, αλλά αναγκαία προοπτική.
Την ίδια ώρα, η διακυβέρνησή του άφησε χειροπιαστά αποτελέσματα που αντέχουν στο χρόνο: η ίδρυση του Πανεπιστημίου Κύπρου, η αναδιοργάνωση της δημόσιας διοίκησης, φορολογικές τομές, μέτρα που ενίσχυσαν τη θεσμική λειτουργία και έδωσαν στίγμα αξιοκρατίας. Καθοριστικός υπήρξε και ο ρόλος του στην ευρωπαϊκή πορεία της χώρας.
Όμως ο Γιώργος Βασιλείου δεν ήταν μόνο πολιτικός. Ήταν άνθρωπος. Με ρίζες στον κόσμο της εργασίας και εμπειρίες που τον διαμόρφωσαν σε μια κουλτούρα αλληλεγγύης, προσφοράς και συλλογικής ευθύνης –σε μια διαδρομή που συνδέεται οργανικά με την ιστορική πορεία του ΑΚΕΛ και των κοινωνικών αγώνων του τόπου. Γι’ αυτό και για τον ίδιο η πολιτική δεν ήταν προνόμιο. Ήταν καθήκον.
Ο Γιώργος Βασιλείου έφυγε. Το ερώτημα, όμως, που αφήνει πίσω του είναι επίμονα πολιτικό και εξαιρετικά επίκαιρο: Θέλουμε μια Κύπρο της δημοκρατίας, της αξιοκρατίας, της ειρήνης και της επανένωσης ή μια Κύπρο βολεμένων αδιεξόδων;
Η δική του διαδρομή δείχνει την κατεύθυνση. Και η ευθύνη περνά, πλέον, σε όλους μας.