Η εξίσωση της αντοχής: Ανάμεσα στη δημοσιονομική σύνεση και την κοινωνική ανάγκη

Η ανακοίνωση του νέου πακέτου μέτρων στήριξης από την κυβέρνηση φέρνει στο προσκήνιο το πιο δύσκολο στοίχημα για κάθε σύγχρονη διοίκηση: πώς να προσφέρεις ουσιαστική ανακούφιση στους πολίτες χωρίς να υπονομεύσεις το αύριο της οικονομίας. Η παράταση της επιδότησης στο ηλεκτρικό ρεύμα και η στοχευμένη ενίσχυση προς πολύτεκνες οικογένειες και ευάλωτες ομάδες είναι κινήσεις που μαρτυρούν κοινωνικά αντανακλαστικά. Ταυτόχρονα όμως, αναδεικνύουν το χάσμα ανάμεσα σε αυτό που επιτρέπουν οι αριθμοί και σε αυτό που απαιτεί η σκληρή πραγματικότητα της αγοράς.
Οφείλουμε να αναγνωρίσουμε ότι η κυβέρνηση κινείται με μια αξιοσημείωτη θεσμική σοβαρότητα. Σε μια εποχή που ο λαϊκισμός των αλόγιστων παροχών παραμονεύει σε κάθε γωνιά, η εμμονή στη δημοσιονομική πειθαρχία δεν είναι απλώς μια τεχνοκρατική επιλογή· είναι μια πράξη ευθύνης. Τα πλεονάσματα και οι αναβαθμίσεις από τους διεθνείς οίκους δεν είναι αυτοσκοπός, αλλά η ασπίδα που προστατεύει τη χώρα από τις περιπέτειες του παρελθόντος. Υπό αυτή την έννοια, η στρατηγική των «στοχευμένων μέτρων» είναι ορθολογική, καθώς διοχετεύει τους περιορισμένους πόρους εκεί όπου η ανάγκη είναι επιτακτική και η φτώχεια χτυπά την πόρτα.
Ωστόσο, η πολιτική ορθότητα των αριθμών συχνά αδυνατεί να αποτυπώσει το δράμα της «γκρίζας ζώνης». Μιλάμε για τη μεσαία τάξη, εκείνη τη μεγάλη μάζα των πολιτών που δεν εμπίπτει στα κριτήρια των «ευάλωτων», αλλά βλέπει την αγοραστική της δύναμη να εξανεμίζεται από τον επίμονο πληθωρισμό. Για αυτούς τους πολίτες, η επιλεκτική στήριξη φαντάζει ως μια διαρκής εξαίρεση. Η μεσαία τάξη, που παραδοσιακά αποτελεί τη ραχοκοκαλιά της κυπριακής οικονομίας και την κύρια πηγή των φορολογικών εσόδων, νιώθει ότι επωμίζεται όλο το βάρος της δημοσιονομικής σταθερότητας, λαμβάνοντας σε αντάλλαγμα μόνο την ικανοποίηση ότι οι δείκτες της χώρας ευημερούν.
Η πρόκληση για το Προεδρικό είναι πλέον διπλή. Από τη μια, πρέπει να διατηρήσει την αξιοπιστία της χώρας απέναντι στις αγορές. Από την άλλη, οφείλει να βρει τον τρόπο να μετατρέψει τα πλεονάσματα σε οξυγόνο για την κοινωνία, πέρα από τη λογική της επιδοματικής «αναπνοής» που δίνεται με το σταγονόμετρο ανά δίμηνο. Η κοινωνική συνοχή δεν απειλείται μόνο από την ακραία φτώχεια, αλλά και από το αίσθημα της αδικίας που νιώθει ο παραγωγικός ιστός όταν αφήνεται αβοήθητος απέναντι στην αισχροκέρδεια και το αυξημένο κόστος ενέργειας.
Τα μέτρα που ανακοινώθηκαν είναι προς την ορθή κατεύθυνση, αλλά παραμένουν πυροσβεστικά. Η αληθινή επιτυχία της κυβέρνησης θα κριθεί από το αν θα τολμήσει δομικές μεταρρυθμίσεις που θα μειώνουν το κόστος ζωής στην πηγή του, αντί να το επιδοτούν εκ των υστέρων. Χρειαζόμαστε μια οικονομία που δεν θα χρειάζεται διαρκώς «δεκανίκια» για να λειτουργήσει, αλλά ένα κράτος-αρχιτέκτονα που θα διασφαλίζει ότι η ανάπτυξη αφορά τους πολλούς και όχι μόνο τους στατιστικούς πίνακες.
Η κυβέρνηση κερδίζει, προς το παρόν, το στοίχημα της σοβαρότητας. Μένει να δούμε αν θα κερδίσει και το στοίχημα της προοπτικής για μια κοινωνία που, ενώ αναγνωρίζει τη σύνεση, διψά για ένα όραμα που θα την περιλαμβάνει ολόκληρη και όχι μόνο τις εξαιρέσεις της.