Ευρωπαϊκή ατζέντα και κυπριακό στοίχημα

Η Κυπριακή Δημοκρατία προεδρεύει επισήμως πλέον του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ατζέντα που έχει στα χέρια της η Λευκωσία είναι από μόνη της γεμάτη με σωρεία σημαντικών θεμάτων, πέραν εκείνων που αναφύονται καθημερινά λόγω ενεργειών τρίτων (βλ. Τραμπ). Σε αυτή τη γεμάτη ατζέντα, η Κύπρος έχει προσθέσει τους δικούς της στόχους και επιδιώξεις.
Η εύκολη οδός για την Κύπρο θα ήταν να περιοριστεί σε μια στρατηγική διαχείρισης της ευρωπαϊκής ατζέντας, καθώς οι φάκελοι που θα διαχειριστεί το τρέχον εξάμηνο είναι αρκετοί για να μπορεί στο τέλος να κάνει έναν απολογισμό με θετικό πρόσημο. Από μόνη της η διαπραγμάτευση του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου, με μια θετική κατάληξη (που είναι και η απαίτηση των Βρυξελλών προς τη Λευκωσία), θα μπορούσε να δώσει θετικό πρόσημο στην Κυπριακή Προεδρία.
Ωστόσο, η κυπριακή Κυβέρνηση επέλεξε να εντάξει θέματα τα οποία μέχρι πρόσφατα οι Βρυξέλλες απέφευγαν επιμελώς να αγγίξουν και αφορούν την ευρύτερη Μέση Ανατολή. Μια περιοχή, την οποία η νυν ηγεσία της ΕΕ άρχισε να προσεγγίζει με διαφορετικό φακό χάρη στην επιμονή της κυπριακής Κυβέρνησης. Είναι γνωστές οι συζητήσεις που είχαν γίνει στα ευρωπαϊκά συλλογικά όργανα σχετικά με την περιοχή μας, στη διάρκεια των οποίων οι Κύπριοι αξιωματούχοι αντιμετώπιζαν δυστοκία από μέρους εταίρων και Ευρωπαίων αξιωματούχων.
Η ευρύτερη Μέση Ανατολή αποτελούσε διαχρονικά μια περιοχή στην οποία η ΕΕ απέφευγε να εμπλακεί και αρκείτο σε γενικόλογες φραστικές διατυπώσεις. Στην πράξη δεν ήθελε να έχει την οποιαδήποτε ανάμειξη. Οι εκτιμήσεις των Ευρωπαίων αξιωματούχων ήταν ότι οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή δεν επηρέαζαν την ίδια την ΕΕ.
Χθες, στο Αμμάν της Ιορδανίας, οι επικεφαλής των Ευρωπαϊκών Θεσμών, Αντόνιο Κόστα και Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, Πρόεδροι του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αντίστοιχα, έλαβαν μέρος στην πρώτη σύνοδο κορυφής ΕΕ – Ιορδανίας. Η σύνοδος αυτή έρχεται να προστεθεί στην αντίστοιχη που είχε πραγματοποιηθεί τον περασμένο Οκτώβριο στις Βρυξέλλες μεταξύ ΕΕ και Αιγύπτου.
Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης σημείωσε ότι «οι εν λόγω σύνοδοι επιβεβαιώνουν τη σταδιακή αλλά ουσιαστική αναβάθμιση της ευρωπεριφερειακής συνεργασίας, για την οποία ως Κυπριακή Δημοκρατία έχουμε εργαστεί με συνέπεια και προσήλωση».
Αντόνιο Κόστα και Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, εκτός από την Ιορδανία, θα επισκεφθούν τη Συρία και τον Λίβανο. Οι επισκέψεις αυτές δεν ήρθαν από το πουθενά, αλλά προέκυψαν χάρη στην προσπάθεια που καταβάλλεται τα τελευταία χρόνια από τη Λευκωσία. Επιστέγασμα όλων αυτών των προσπαθειών αποτελεί το άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο που θα πραγματοποιηθεί στις 23 και 24 Απριλίου στην Κύπρο και στο οποίο, εκτός από τους 27 της ΕΕ, θα προσκληθούν και ηγέτες της ευρύτερης Μέσης Ανατολής.
Με τη σύνοδο αυτή η Λευκωσία έβαλε ένα ιδιαίτερα δύσκολο στοίχημα για τον εαυτό της, αν αντιληφθεί κανείς πόσο εύκολα αλλάζουν τα δεδομένα σε έναν χώρο όπως είναι η Μέση Ανατολή. Το διακύβευμα της συγκεκριμένης συνόδου, που στοχεύει να φέρει στο ίδιο τραπέζι τους ηγέτες της ΕΕ και της Μέσης Ανατολής, δεν έχει να κάνει με το αν θα έρθει ή όχι ο Ερντογάν στην Κύπρο και αν θα σταλεί ή όχι πρόσκληση. Κακώς έχει συνδεθεί η σύνοδος αυτή με μια πιθανή πρόσκληση Ερντογάν.
Η Λευκωσία κατάφερε να ανοίξει διαύλους επικοινωνίας μεταξύ των Ευρωπαϊκών Θεσμών και των ηγεσιών της Μέσης Ανατολής. Η επόμενη κίνηση είναι να έρθουν τα δύο μέρη στο ίδιο τραπέζι και να συζητήσουν το ευρύ φάσμα θεμάτων που απασχολεί και τις δύο πλευρές. Πρόκειται για μια σύνοδο που μπορεί να αλλάξει την πορεία των σχέσεων και της συνεργασίας ανάμεσα σε ΕΕ και Μέση Ανατολή. Σε μια περίοδο όπου η διεθνής αταξία βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη, Ευρωπαίοι και Άραβες ηγέτες δεν έχουν παρά να κοιτάξουν προς την οδό της συνεργασίας και της συμμαχίας.