Ευρωπαϊκή έκθεση: Ενσωμάτωση κινδύνου πυρκαγιών σε όλες τις πολιτικές

Η Κύπρος καλείται να μεταβεί από την αποσπασματική αντιμετώπιση των πυρκαγιών σε μια ολοκληρωμένη στρατηγική πρόληψης και προσαρμογής, ενσωματώνοντας τον κίνδυνο δασικών πυρκαγιών σε όλες τις πολιτικές για την κλιματική αλλαγή, τον χωροταξικό σχεδιασμό, τη γεωργία, τη διαχείριση υδάτων και την πολιτική προστασία.
Αυτό είναι το βασικό μήνυμα της έκθεσης του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Επιστημονικών Ακαδημιών (EASAC), η οποία υπογραμμίζει την ανάγκη για προληπτική διαχείριση γης, επενδύσεις στη μείωση της καύσιμης ύλης, δημιουργία ανθεκτικών τοπίων και συστηματική ενημέρωση και εκπαίδευση του κοινού.
Η Έκθεση του EASAC με τίτλο «Changing Wildfires in Europe» παρουσιάστηκε σήμερα, Πέμπτη με πρωτοβουλία της Κυπριακής Ακαδημίας Επιστημών, Γραμμάτων και Τεχνών στο Ινστιτούτο Κύπρου, στη Λευκωσία. Σημειώνει πως η Κύπρος βρίσκεται ήδη στην πρώτη γραμμή της κλιματικής κρίσης, με τις δασικές πυρκαγιές να αποτελούν έναν διαρκώς αυξανόμενο και πολυδιάστατο κίνδυνο, ο οποίος υπερβαίνει τις παλαιότερες κλιματικές προβλέψεις.
Η έκθεση καταγράφει τη ραγδαία αύξηση της συχνότητας, της έντασης και της έκτασης των δασικών πυρκαγιών στην Ευρώπη, με τη Μεσόγειο και ιδιαίτερα την Κύπρο να συγκαταλέγονται στις περιοχές υψηλότερου κινδύνου. Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι τα θερμότερα καλοκαίρια, οι ξηρότεροι χειμώνες και οι παρατεταμένες περίοδοι ξηρασίας δημιουργούν νέες συνθήκες, οι οποίες καθιστούν τις πυρκαγιές πιο καταστροφικές για τα δάση, τις γεωργικές εκτάσεις, τις περιοχές Natura 2000, τις κοινότητες και τη ζώνη επαφής φυσικού και αστικού περιβάλλοντος.
Τα βασικά συμπεράσματα της έκθεσης παρουσίασαν οι κύριοι συγγραφείς της, Dr. Thomas Elmqvist, καθηγητής στο Stockholm Resilience Centre και Διευθυντής Περιβάλλοντος του EASAC, και Dr. Orsolya Valkó, επικεφαλής ερευνητικής ομάδας στο HUN-REN Centre for Ecological Research της Ουγγαρίας, ενώ στη συζήτηση συμμετείχε και ο καθηγητής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και ειδικός στη διαχείριση φυσικών καταστροφών, Ευθύμης Λέκκας.
Σύμφωνα με το EASAC, οι υφιστάμενες πολιτικές στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στα κράτη-μέλη, συμπεριλαμβανομένης της Κύπρου, εξακολουθούν να επικεντρώνονται κυρίως στην καταστολή των πυρκαγιών. Ωστόσο, σε ένα διαρκώς θερμότερο κλίμα, η καταστολή από μόνη της δεν επαρκεί. Η έκθεση εισηγείται στροφή προς την πρόληψη και την ετοιμότητα, με προληπτική διαχείριση γης και τοπίου, ενσωμάτωση του κινδύνου πυρκαγιών στον χωροταξικό σχεδιασμό και στις πολιτικές κλιματικής προσαρμογής, επενδύσεις στη διαχείριση της καύσιμης ύλης και ενίσχυση της ενημέρωσης και εκπαίδευσης του κοινού.
Για την Κύπρο, οι επιστημονικές συστάσεις μεταφράζονται σε ανάγκη ενσωμάτωσης του κινδύνου πυρκαγιών σε όλες τις σχετικές πολιτικές, από τη γεωργία και τη διαχείριση υδάτων μέχρι την πολιτική προστασία και τον αναπτυξιακό σχεδιασμό. Παράλληλα, αναδεικνύεται η σημασία της περιφερειακής συνεργασίας «καθώς οι πυρκαγιές δεν γνωρίζουν σύνορα». Το θέμα έχει ήδη τεθεί ως βασική προτεραιότητα στο πλαίσιο της Πρωτοβουλίας για την Κλιματική Αλλαγή στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή (EMME-CCI).
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην Έκθεση στον ρόλο της Κύπρου ως περιφερειακού κόμβου επιστημονικής γνώσης και καινοτομίας. Μέρος της προηγμένης κλιματικής μοντελοποίησης και της αξιολόγησης κινδύνου δασικών πυρκαγιών πραγματοποιείται ήδη στο Ινστιτούτο Κύπρου, αξιοποιώντας δορυφορικά δεδομένα υψηλής ανάλυσης, ιστορικά στοιχεία και σενάρια κλιματικής αλλαγής. Οι τεχνολογίες αυτές, σε συνδυασμό με συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης που βασίζονται στην τεχνητή νοημοσύνη, μπορούν να επιτρέψουν ταχύτερη ανίχνευση πυρκαγιών, στοχευμένες παρεμβάσεις και μείωση των επιπτώσεων σε ανθρώπινες ζωές και οικοσυστήματα.
Στο ίδιο πλαίσιο, υπογραμμίζεται ότι η απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη δημιουργία κόμβου πυρόσβεσης με έδρα την Κύπρο συνιστά «στρατηγική ευκαιρία» για τη χώρα, όχι μόνο σε επίπεδο καταστολής, αλλά κυρίως στην πρόληψη, την ετοιμότητα και τον περιφερειακό συντονισμό.
Τη συζήτηση στη σημερινή παρουσίαση συντόνισε ο καθηγητής Κώστας Ν. Παπανικόλας, Εποπτεύων Ακαδημαϊκός του Γραφείου Έρευνας Κλιματικής Κρίσης και Βιώσιμης Ανάπτυξης της Κυπριακής Ακαδημίας και Επίτιμος Πρόεδρος του Ινστιτούτου Κύπρου.
Πηγή: ΚΥΠΕ