Εργαζόμενοι φτωχοί το 2026

Προ ημερών, η Πρόεδρος του Εθνικού Δικτύου Ενάντια στη Φτώχεια (ΕΔΕΦ), Ελένη Καραολή, σε δηλώσεις στις οποίες παραχώρησε στο ΚΥΠΕ, αναφέρθηκε μεταξύ άλλων σε ένα όρο, τον οποίο όλοι ελπίζαμε ότι είχαμε αφήσει πίσω εδώ και χρόνια, αλλά την ίδια στιγμή, όλοι επίσης γνωρίζαμε ότι αρκετοί συνεχίζουν να τον βιώνουν. Ποιος ήταν αυτός ο όρος; «Εργαζόμενοι φτωχοί».
Ζούμε στην εποχή της ακρίβειας, αλλά την ίδια ώρα και στην εποχή του άκρατου καταναλωτισμού. Πληρώνουμε ακριβά το ρεύμα, το πετρέλαιο, τα ενοίκια, όμως θέλουμε ταυτόχρονα το καινούργιο κινητό που κυκλοφόρησε, θέλουμε το ταξίδι μας στον «hot» προορισμό του καλοκαιριού, θέλουμε την καινούργια τσάντα και τα καινούργια παπούτσια. Συναφώς, στη σημερινή εποχή προκύπτουν έξοδα, τα οποία τα προηγούμενα χρόνια είτε δεν υπήρχαν είτε δεν ήταν αναγκαία. Η σύνδεση στο ίντερνετ δεν αποτελεί πλέον πολυτέλεια αλλά αναγκαιότητα. Ο κλιματισμός στους 45 βαθμούς το καλοκαίρι, επίσης δεν είναι πολυτέλεια. Έξοδα, τα οποία δεν υπήρχαν τα προηγούμενα χρόνια.
Και φτάνουμε τώρα στην άλλη πλευρά. Στο κομμάτι της εργασίας και των μισθών. Τα οποία με κάποιο τρόπο πρέπει να καλύπτουν τα πιο πάνω έξοδα. Δυστυχώς όμως, σε πολλές περιπτώσεις αυτό δεν είναι εφικτό. Με αποτέλεσμα μερίδα εργαζομένων να αναγκάζονται να βρουν δεύτερη δουλειά, να αναγκάζονται να μένουν με γονείς και φίλους για να αποφύγουν το έξοδο του ενοικίου, να δουλεύουν υπερωρίες στην δουλειά για να συμπληρώσουν το εισόδημα τους και ούτω καθεξής. Σε μια ευνομούμενη κοινωνία όμως, αυτό δεν θα έπρεπε να ισχύει. Να χρειάζεται δηλαδή κάποιος να έχει δεύτερη δουλειά για να μπορέσει να ζήσει. Ή δίνοντας μια άλλη διάσταση, να δουλεύει, αλλά και πάλι να μην τα βγάζει πέρα.
Ας πάμε – αρκετά – χρόνια πίσω. Το οκτάωρο καθιερώθηκε μετά από μακροχρόνιους αγώνες (με αφετηρία την απεργία στο Σικάγο το 1886) για τη διασφάλιση αξιοπρεπών συνθηκών ζωής, με το σύνθημα «8 ώρες εργασία, 8 ώρες ανάπαυση, 8 ώρες ελεύθερος χρόνος». Στόχος ήταν η προστασία της υγείας των εργαζομένων από την εξαντλητική εργασία «από ήλιο σε ήλιο». Βασικοί λόγοι καθιέρωσης ήταν: (α) Υγεία και ασφάλεια: Η δραστική μείωση των εργατικών ατυχημάτων και των επαγγελματικών ασθενειών που προκαλούνταν από την κόπωση. (β) Ανθρώπινη αξιοπρέπεια: Η ανάγκη για ελεύθερο χρόνο, προσωπική ζωή, εκπαίδευση και ξεκούραση, πέρα από την παραγωγική διαδικασία. (γ) Εργατική διεκδίκηση: Αποτέλεσμα της πίεσης των συνδικάτων, που κορυφώθηκε με την αιματηρή εξέγερση του Σικάγο τον Μάιο του 1886. (δ) Κοινωνική δικαιοσύνη: Ο περιορισμός της εκμετάλλευσης, καθώς η ραγδαία βιομηχανική ανάπτυξη απαιτούσε όλο και περισσότερες ώρες εργασίας.
Όλα τα πιο πάνω δεν θεωρούνται πλέον δεδομένα. Σύμφωνα με την κ. Ελένη Καραολή, «έχουμε μπει έντονα σε μία εποχή που παρατηρούμε αυτό που λέμε ‘εργαζόμενοι φτωχοί’. Είμαστε σε μία κατάσταση που μπορεί να εργάζονται και οι δυο ενήλικες στο σπίτι, ή και τα παιδιά τους και πάλι να δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στις άμεσες ανάγκες». Επισήμανε ότι μπορεί ο πληθωρισμός να σταθεροποιήθηκε το τελευταίο διάστημα, αλλά οι τιμές δεν έχουν μειωθεί. Επιπλέον, το ψηλό ενεργειακό κόστος και η αύξηση στην τιμή των καυσίμων μετακυλίεται και στο φαγητό και τις υπηρεσίες». Αναφέρθηκε, επίσης, στο ψηλό κόστος στέγασης, ειδικά για τους νέους, επισημαίνοντας ότι χρειάζεται μια πιο ολοκληρωμένη στεγαστική στρατηγική, με διαβούλευση με τους εμπλεκόμενους φορείς αλλά και με τον κόσμο που βιώνει τη φτώχεια. Όπως είπε, χρειάζεται «να βρεθούν οι πολιτικές που να ανταποκρίνονται στις ανάγκες του κόσμου», σημειώνοντας ότι συνήθως τα άτομα που βιώνουν φτώχεια δεν μπορούν να αξιοποιήσουν τα διάφορα σχέδια που εξαγγέλλονται.
Σε αυτές τις ομάδες, συνέχισε η κ. Καραολή, δηλαδή των εργαζόμενων φτωχών, περιλαμβάνονται κυρίως γυναίκες, μονογονιοί, συνταξιούχοι. «Έχουν απίστευτο άγχος για το πώς θα βγει ο μήνας. Χρειάστηκε για κάποια από τα μέλη μας να μιλήσουμε με φούρνους και με μαγειρεία για να τους παίρνουμε τουλάχιστον κάποιες φορές την εβδομάδα φαγητό». Επίσης, αναφέρθηκε και σε θέματα ψυχικής υγείας, σημειώνοντας ότι συχνά χρειάζεται συμβουλευτική και ψυχολογική στήριξη.
Εν κατακλείδι. Να μην βγαίνει ο μήνας γιατί θέλεις να αγοράσεις το καινούργιο κινητό που κυκλοφόρησε ή γιατί θέλεις να πας διακοπές σε πεντάστερο, ενώ ξέρεις ότι υπάρχουν υποχρεώσεις που πρέπει να καλυφθούν και δεν βγαίνουν τα έσοδα, είναι ένα ζήτημα. Το να δουλεύεις όμως και να μην μπορείς να καλύψεις τις βασικές ανάγκες χωρίς πρόσθετες «πολυτέλειες», με αποτέλεσμα να αναγκάζεσαι είτε να δουλέψεις υπερωρίες ή να βρεις δεύτερη δουλειά, τότε δεν είναι μόνο ζήτημα δικό σου, αλλά και της ίδιας της Πολιτείας.