Επιτόκια: Δεν αποκλείεται να αυξηθούν ξανά λόγω του πολέμου

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θεωρείται σχεδόν βέβαιο ότι θα διατηρήσει το βασικό της επιτόκιο στο 2% την Πέμπτη, αλλά θα καταστήσει σαφές ότι είναι έτοιμη να το αυξήσει εάν ο πόλεμος με το Ιράν τροφοδοτήσει μια διαρκή άνοδο του πληθωρισμού στη ζώνη του ευρώ.
Οι τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου έχουν εκτιναχθεί από τότε που ξεκίνησαν οι επιθέσεις ΗΠΑ–Ισραήλ στο Ιράν, αυξάνοντας τον κίνδυνο το υψηλότερο ενεργειακό κόστος να οδηγήσει σε αυξήσεις στις τιμές καταναλωτή στις 21 χώρες της νομισματικής ένωσης, η οποία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγόμενα καύσιμα.
Οι χρηματοπιστωτικές αγορές αναμένουν πλέον ότι ο πληθωρισμός θα ξεπεράσει το 3% τον επόμενο χρόνο και θα επιστρέψει μόνο σταδιακά προς τον στόχο του 2% της ΕΚΤ τα επόμενα τέσσερα χρόνια. Οι επενδυτές στοιχηματίζουν σε δύο αυξήσεις επιτοκίων έως τον Δεκέμβριο, αν και οι περισσότεροι οικονομολόγοι εξακολουθούν να προβλέπουν ότι δεν θα σημειωθεί καμία αλλαγή.
Κεντρικοί τραπεζίτες από όλη τη ζώνη του ευρώ έχουν προειδοποιήσει ότι ο πόλεμος θα αυξήσει τον πληθωρισμό και θα επιβραδύνει την ανάπτυξη. Ωστόσο, το μέγεθος της επίπτωσης εξαρτάται από τη διάρκεια της σύγκρουσης, μια μεταβλητή για την οποία παραδέχονται ότι προς το παρόν έχουν περιορισμένη ορατότητα.
Αυτό σημαίνει ότι η Πρόεδρος της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, και οι συνεργάτες της πιθανότατα θα περιοριστούν σε μηνύματα κατεύθυνσης αντί για άμεση δράση, διαβεβαιώνοντας ότι θα αντιδράσουν εάν χρειαστεί, χωρίς να δεσμευτούν πρόωρα.
Η Τράπεζα της Ιαπωνίας έστειλε παρόμοιο μήνυμα νωρίς την Πέμπτη, ενώ η Τράπεζα της Αγγλίας, η Riksbank της Σουηδίας και η Ελβετική Εθνική Τράπεζα αναμένεται να ακολουθήσουν αργότερα μέσα στην ημέρα.
Η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ, που συνεδρίασε αργά την Τετάρτη, διατήρησε επίσης αμετάβλητα τα επιτόκια και άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο μείωσης αργότερα μέσα στο έτος.
Ωστόσο, αύξησε την πρόβλεψή της για τον πληθωρισμό, ενώ ο Πρόεδρός της, Τζερόμ Πάουελ, δήλωσε ότι η κεντρική τράπεζα έχει χαμηλή βεβαιότητα για τις εκτιμήσεις της, λόγω της εξαιρετικής αβεβαιότητας γύρω από το ενεργειακό κόστος και τη διάρκεια του πολέμου.
Οι αμερικανικές μετοχές υποχώρησαν μετά από σχόλια του Πάουελ που θεωρήθηκαν «επιθετικά», και μετά από την επίθεση σε μεγάλο κοίτασμα φυσικού αερίου στο Ιράν.
Τα οικονομικά εγχειρίδια αναφέρουν ότι οι κεντρικές τράπεζες θα πρέπει να αγνοούν προσωρινούς περιορισμούς στην προσφορά, όπως το τρέχον κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, κάτι που υπογράμμισε αυτή την εβδομάδα η Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών.
Ωστόσο, για πολλούς αξιωματούχους της ΕΚΤ, ο πόλεμος με το Ιράν φέρνει μνήμες από την ενεργειακά τροφοδοτούμενη άνοδο του πληθωρισμού που ακολούθησε τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, την οποία αρχικά η ΕΚΤ είχε υποτιμήσει ως παροδική.
Μαζί με άλλες κεντρικές τράπεζες στον ανεπτυγμένο κόσμο, αναγκάστηκε τότε να αυξήσει απότομα το κόστος δανεισμού, εν μέσω κριτικής ότι αντέδρασε πολύ αργά.
Το βασικό επιτόκιο της ΕΚΤ βρίσκεται στο 2%, περίπου στο ίδιο επίπεδο με τον πληθωρισμό του Φεβρουαρίου, πριν τις πρώτες επιθέσεις στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου.
Η ΕΚΤ θα παρουσιάσει επικαιροποιημένες τριμηνιαίες προβλέψεις για την ανάπτυξη και τον πληθωρισμό την Πέμπτη, αν και αυτές δεν θα αποτυπώνουν πλήρως τον αντίκτυπο του πολέμου στο Ιράν στις τιμές ενέργειας.
Πιο σημαντικό είναι ότι η κεντρική τράπεζα αναμένεται να δημοσιεύσει σενάρια για την εξέλιξη της οικονομίας, ανάλογα με το αν η σύγκρουση λήξει γρήγορα ή παραταθεί.
Οικονομολόγοι της Barclays εκτιμούν ότι η ΕΚΤ θα αυξήσει τα επιτόκια σε ένα σενάριο όπου το πετρέλαιο Brent σταθεροποιείται γύρω στα 100 δολάρια το βαρέλι και το φυσικό αέριο στα 70 ευρώ ανά μεγαβατώρα.
Οι αγορές ομολόγων προεξοφλούν ήδη αυξημένο κρατικό δανεισμό ως απάντηση στην κρίση με το Ιράν, μια εξέλιξη που προστίθεται στα σχέδια της Γερμανίας για ενίσχυση των δαπανών σε άμυνα και υποδομές.
Η άνοδος των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων αναμένεται να αυξήσει το κόστος δανεισμού για επιχειρήσεις και νοικοκυριά στη ζώνη του ευρώ ακόμη και πριν από οποιαδήποτε αύξηση επιτοκίων από την ΕΚΤ.