Επιστημονική Διημερίδα προς τιμήν του κριτικού και μελετητή Αλέξη Ζήρα

Η αναγγελία από το Τμήμα Σύγχρονου Πολιτισμού του Υφυπουργείου Πολιτισμού «Επιστημονικής Διημερίδας προς τιμήν του κριτικού και μελετητή Αλέξη Ζήρα» και η απονομή ειδικής τιμητικής πλακέτας από την Κυπριακή Δημοκρατία χαροποιεί όσους μελετούν το έργο του και γνωρίζουν την μεγάλη συνεισφορά του στα πανελλήνια όσο και στα κυπριακά Γράμματα. Με αυτή την πρωτοβουλία παύει να υφίσταται μια παράληψη αδικαιολόγητη για την πολυσχιδή δραστηριότητα μιας προσωπικότητας του Πνεύματος, που από τη δεκαετία του ’80 έχει αναπτύξει στενές σχέσεις συνεργασίας με πνευματικούς ανθρώπους της Κύπρου, όπως ο Λεύκιος Ζαφειρίου, ο Γιάννης και η Ντίνα Κατσούρη, ο Κώστας Νικολαϊδης, η Νάτια Χαραλαμπίδου, ο Λευτέρης Παπαλεοντίου, ο Γιώργος Γεωργής, η Νάσα Παταπίου, ο Γιώργος Μοράρης, ο Νίκος Ορφανίδης κ.ά. Πολύ περισσότερο που αυτά τα υπό διαμόρφωση δεδομένα συνοδεύονται από την έκδοση εργασιών του Α. Ζήρα με τίτλο «Ερμηνευτικές προσεγγίσεις στην κυπριακή ποίηση, 1880-2025» (Γενική εποπτεία Κώστας Λυμπουρής, εισαγωγή Κώστας Νικολαΐδης ─ εκδόσεις Αλμύρα).
Οι εργασίες της Διημερίδας θα πραγματοποιηθούν στο Πολιτιστικό Κέντρο Άρτος (Λευκωσία) στις 27 και 28.3.2026.
Ο τιμώμενος Aλέξης Σ. Ζήρας (Αθήνα,1945) είναι κριτικός, γραμματολόγος, ερευνητής της νεότερης ελληνικής -της κυπριακής συμπεριλαμβανομένης- και της ευρωπαϊκής λογοτεχνίας.
Σπούδασε οικονομικά στο Α.Π.Θ. Εργάστηκε σε τεχνολογικές εταιρείες, ως αρθρογράφος, συντάκτης και αρχισυντάκτης σε εκδοτικές επιχειρήσεις και επί δώδεκα χρόνια (1981-1993) στην ΕΡΤ ως σύμβουλος προγραμμάτων τέχνης.
Υπήρξε ιδρυτικό μέλος και Πρόεδρος (2009-2013) της Εταιρείας Συγγραφέων, Πρόεδρος της Επιτροπής Κρατικών Βραβείων Λογοτεχνίας του Υπουργείου Πολιτισμού της Ελλάδας (2013-2017) και μέλος της αντίστοιχης επιτροπής του Υπουργείου Παιδείας της Κύπρου (2004-2006, 2011-2012, 2022- 2023). Ως βιβλιοκριτικός και αρθρογράφος συνεργάστηκε με τις εφημερίδες Θεσσαλονίκη, Η Καθημερινή, Η Αυγή, Ελευθεροτυπία κ.ά.
Υπήρξε μέλος των Συντακτικών Επιτροπών πολλών περιοδικών και συνεργάτης των σημαντικών περιοδικών λογοτεχνίας και ιδεών από το 1975 και μετά, όπως Τομές, Γράμματα και Τέχνες, Διαβάζω, Το Δέντρο, Η Λέξη, Νέα Εστία, Αντί, Φιλολογική, Νέο Επίπεδο, Θέματα Λογοτεχνίας, Μπιλιέτο, Το Τραμ, Εντευκτήριο, Νέα Πορεία, Πόρφυρας, Γραφή, Υπόστεγο, Ελίτροχος, Κ, Μανδραγόρας, Ρεύματα κ.ά.
Στην Κύπρο μετείχε στην ίδρυση και τη Συντακτική Επιτροπή του περιοδικού Σημείο στα 1992-1998, 2000. Επιπλέον, συνεργάστηκε με τα περιοδικά Πνευματική Κύπρος, Ακτή, Η Άμαξα, Νέα Εποχή, Μικροφιλολογικά, Ύλαντρον, Άνευ κ.ά).
Τιμήθηκε για την κριτική δοκιμιακή σύνθεση Ένας Γραικός στα ξένα με το Κρατικό Βραβείο Δοκιμίου -Μελέτης (2004) και το Βραβείο Πέτρου Χάρη της Ακαδημίας Αθηνών (2004). Επίσης, έλαβε για τη συναγωγή κριτικών μελετών Όψεις της κυπριακής πεζογραφίας, 1900-2000 το βραβείο του Υπουργείου Παιδείας Κύπρου (2011) και το βραβείο του ελληνικού Pen Club (2012).
Το 2020 του απονεμήθηκε το Μεγάλο Βραβείο Jean Moreas για τη συνολική προσφορά του στα γράμματα. Επιπλέον, το 2025 ανακηρύχθηκε επίτιμος διδάκτωρ της Σχολής Ανθρωπιστικών Σπουδών του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης.
Η επιστημονική συνάντηση φέρνει κοντά ερευνητές διαφορετικών γενεών, πανεπιστημιακούς, λογοτέχνες και εκπαιδευτικούς, οι οποίοι με τις γνώσεις τους θα φωτίσουν πτυχές από την επί δεκαετίες ενασχόληση του Α. Ζήρα με τα κυπριακά πνευματικά πράγματα, ιδίως τις λογοτεχνικές, κριτικές και ιστορικογραμματολογικές διαδρομές προσώπων και φορέων. Ομιλητές θα είναι οι πανεπιστημιακοί Αφροδίτη Αθανασοπούλου, Παντελής Βουτουρής, Γιώργος Γεωργής, Κώστας Γουλιάμος, Λευτέρης Παπαλεοντίου, Μαρίνα Ροδοσθένους, Νάτια Χαραλαμπίδου και μαζί τους οι λογοτέχνες, φιλόλογοι, ιστορικοί Άννα Αφεντουλίδου, Κώστας Λυμπουρής, Αλέξανδρος Μπαζούκης, Γιώργος Μύαρης, Κώστας Νικολαΐδης, Νάσα Παταπίου, Βασιλική Σελιώτη.
Οι εργασίες της Διημερίδας θα πραγματοποιηθούν στο Πολιτιστικό Κέντρο Άρτος (Λευκωσία) στις 27 και 28.3.2026.
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ
27 Μαρτίου 2026
18:00
Χαιρετισμός από την Υφυπουργό Δρα Βασιλική Κασιανίδου
Επίδοση τιμητικής πλακέτας στον κ. Αλέξη Ζήρα
Αντιφώνηση του τιμωμένου
18:15
Γιώργος Γεωργής (διπλωμάτης, ιστορικός)
Η σχέση του Αλέξη Ζήρα με τον Γιώργο Μοράρη
18:30
Παντελής Βουτουρής (Ομότιμος Καθηγητής Πανεπιστημίου Κύπρου)
Αλέξης Ζήρας: επιμέλεια και σχολιασμός κειμένων του Κωνσταντίνου Θεοτόκη
18:45
Κώστας Γουλιάμος (πρ. Πρύτανης Ευρωπαϊκού Πανεπιστήμιου Κύπρου)
Αλέξης Ζήρας: συμβολή στη λογοτεχνική ερμηνευτική
19:00
Αφροδίτη Αθανασοπούλου (αναπληρ. Καθηγ. ΒΝΕΣ Πανεπιστημίου Κύπρου)
Αλέξης Ζήρας – Λεύκιος Ζαφειρίου: εκλεκτικές συγγένειες
19:15
Κώστας Λυμπουρής
Παρουσίαση του βιβλίου του Αλέξη Ζήρα «Ερμηνευτικές προσεγγίσεις στην κυπριακή ποίηση, 1880-2025»
28 Μαρτίου 2026
10:00
Λευτέρης Παπαλεοντίου (αναπλ. Καθηγ. ΒΝΕΣ Πανεπιστημίου Κύπρου)
Ο κριτικός Αλέξης Ζήρας
10:15
Νάτια Χαραλαμπίδου
Ο φίλος και συνεργάτης Αλέξης Ζήρας
10:30
Βασιλική Σελιώτη
Αλέξη Ζήρα, Όψεις της κυπριακής πεζογραφίας 1900-2000 και νέες αφηγήσεις
10:45
Διάλειμμα
11:00
Μαρίνα Ροδοσθένους (αναπλ. Καθηγ. Πανεπιστημίου Λευκωσίας)
Μια λογοτεχνική σχέση φιλίας: αλληλογραφία Αλέξη Ζήρα και Λεύκιου Ζαφειρίου
11:15
Νάσα Παταπίου
Αλέξης Ζήρας: Μνήμες μιας άλλης εποχής
11:30
Αλέξανδρος Μπαζούκης
Αλέξης Ζήρας: ένας κριτικός της γενιάς της αμφισβήτησης σε ανοιχτό διάλογο με πρόσωπα, ρεύματα και τάσεις
11:45
Κώστας Νικολαΐδης
Γενικές παρατηρήσεις του Αλέξη Ζήρα για την κυπριακή λογοτεχνία, την ταυτότητα και τον χαρακτήρα της
12:00
Άννα Αφεντουλίδου
Σχόλια και επισημάνσεις για τη βιβλιογραφία και το αρχείο του Αλέξη Ζήρα
12:15
Γιώργος Μύαρης
Για το περιοδικό κριτικής και λογοτεχνίας «Σημείο» που εκδιδόταν στη Λευκωσία