Επιστήμονες σε ΕΕ: «Παραπλανητικά» όσα λένε για εναλλακτικά προϊόντα νικοτίνης

Είκοσι τρεις Ευρωπαίοι επιστήμονες απέστειλαν επιστολή προς την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ursula von der Leyen, ζητώντας παρέμβαση μετά από δηλώσεις του Επιτρόπου Υγείας Olivér Várhelyi, τις οποίες χαρακτηρίζουν παραπλανητικές καθώς εξισώνουν εσφαλμένα τους κινδύνους των εναλλακτικών προϊόντων νικοτίνης με αυτούς των συμβατικών τσιγάρων. Οι υπογράφοντες υποστηρίζουν ότι η εξίσωση αυτή μπορεί να επηρεάσει τη δημόσια υγεία, τη φορολογική πολιτική και την ευρωπαϊκή ρυθμιστική προσέγγιση.
Οι επιστήμονες, ειδικοί στους τομείς της ιατρικής, της τοξικολογίας, της επιδημιολογίας και της επιστήμης των εξαρτήσεων, καλούν την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να κινηθεί άμεσα ώστε να διορθωθούν, οι «επικίνδυνες, ψευδείς και παραπλανητικές» δηλώσεις του Επιτρόπου Várhelyi. Τονίζουν ότι η χάραξη πολιτικής σε ζητήματα που επηρεάζουν τη ζωή εκατομμυρίων Ευρωπαίων πολιτών πρέπει να βασίζεται σε επιστημονικά τεκμηριωμένα δεδομένα. «Οι ευρωπαϊκοί θεσμοί μπορούν είτε να στηρίξουν αυτή τη στάση, είτε να αναλάβουν σοβαρά τις ευθύνες τους στη χάραξη πολιτικής. Δεν μπορούν να κάνουν και τα δύο», σημειώνουν χαρακτηριστικά στην επιστολή τους, η οποία έχει κοινοποιηθεί στο Σώμα των Επιτρόπων, σε εκπροσώπους του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και σε μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Οι υπογράφοντες, προερχόμενοι από αναγνωρισμένα ιατρικά κέντρα, πανεπιστήμια και οργανισμούς χάραξης πολιτικής σε χώρες όπως η Πολωνία, η Ελβετία, η Αυστρία, η Γαλλία, η Λετονία, η Ολλανδία, η Ουγγαρία, η Ιρλανδία, η Νορβηγία, το Βέλγιο, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γερμανία, η Ισπανία και η Ιταλία, προειδοποιούν ότι οι δηλώσεις αυτές ενδέχεται να επηρεάσουν την ευρωπαϊκή πολιτική δημόσιας υγείας, τη φορολογική πολιτική για τα προϊόντα καπνού και τη λειτουργία της ενιαίας αγοράς. Καλούν την Πρόεδρο von der Leyen να διασφαλίσει ότι οι ευρωπαϊκές πολιτικές βασίζονται σε επιστημονικά τεκμηριωμένη διαφοροποίηση κινδύνου και να αποτραπεί η υιοθέτηση ρυθμίσεων που θα μπορούσαν να υπονομεύσουν την αναλογικότητα στην επικείμενη αναθεώρηση της φορολογίας καπνού.
Η παρέμβαση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία στις Βρυξέλλες βρίσκονται σε εξέλιξη συζητήσεις για την αναθεώρηση της Οδηγίας για τη Φορολογία Καπνού (Tobacco Taxation Directive – TTD) καθώς και για πιθανές αλλαγές στην Οδηγία για τα Προϊόντα Καπνού (TPD). Σύμφωνα με τους επιστήμονες, η λανθασμένη παρουσίαση των κινδύνων μεταξύ προϊόντων με καύση και προϊόντων χωρίς καύση μπορεί να οδηγήσει σε πολιτικές που δεν αντανακλούν τις πραγματικές διαφορές μεταξύ τους. Στην επιστολή επισημαίνεται επίσης ότι η εξίσωση των κινδύνων ανάμεσα σε όλα τα προϊόντα νικοτίνης ενδέχεται να υπονομεύσει την αρχή της αναλογικότητας που θα πρέπει να διέπει τόσο τη ρύθμιση, όσο και τη φορολογία τους.
Οι επιστήμονες προειδοποιούν επίσης, ότι μια υπερβολική ή λανθασμένη ρύθμιση της αγοράς θα μπορούσε να ενισχύσει το παράνομο εμπόριο. Όπως σημειώνουν, υπάρχει κίνδυνος η ταχέως αναπτυσσόμενη αγορά νέων προϊόντων νικοτίνης να καταληφθεί από παράνομα προϊόντα προερχόμενα από τρίτες χώρες, μεταξύ των οποίων η Ρωσία και η Κίνα. Στο σκεπτικό τους συνδέουν αυτή την εξέλιξη τόσο με τη λειτουργία της ενιαίας αγοράς όσο και με τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει στη δημόσια υγεία μια πολιτική που δεν διαφοροποιεί επαρκώς τα επίπεδα κινδύνου μεταξύ των προϊόντων.
Τα επιχειρήματα που διατυπώνονται στην επιστολή ενισχύονται και από πρόσφατη θεσμική παρέμβαση σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Σε σχετική γνωμοδότηση της, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή,- ΕΟΚΕ, (European Economic and Social Committee- EESC), τάχθηκε υπέρ της αναθεώρησης της Οδηγίας για τη Φορολογία Καπνού, (Tobacco Taxation Directive-TTD), επισημαίνοντας ότι το ευρωπαϊκό πλαίσιο πρέπει να προσαρμοστεί στις αλλαγές της αγοράς και στην εμφάνιση των νέων προϊόντων νικοτίνης και τη διαφοροποίηση αυτών σε σχέση με τα τσιγάρα.
Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι οι ευρωπαϊκές πολιτικές πρέπει να βασίζονται σε σαφή διαφοροποίηση κινδύνου μεταξύ προϊόντων και προειδοποιεί ότι λανθασμένες προσεγγίσεις στη ρύθμιση ή τη φορολόγηση μπορεί να ενισχύσουν το παράνομο εμπόριο και να δημιουργήσουν στρεβλώσεις στην ενιαία αγορά.
Για τους επιστήμονες που υπογράφουν την επιστολή, το ζήτημα ξεπερνά τη συζήτηση για τη φορολόγηση των καπνικών προϊόντων. Αφορά την αξιοπιστία της ευρωπαϊκής χάραξης πολιτικής σε θέματα δημόσιας υγείας και τις συνέπειες που μπορεί να έχουν οι σχετικές αποφάσεις για εκατομμύρια Ευρωπαίους πολίτες. Σε μια περίοδο όπου οι Βρυξέλλες καλούνται να αποφασίσουν πώς θα ρυθμίσουν τη νέα γενιά προϊόντων νικοτίνης στην ευρωπαϊκή αγορά, οι επιστήμονες τονίζουν ότι η πολιτική πρέπει να βασίζεται σε σαφή επιστημονικά δεδομένα και σε τεκμηριωμένη αξιολόγηση των κινδύνων.