Επαναδιαπραγμάτευση του καθεστώτος των βρετανικών βάσεων;

Ένα drone που κτύπησε τη Βρετανική βάση στο Ακρωτήρι κατέδειξε το χαμηλό έως ανύπαρκτο επίπεδο ασφαλείας της βάσης και ανέδειξε δια μίαν εισέτι φορά την επικινδυνότητα για την Κύπρο και το λαό της από την παρουσία των ούτω καλουμένων «κυρίαρχων» βρετανικών βάσεων στην Κύπρο. Το χείρον, όμως, είναι η απαράδεχτη στάση και χειρισμοί της κυβέρνησης της Βρετανίας και του πρωθυπουργού, Κιρ Στάρμερ, στην κρίση που δημιουργήθηκε, οι οποίοι προκάλεσαν δυσφορία και αγανάκτηση στην Κυπριακή Δημοκρατία. Ταυτόχρονα επανέφερε στο δημόσιο διάλογο την επιτακτική ανάγκη επαναδιαπραγμάτευσης του καθεστώτος των βάσεων. «Τίποτα δεν αποκλείω», δήλωσε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας απαντώντας σε σχετική ερώτηση δημοσιογράφου κατά πόσο υπάρχει ενδεχόμενο να ανοίξει το κεφάλαιο των βρετανικών βάσεων.
Η Κύπρος στην ταραγμένη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου βρέθηκε πλειστάκις στο μάτι του κυκλώνα, ουχί εξ υπαιτιότητάς της, αλλά λόγω της χρήσεως των βρετανικών βάσεων για σκοπούς πέραν των προβλεπομένων από τη Συνθήκη Εγκαθίδρυσης. Ιδιαίτερα σήμερα με την εν εξελίξει σύρραξη στο Ιράν. Είναι γνωστές οι απειλές που εξακοντίζονται από το Ιράν αλλά και από τον βραχίονα του στην περιοχή, τη Χεζμπολάχ για κτυπήματα στην Κύπρο, και εννοούν τις βάσεις των Βρετανών. Στην παρούσα φάση οι κάτοικοι των χωριών που είναι εγκλωβισμένα στο έδαφος των βάσεων βιώνουν νυχθημερόν τον εφιάλτη της επιβίωσης ενώ η αγωνία και η ανασφάλεια έχει καταλάβει ολόκληρο τον πληθυσμό της νήσου. Η ανάγκη για επαναδιαπραγμάτευση του καθεστώτος των βρετανικών βάσεων ενισχύεται και από την διαχρονική υποστήριξη του Λονδίνου των τουρκικών θέσεων στο Κυπριακό Ζήτημα καθώς και της εχθρικής στάσης των εκπροσώπων της Βρετανίας οσάκις συμμετέχουν στην τράπεζα των διαπραγματεύσεων για εξεύρεση λύσης. Υπενθυμίζεται, συναφώς, ότι στο παρελθόν υπήρξε πρόθεση από μέρους της κυβέρνησης της Κυπριακής Δημοκρατίας να εγείρει θέμα βάσεων. Ήδη, τον Νοέμβριο 2007, ο τότε Πρόεδρος της Δημοκρατίας Τάσσος Παπαδόπουλος είχε ζητήσει και εξασφαλίσει γνωματεύσεις ξένων διακεκριμένων συνταγματολόγων σχετικά με το καθεστώς των βρετανικών βάσεων. Οι γνωματεύσεις ήταν καταπέλτης για τη βρετανική πλευρά. Υποβάλλουν ότι, βάσει του Διεθνούς Δικαίου, το καθεστώς των βάσεων είναι παράνομο· ότι η Βρετανία δεν δύναται να ασκεί «κυριαρχία» στο έδαφος της Κύπρου το οποίο κατακρατήθηκε από τη Βρετανία κατά την υπογραφή της Συνθήκης Εγκαθίδρυσης· ότι πρόκειται περί αποικιοκρατικού καθεστώτος. Δυστυχώς, το θέμα δεν προχώρησε εφόσον η κυβέρνηση Δημήτρη Χριστόφια, που διαδέχθηκε τον Τάσσο Παπαδόπουλο, τοποθέτησε το θέμα στα συρτάρια και υιοθέτησε την πολιτική ότι το θέμα των βάσεων «θα λυθεί από τα παιδιά και τα εγγόνια μας». Η Κυπριακή Δημοκρατία διαθέτει νομικά ερείσματα για να ανοίξει τώρα το φάκελο των βάσεων πέρα από την απαίτηση του λαού για ολοκλήρωση της αποαποικιοποίησης του τόπου του. Είναι τοις πάσι γνωστή η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου της Βρετανίας, του Ιουλίου 2018, στην υπόθεση R(Bashir and Others εναντίον του Ηνωμένου Βασιλείου ότι οι βάσεις Ακρωτηρίου και Δεκέλειας δεν αποτελούν «νέες κυρίαρχες οντότητες αλλά αποτελούν αποικιακά κατάλοιπα της βρετανικής αποικιοκρατίας». Νομικό, επίσης, όπλο στα χέρια της Δημοκρατίας θεωρείται και η συμβουλευτική γνωμοδότηση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης στην υπόθεση Μαυρικίου περί αποικιακού κατάλοιπου και παράνομης απόσπασης των νήσων Τσάγκος που ανήκουν στον Μαυρίκιο από τους Βρετανούς.
Η άποψη διαφόρων πολιτικών ότι δεν θα είναι προς το συμφέρον της Κύπρου να ανοίξει τώρα μέτωπο με την Βρετανία εφόσον το Κυπριακό παραμένει άλυτο, απλώς διευκολύνει το Λονδίνο να διατηρεί άλυτο το Ζήτημα είτε να προωθεί σχέδια λύσεων που θα δημιουργούσαν ένα δυσλειτουργικό μόρφωμα ή τουρκο-βρετανικό προτεκτοράτο, όπως το Σχέδιο Αννάν, διασφαλίζοντας έτσι τα βρετανικά συμφέροντα στην Κύπρο εσαεί. Είναι λογικό να χρησιμοποιείται το έδαφος των βάσεων για πολεμικές επιχειρήσεις κατά των εχθρών της Βρετανίας στη Μέση Ανατολή θέτοντας εν κινδύνω την ασφάλεια και ευημερία των Κυπρίων πολιτών; Δεν είναι απαράδεχτη και αναχρονιστική η πρόνοια του Άρθρου ΙΙΙ της Συνθήκης Εγγυήσεως βάσει του οποίου η Κυπριακή Δημοκρατία, η Ελλάδα και η Τουρκία αναλαμβάνουν να σέβονται την ακεραιότητα των περιοχών που κατακρατήθηκαν υπό την «κυριαρχία» του Ηνωμένου Βασιλείου, δηλαδή των βάσεων! Κατά τον τέως Γενικό Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, Κώστα Κληρίδη, είναι αδιανόητο ένα κράτος να διατηρεί κυριαρχία επί εδάφους άλλης χώρας.
Είναι η ώρα η Κυπριακή Δημοκρατία ούσα μέλος και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, να απαιτήσει την ολοκλήρωση της αποαποικιοποίησης της εκ μέρους της Βρετανίας.
*Πρέσβης ε.τ.