Εκατομμύρια σε τράπεζες, ακίνητα σε Μαλαισία, Ντουμπάι, διασυνδέσεις με Κίνα – Το σκοτεινό προφίλ του «νο 2» του ιρανικού καθεστώτος που σκότωσαν οι Ισραηλινοί (βίντεο)

Ο Αλί Λαριτζανί, γραμματέας του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν και για πολλούς, νούμερο 2 στην διακυβέρνηση της χώρας πίσω από τον Αλί Χαμενεϊ, δολοφονήθηκε την Τρίτη στο σπίτι της κόρης του από καλά οργανωμένη επιχείρηση της ισραηλινής αεροπορίας κι ενώ για χρόνια βρισκόταν στο στόχαστρο των ιρανικών αντιπολιτευόμενων ομάδων και των Ισραηλινών αξιωματούχων. Με τον επίλογο στη ζωή του να γράφεται με αυτό τον τρόπο, οι κατηγορίες για διαφθορά και χρηματοοικονομικά σκάνδαλα που τον ακολουθούσαν, ήρθαν ξανά στο προσκήνιο.
Ο Λαριτζανί ήταν για πολλά χρόνια μία από τις πιο αμφιλεγόμενες φιγούρες του ιρανικού καθεστώτος. Οι κατηγορίες εναντίον του περιλάμβαναν τη συμμετοχή του στην οργάνωση αμφιλεγόμενων deals και το ξέπλυμα χρήματος μέσω εξωχώριων περιουσιακών στοιχείων. Σύμφωνα με εκτίμηση του 2020 από την Al Arabiya, η προσωπική του περιουσία εκτιμάται ότι άγγιζε τα 70 εκατομμύρια δολάρια, καθιστώντας τον έναν από τους πιο εύπορους εκπροσώπους της ιρανικής κληρικής ελίτ. Ωστόσο, πιο πρόσφατες εκτιμήσεις, το 2026, υποδεικνύουν ότι η καθαρή του περιουσία κυμαίνεται μεταξύ 5 και 20 εκατομμυρίων δολαρίων, αν και η αντιπολίτευση αναφέρει σημαντικά υψηλότερα νούμερα. Λόγω της έλλειψης διαφάνειας στο ιρανικό σύστημα και της απουσίας ελεύθερων μέσων ενημέρωσης, είναι δύσκολο να προσδιοριστεί το ακριβές ύψος της περιουσίας του.
Οι 63 οικογενειακοί λογαριασμοί και τα σενάρια για κατασχέσεις γης
Οι ερωτήσεις σχετικά με την προέλευση αυτής της περιουσίας έχουν παραμείνει ανοιχτές. Στα τέλη της δεκαετίας του 2010, οι αδελφοί Λαριτζανί συνδέθηκαν με υποθέσεις διαφθοράς, όπως κατασχέσεις γης, δωροδοκία και την κατοχή 63 προσωπικών τραπεζικών λογαριασμών που περιείχαν δισεκατομμύρια ιρανικά ριάλ. Αυτοί οι λογαριασμοί ανήκαν κυρίως στον αδελφό του, Σαντίκ Λαριτζανί, πρώην επικεφαλής της ιρανικής δικαιοσύνης.
Το 2013, εν μέσω εσωτερικών πολιτικών αντιπαραθέσεων, ο πρώην πρόεδρος της χώρας, Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ παρουσίασε ένα βίντεο στο ιρανικό κοινοβούλιο, το οποίο φαινόταν να συνδέει τα ηγετικά στελέχη των νομοθετικών και δικαστικών σωμάτων με μια τεκμηριωμένη υπόθεση οικονομικής διαφθοράς, στην οποία εμπλέκονταν οι αδελφοί Λαριτζανί. Σε απάντηση, ο ίδιος ο Αλί Λαριτζανί χρησιμοποίησε τη θέση του στο κοινοβούλιο για να εμποδίσει περαιτέρω έρευνες και να αποτρέψει την κριτική για εσωτερική διαφθορά.
Ακίνητα σε Ντουμπάι και Μαλαισία
Έκθεση του ιστότοπου ανθρωπίνων δικαιωμάτων Iran HRM ανέφερε ότι ο Λαριτζανί ήταν εμπλεκόμενος σε πολλές υποθέσεις διαφθοράς, περιλαμβανομένων της υπεξαίρεσης χρημάτων από το τραπεζικό σύστημα, κατασχέσεων γης και ξεπλύματος, ιδιαίτερα μέσω της αγοράς περιουσιών στο εξωτερικό. Ανάμεσα σε άλλα περιουσιακά στοιχεία, φημολογείται ότι ο στενός σύμμαχος του Χαμενεϊ κατείχε ακίνητα στο Ντουμπάι και τη Μαλαισία, καθώς και επιχειρήσεις στην πόλη Κόμ του Ιράν.
Προμήθειες από την Κίνα;
Το 2021, ο Λαριτζανί ανέλαβε ηγετικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις για μια στρατηγική συμφωνία 25 ετών με την Κίνα, αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων. Αυτός ο κεντρικός ρόλος πυροδότησε νέες κατηγορίες διαφθοράς, με διάφορες πηγές να υποστηρίζουν ότι η συμφωνία απέφερε προμήθειες και πληρωμές στην οικογένεια Λαριτζανί, αν και αυτές οι αξιώσεις δεν αποδείχθηκαν ποτέ.
Στις αρχές του 2026, το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ επέβαλε κυρώσεις στον Λαριτζανί, κατηγορώντας τον ότι αντί να χρησιμοποιήσει τα έσοδα του Ιράν για το όφελος του λαού του, τα κατεύθυνε στη χρηματοδότηση της κρατικής καταστολής και της υποστήριξης τρομοκρατικών οργανώσεων στο εξωτερικό. Οι κυρώσεις αυτές εντάσσονται στο πλαίσιο της καμπάνιας «μέγιστης πίεσης» του Ντόναλντ Τραμπ κατά του Ιράν.
Η απόφαση αυτή ήρθε ως συνέχεια των κυρώσεων που επιβλήθηκαν σε 18 άτομα και οργανισμούς, που κατηγορούνται για τη λειτουργία «σκιωδών τραπεζικών» δικτύων που χρησιμοποιούνταν για το ξέπλυμα των εσόδων από το ιρανικό πετρέλαιο και τις πωλήσεις πετροχημικών προϊόντων.
Μετά τον Χαμενεϊ και τον Λαριτζανί, τι;
Η δολοφονία του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, στο «καλημέρα» του πολέμου και αυτή του de facto διαδόχου Αλί Λαριτζανί, που ακολούθησε, έχουν φέρει στο Ιράν πολιτική αναταραχή. Ο νεοδιορισμένος ανώτατος ηγέτης Μοζτάμπα Χαμενεΐ, δεν έχει εμφανιστεί δημοσίως από την ανάληψη των καθηκόντων του, δημιουργώντας ένα κενό ηγεσίας και εντείνοντας την αβεβαιότητα για το ποιος ασκεί την πραγματική εξουσία.
Ωστόσο, η εκτόξευση πυραύλων από το Ιράν δεν έχει σταματήσει. Αντιθέτως, οι επιθέσεις έχουν αυξηθεί τις τελευταίες ημέρες, αν και ο αριθμός των πυραύλων ανά επίθεση παραμένει περιορισμένος. Οι Ισραηλινοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι η δομή εντολής και ελέγχου εντός του Ιράν έχει διαταραχτεί, αλλά δεν έχει καταρρεύσει, αφήνοντας ανοιχτό το ερώτημα ποιος παίρνει τις τελικές αποφάσεις.
Η απομάκρυνση σημαντικών πολιτικών, στρατιωτικών και μυστικών αξιωματούχων φαίνεται να έχει δημιουργήσει σοβαρές συνέπειες, όμως, οι αναλυτές προειδοποιούν ότι αυτό δεν οδηγεί απαραίτητα σε κατάρρευση του καθεστώτος. Όπως επισημαίνει η Μπέρτζ Οζτσελίκ, ερευνήτρια στο Βασιλικό Ινστιτούτο Υπηρεσιών, η απώλεια υψηλών στελεχών θα φέρει βαθιές μεταμορφώσεις, αλλά η διαδικασία αυτή μπορεί να διαρκέσει χρόνια, όχι εβδομάδες.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις, ο Μοζτάμπα Χαμενεΐ, ο οποίος διαδέχθηκε τον πατέρα του, διατηρεί στενές σχέσεις με τους Φρουρούς της Επανάστασης, τη πιο ισχυρή στρατιωτική δύναμη της χώρας. Οι απόψεις του θεωρούνται ακόμη πιο σκληρές από εκείνες του πατέρα του. Επίσημα, πλέον διοικεί τις ιρανικές ένοπλες δυνάμεις και έχει την απόλυτη εξουσία πάνω στις αποφάσεις που αφορούν το πυρηνικό πρόγραμμα.
«Οι Φρουροί είναι πλέον το κράτος»
Παρά την απουσία του από τη δημόσια σκηνή, αναλυτές επισημαίνουν ότι η ηγεσία του Ιράν έχει προσαρμοστεί και ότι η χώρα συνεχίζει να προχωρά με μια διαφορετική δομή εξουσίας. Όπως δήλωσε ο Άλι Βάεζ, διευθυντής του προγράμματος Ιράν στο Διεθνές Κέντρο Κρίσεων, «οι Φρουροί είναι πλέον το κράτος». Στην προ-πολεμική περίοδο, η πολιτική ηγεσία του Ιράν λειτουργούσε υπό την εξουσία του ανώτατου ηγέτη, ενώ οι Φρουροί αποτελούσαν ένα παράλληλο κέντρο εξουσίας. Τώρα, με την ηγεσία διασπασμένη και τον Μοζτάμπα Χαμενεΐ σχεδόν ανύπαρκτο δημόσια, οι Φρουροί φέρονται να έχουν αναλάβει την πλήρη εξουσία.
Η συγκεκριμένη οργάνωση, που ιδρύθηκε μετά την Ισλαμική Επανάσταση του 1979 για να υπερασπιστεί το καθεστώς, έχει εξελιχθεί σε κυρίαρχη στρατιωτική, οικονομική και πολιτική δύναμη. Οι δυνάμεις Quds της Φρουράς έχουν παίξει κεντρικό ρόλο στη διαμόρφωση του περιφερειακού δικτύου συμμάχων του Ιράν, όπως η Χεζμπολάχ στο Λίβανο, οι Χούθι στην Υεμένη και άλλες ομάδες στη Μέση Ανατολή.
Η εσωτερική στρατιωτική διάρθρωση του Ιράν φαίνεται να έχει συμβάλει στην ανθεκτικότητα του καθεστώτος. Από την αρχή του πολέμου, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπας Αραγτσί ανέφερε ότι οι στρατιωτικές μονάδες λειτουργούν με ένα βαθμό αυτονομίας, δρώντας βάσει προκαθορισμένων εντολών παρά από κεντρική καθοδήγηση σε πραγματικό χρόνο. Αυτό το αποκεντρωμένο σύστημα φαίνεται να είναι μέρος ενός ευρύτερου σχεδίου ετοιμότητας.
Αναλυτές υποστηρίζουν ότι το Ιράν είχε προετοιμαστεί για το ενδεχόμενο αποκεφαλισμού της ηγεσίας και είχε λάβει μέτρα για να διατηρήσει τη λειτουργία του κράτους. Στρατιωτικά περιουσιακά στοιχεία έχουν διασκορπιστεί γεωγραφικά, ενώ βασικές ικανότητες έχουν μετακινηθεί υπόγεια, με τις μονάδες πυραύλων να λειτουργούν σε δεκάδες ανεξάρτητα στρατηγικά κέντρα.
Αυτή η δομή επιτρέπει στο Ιράν να συνεχίσει να λειτουργεί ακόμα κι αν η ανώτατη ηγεσία εξουδετερωθεί. Η προσδοκία ότι το καθεστώς θα καταρρεύσει μετά την εξάλειψη των ανώτατων ηγετών είναι μια ψευδαίσθηση, σύμφωνα με τους αναλυτές. Όπως λέει ο Άλι Βάεζ, «το Ιράν είναι ένα σύστημα με πολλαπλά επίπεδα ηγεσίας» και αυτή η «ψευδαίσθηση του αποκεφαλισμού» αποδεικνύει ότι το καθεστώς του Ιράν έχει μια πιο περίπλοκη δομή, σχεδιασμένη να απορροφά σοκ, να αναδιανέμει εξουσία και να συνεχίζει να λειτουργεί υπό ακραία πίεση.