ΕΕ: Νέα ναυτιλιακή και λιμενική στρατηγική για ανταγωνιστικότητα

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε νέα βιομηχανική ναυτιλιακή στρατηγική και στρατηγική για τους λιμένες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με στόχο την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, της βιωσιμότητας, της ασφάλειας και της ανθεκτικότητας του ευρωπαϊκού ναυτιλιακού τομέα.
Οι δύο στρατηγικές επικεντρώνονται στη ναυτιλία, τα λιμάνια και τη ναυπηγική βιομηχανία, επιδιώκοντας την ενίσχυση της τεχνολογικής και βιομηχανικής βάσης της Ευρώπης σε έναν τομέα που αποτελεί βασικό πυλώνα της οικονομίας της.
Η Ευρώπη διαθέτει τη μεγαλύτερη συλλογική θαλάσσια περιοχή στον κόσμο, ενώ ο ναυτιλιακός τομέας της αντιπροσωπεύει πάνω από το ένα τρίτο της παγκόσμιας χωρητικότητας ναυτιλίας.
Στόχος η ενίσχυση της ευρωπαϊκής ναυτιλιακής βιομηχανίας
Η νέα βιομηχανική ναυτιλιακή στρατηγική της ΕΕ στοχεύει στην ενίσχυση της απασχόλησης, της καινοτομίας και της διεθνούς ανταγωνιστικότητας του κλάδου.
Μεταξύ των βασικών δράσεων περιλαμβάνονται:
- δημιουργία ευρωπαϊκής συμμαχίας για τις αλυσίδες αξίας της ναυτιλιακής βιομηχανίας,
- ενίσχυση της ναυπηγικής υψηλής τεχνολογίας,
- ανάπτυξη πλοίων υποστήριξης υπεράκτιων αιολικών πάρκων,
- αξιοποίηση υποβρύχιων μη επανδρωμένων οχημάτων,
- ανάπτυξη προηγμένου λιμενικού εξοπλισμού.
Στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος Horizon Europe θα προκηρυχθεί επίσης η εμβληματική δράση «Ναυπηγεία του μέλλοντος», με στόχο τη δοκιμή και την ανάπτυξη καινοτόμων τεχνολογιών σε πραγματικά περιβάλλοντα ναυπηγείων.
Παράλληλα, η Επιτροπή θα ξεκινήσει διάλογο με τα κράτη μέλη για την ενίσχυση των ευρωπαϊκών σημαιών στη ναυτιλία και τη μείωση της γραφειοκρατίας, μεταξύ άλλων μέσω βελτιώσεων στο σύστημα παρακολούθησης και αναφοράς εκπομπών του EU Emissions Trading System.
Η στρατηγική προβλέπει επίσης κινητοποίηση δημόσιας χρηματοδότησης για την προσέλκυση ιδιωτικών επενδύσεων, με στόχο την ψηφιοποίηση των ναυπηγείων και την απανθρακοποίηση του ευρωπαϊκού στόλου.
Μέτρα για θεμιτό παγκόσμιο ανταγωνισμό
Η στρατηγική προβλέπει εργαλεία για τη διασφάλιση θεμιτού διεθνούς ανταγωνισμού για τα ευρωπαϊκά ναυπηγεία και τους κατασκευαστές εξοπλισμού, μεταξύ άλλων μέσω ενίσχυσης της χρηματοδότησης εξαγωγών και εμπορικών πολιτικών.
Παράλληλα, δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στον διπλό χαρακτήρα του ναυτιλιακού τομέα, με δράσεις που συνδέονται και με την άμυνα, όπως:
- αύξηση της παραγωγικής ικανότητας των ναυτικών βιομηχανιών,
- ανάπτυξη μηχανισμού στήριξης για την κατασκευή οχηματαγωγών διπλής χρήσης.
Επιπλέον, η στρατηγική δίνει προτεραιότητα στην ενίσχυση δεξιοτήτων και κατάρτισης, με στόχο την επανεκπαίδευση εργαζομένων στη ναυπηγική και των ναυτικών για την υιοθέτηση νέων τεχνολογιών και πράσινων πρακτικών.
Νέα στρατηγική για τα ευρωπαϊκά λιμάνια
Η στρατηγική της ΕΕ για τους λιμένες στοχεύει στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, βιωσιμότητας και ασφάλειας των ευρωπαϊκών λιμανιών.
Τα λιμάνια διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο στην οικονομία της ΕΕ, καθώς:
- διαχειρίζονται περίπου 74% του εξωτερικού εμπορίου,
- διακινούν 3,4 δισεκατομμύρια τόνους εμπορευμάτων ετησίως,
- εξυπηρετούν σχεδόν 395 εκατομμύρια επιβάτες.
Η στρατηγική προβλέπει:
- προώθηση καινοτομίας και ψηφιοποίησης λιμένων,
- καλύτερη σύνδεση με άλλα δίκτυα μεταφορών,
- κατευθυντήριες γραμμές για ξένη ιδιοκτησία λιμένων της ΕΕ,
- ενίσχυση επενδύσεων σε λιμένες τρίτων χωρών.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται επίσης στην ενεργειακή μετάβαση των λιμένων, με μέτρα για τον εξηλεκτρισμό και την καλύτερη σύνδεσή τους με τα ενεργειακά δίκτυα.
Ενίσχυση ασφάλειας και κυβερνοασφάλειας
Οι ευρωπαϊκοί λιμένες αποτελούν κρίσιμες πύλες εισόδου και εξόδου, γεγονός που τους καθιστά ευάλωτους σε εγκληματικές δραστηριότητες και εξωτερικές απειλές.
Η Επιτροπή σκοπεύει να ενισχύσει τη νομοθεσία για την ασφάλεια στη θάλασσα ώστε να:
- αντιμετωπιστεί η διακίνηση ναρκωτικών,
- προστατευθεί η εφοδιαστική αλυσίδα της ΕΕ,
- ενισχυθεί η κυβερνοασφάλεια των λιμένων.
Στο πλαίσιο αυτό θα προταθούν:
- έλεγχοι ιστορικού για εργαζομένους σε λιμάνια,
- αξιολόγηση λιμένων τρίτων χωρών,
- δημιουργία φόρουμ ανταλλαγής πρακτικών κυβερνοασφάλειας.
Νέο συμβούλιο για την εφαρμογή των στρατηγικών
Για την παρακολούθηση της εφαρμογής των στρατηγικών, η Επιτροπή θα δημιουργήσει Συμβούλιο Ναυτιλιακών Βιομηχανιών και Λιμένων υψηλού επιπέδου, υπό την προεδρία του αρμόδιου Επιτρόπου.
Οι στρατηγικές αποτελούν μέρος της ευρύτερης πολιτικής της ΕΕ για την ανταγωνιστικότητα και συνδέονται με το Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για τους Ωκεανούς, ενώ διαμορφώθηκαν μετά από διαβουλεύσεις με τον κλάδο το 2025.