ΕΕ: Μέτρα για μείωση των τιμών της ενέργειας

Τις πρώτες πρωτοβουλίες για την τόνωση των επενδύσεων σε εγχώριες λύσεις καθαρής ενέργειας, την αύξηση της ανθεκτικότητας και τη μείωση των τιμών της ενέργειας, παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Όπως αναφέρει σε ανακοίνωσή της, το τρέχον γεωπολιτικό πλαίσιο μας υπενθυμίζει και πάλι τους κινδύνους που σχετίζονται με την εξάρτηση της Ευρώπης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.
Σύμφωνα με την ΕΕ, οι πολίτες και οι βιομηχανίες δικαίως ανησυχούν για τις υψηλές τιμές της ενέργειας. Οι καθαρές πηγές ενέργειας παραμένουν οι πιο προσιτές και ασφαλείς και η μόνη μεσοπρόθεσμη απάντηση για τη μείωση της έκθεσής μας στην αστάθεια των τιμών.
Για να αξιοποιήσουμε στο έπακρο τις δικές μας πηγές ενέργειας, τονίζεται, η Ευρώπη χρειάζεται μια ριζική αλλαγή στο ενεργειακό της σύστημα και τις υποδομές της. Η επενδυτική στρατηγική της Επιτροπής για την καθαρή ενέργεια ´ θα συμβάλει στη γεφύρωση του χάσματος μεταξύ των ιδιωτικών κεφαλαίων που είναι επί του παρόντος διαθέσιμα και των επενδύσεων που απαιτούνται. Θα συμβάλει στην ελαχιστοποίηση των κινδύνων των έργων και στην κινητοποίηση ιδιωτικής χρηματοδότησης για δίκτυα, καινοτόμες τεχνολογίες καθαρής ενέργειας και ενεργειακή απόδοση. Η Επιτροπή θα υλοποιήσει τη στρατηγική αυτή σε στενή συνεργασία με τον όμιλο της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, ο οποίος προτίθεται να παράσχει χρηματοδότηση άνω των 75 δισ. ευρώ κατά τα επόμενα 3 έτη για τη στήριξη των στόχων της μετάβασης σε καθαρές μορφές ενέργειας. Ειδικότερα, ο Όμιλος ΕΤΕπ θα αναλάβει δέσμευση με ενδεικτικό ποσό έως 500 εκατ. ευρώ για το Ταμείο Επενδύσεων Στρατηγικών Υποδομών. Αυτό θα παράσχει βασικό κεφάλαιο για επενδύσεις σε συγκεκριμένα έργα ενεργειακών υποδομών, παρέχοντας οικονομική ώθηση στους στόχους της ευρωπαϊκής δέσμης μέτρων για τα δίκτυα.
Όπως τονίζεται, η φθηνότερη ενέργεια είναι καίριας σημασίας για τη στήριξη της βιομηχανίας και της ανταγωνιστικότητάς μας. Ωστόσο, η Ευρώπη χρειάζεται επίσης ένα ενεργειακό σύστημα που θέτει τους πολίτες στο επίκεντρο - για την παροχή πιο προσιτής ενέργειας και τη στήριξη των πλέον ευάλωτων καταναλωτών.
Με τη δέσμη μέτρων για την ενέργεια των πολιτών, η Επιτροπή προτείνει συγκεκριμένες δράσεις για τη μείωση των λογαριασμών ενέργειας, την ενδυνάμωση των πολιτών ώστε να παράγουν και να μοιράζονται τη δική τους καθαρή ενέργεια και την καταπολέμηση της ενεργειακής φτώχειας. Οι καταναλωτές μπορούν να επωφεληθούν από ταχύτερη αλλαγή προμηθευτή, χαμηλότερους φόρους και εισφορές στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας και πιο διαφανείς πληροφορίες σχετικά με τους λογαριασμούς και τις συμβάσεις ενέργειας.
Επισημαίνεται ότι οι εγχώριες τεχνολογίες καθαρής ενέργειας είναι καίριας σημασίας για τη διασφάλιση αξιόπιστης και οικονομικά προσιτής ενέργειας και την ενίσχυση της ηγετικής θέσης της ΕΕ στις τεχνολογίες μηδενικών καθαρών εκπομπών. Η ενίσχυση του ευρωπαϊκού περιεχομένου και η οικοδόμηση μιας ισχυρής αλυσίδας εφοδιασμού της ΕΕ θα είναι ουσιαστικής σημασίας για τη μείωση των εξαρτήσεων από τις εισαγωγές και τη διασφάλιση στρατηγικής αυτονομίας.
Η στρατηγική για τους μικρούς δομοστοιχειωτούς αντιδραστήρες (SMR) προτείνει δράσεις που επιτρέπουν στα κράτη μέλη της ΕΕ που εφαρμόζουν αυτή την τεχνολογία να αναπτύξουν τους πρώτους επιχειρησιακούς SMR στις αρχές της δεκαετίας του 2030. Η στρατηγική θα στηρίξει τη βιομηχανία στην επιτάχυνση της ανάπτυξης και της εφαρμογής τους, ιδίως μέσω των εργασιών της Ευρωπαϊκής Βιομηχανικής Συμμαχίας για τους SMR. Η Επιτροπή θα εξετάσει το ενδεχόμενο πρόσθετης συμπληρωματικής ενίσχυσης ύψους 200 εκατ. ευρώ στο πλαίσιο του InvestEU από το Ταμείο Καινοτομίας έως το 2028 για τη στήριξη της ανάπτυξης αρχικών εμπορικών μονάδων καινοτόμων πυρηνικών τεχνολογιών μέσω εγγυήσεων ελαχιστοποίησης των κινδύνων. Η σημερινή στρατηγική θέτει ένα όραμα για την οικοδόμηση μιας πραγματικά κλιμακούμενης ευρωπαϊκής αλυσίδας εφοδιασμού. Αυτό είναι απαραίτητο για τη διασφάλιση της τεχνολογικής και βιομηχανικής υπεροχής στην ΕΕ και για την ανάπτυξη των κατάλληλων δεξιοτήτων και την ενίσχυση της ρυθμιστικής συνεργασίας, διασφαλίζοντας παράλληλα τα υψηλότερα πρότυπα ασφάλειας.
Τα προτεινόμενα μέτρα υλοποιούν το σχέδιο δράσης για την οικονομικά προσιτή ενέργεια με σκοπό την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης, τη μείωση των ενεργειακών εξαρτήσεων και την αύξηση της οικονομικής προσιτότητας για τα νοικοκυριά. Η Επιτροπή θα υποβάλει περαιτέρω μέτρα σε εύθετο χρόνο.
Ιστορικό
Οι πρωτοβουλίες που καθορίζονται στη δέσμη μέτρων απορρέουν από τις μακροχρόνιες και συνεχείς προσπάθειες για την αύξηση της ενεργειακής ασφάλειας, της ανταγωνιστικότητας και της οικονομικής προσιτότητας. Για την περαιτέρω ενίσχυση των προσπαθειών αυτών, η Επιτροπή περιέγραψε τον Οκτώβριο δράσεις για τη μείωση των τιμών της ενέργειας ώστε να ανακουφιστούν οι βιομηχανίες και οι καταναλωτές.
Το σχέδιο δράσης για οικονομικά προσιτή ενέργεια, που εγκρίθηκε τον Φεβρουάριο του 2025, παρουσίασε δράσεις για τη μείωση των λογαριασμών ενέργειας βραχυπρόθεσμα, στοχεύοντας παράλληλα σε πιο διαρθρωτικά μέτρα για τον εκσυγχρονισμό του ενεργειακού συστήματος της Ευρώπης, την επίτευξη σταθερού και προβλέψιμου ενεργειακού κόστους, την αύξηση της απόδοσης και την επέκταση της παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, διασφαλίζοντας ότι οι επιχειρήσεις μπορούν να παραμείνουν ανταγωνιστικές, ενώ οι καταναλωτές επωφελούνται από οικονομικά προσιτή ενέργεια. Η ΕΕ έχει σημειώσει πρόοδο σε πολλές από αυτές τις δράσεις, αρχίζοντας να δείχνει τις πρώτες επιτόπιες επιπτώσεις της. Τον Δεκέμβριο παρουσίασε τη δέσμη μέτρων για τα ευρωπαϊκά δίκτυα με σκοπό την αναβάθμιση των ενεργειακών υποδομών της ΕΕ και την αύξηση της ενεργειακής ασφάλειας. Η ΕΕ αυξάνει επίσης τη χρηματοδοτική στήριξη για υποδομές. Στο πλαίσιο του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου 2028-2034, η Επιτροπή πρότεινε πενταπλάσια αύξηση του προϋπολογισμού του ΜΣΕ για την ενέργεια από 5,84 δισ. ευρώ σε 29,91 δισ. ευρώ.
Μαζί με τη σημερινή δέσμη μέτρων, οι πρωτοβουλίες ασηματοδοτούν μια νέα φάση για τη μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας, όπου η βιομηχανική ισχύς και η οικονομική προσιτότητα της ενέργειας αλληλοενισχύονται ως κινητήριες δυνάμεις της μακροπρόθεσμης ανταγωνιστικότητας και ανθεκτικότητας της Ευρώπης.