Δικηγόροι καταγγέλλουν τις Βρετανικές Στρατιωτικές Βάσεις στην Κύπρο ως αποικιακό κατάλοιπο

Η Ευρωπαϊκή Ένωση Δικηγόρων για τη Δημοκρατία και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (ELDH) και ο Σύνδεσμος Δημοκρατικών Δικηγόρων Κύπρου (CDLA) εξέδωσαν κοινή δήλωση, καταδικάζοντας τη συνεχιζόμενη ύπαρξη των βρετανικών στρατιωτικών βάσεων στο Ακρωτήρι και στη Δεκέλεια ως «αποικιακό κατάλοιπο», «δημοκρατική προσβολή» και «άμεση επίθεση στην κυριαρχία του κυπριακού λαού».
Όπως αναφέρεται στη δήλωση, πάνω από εξήντα χρόνια μετά την ανεξαρτησία της Κύπρου, η χώρα παραμένει μόνο μερικώς αποαποικιοποιημένη. Οι βάσεις δεν δημιουργήθηκαν με τη βούληση του κυπριακού λαού αλλά επιβλήθηκαν το 1960 ως τίμημα για την ανεξαρτησία, επιτρέποντας στη Βρετανία να διατηρήσει στρατιωτικό και στρατηγικό έλεγχο σε τμήματα του κυπριακού εδάφους. «Αυτό δεν ήταν αυτοδιάθεση. Ήταν ιμπεριαλισμός με νέα νομική μορφή», σημειώνουν οι δικηγόροι.
Η δήλωση απορρίπτει τους ισχυρισμούς της Βρετανίας ότι το Ακρωτήρι και η Δεκέλεια αποτελούν κυρίαρχο βρετανικό έδαφος, χαρακτηρίζοντας αυτή την υποτιθέμενη κυριαρχία «νομικά και πολιτικά κενή περιεχομένου». Οι βάσεις, όπως τονίζεται, παραβιάζουν το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης και τους κανόνες αποαποικιοποίησης, αφού η απόσπασή τους από την Κύπρο επιβλήθηκε υπό συνθήκες σαφούς ανισότητας και εξαναγκασμού.
Ολόκληρη η δήλωση:
Η Ευρωπαϊκή Ένωση Δικηγόρων για τη Δημοκρατία και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (ELDH) και o Σύνδεσμος Δημοκρατικών Δικηγόρων Κύπρου (CDLA) καταδικάζουν τη συνεχιζόμενη ύπαρξη των βρετανικών βάσεων στο Ακρωτήρι και στη Δεκέλεια ως ένα αποικιακό κατάλοιπο, μια δημοκρατική προσβολή και μια άμεση επίθεση στην κυριαρχία του κυπριακού λαού.
Περισσότερα από εξήντα χρόνια μετά την τυπική ανεξαρτησία, η Κύπρος παραμένει μόνο μερικώς αποαποικιοποιημένη. Οι βρετανικές βάσεις δεν δημιουργήθηκαν με τη βούληση του λαού. Επιβλήθηκαν το 1960 ως τίμημα για την ανεξαρτησία, επιτρέποντας στην πρώην αποικιακή δύναμη να διατηρήσει τον έλεγχο σε τμήμα του κυπριακού εδάφους για τους δικούς της στρατιωτικούς και στρατηγικούς σκοπούς. Αυτό δεν ήταν αυτοδιάθεση. Ήταν ιμπεριαλισμός με μια νέα νομική μορφή.
Απορρίπτουμε τον ψευδή ισχυρισμό της Βρετανίας ότι το Ακρωτήρι και η Δεκέλεια αποτελούν κυρίαρχο βρετανικό έδαφος. Στην πραγματικότητα, αυτή η υποτιθέμενη κυριαρχία είναι νομικά και πολιτικά κενή περιεχομένου. Οι βάσεις αποτελούν αποικιακά κατάλοιπα που δημιουργήθηκαν κατά παράβαση του δικαιώματος της αυτοδιάθεσης και των κανόνων της αποαποικιοποίησης. Η απόσπασή τους από την Κύπρο επιβλήθηκε τη στιγμή της ανεξαρτησίας, υπό συνθήκες σαφούς ανισότητας και εξαναγκασμού. Το Ηνωμένο Βασίλειο κατέστησε την αναγνώριση της ανεξαρτησίας της Κύπρου εξαρτημένη από τη διασφάλιση ελέγχου επί των βάσεων. Μια τέτοια ρύθμιση δεν μπορεί να παρουσιαστεί ως προϊόν ελεύθερης και γνήσιας συναίνεσης.
Το διεθνές δίκαιο είναι σαφές. Η Διακήρυξη των Ηνωμένων Εθνών για τη Χορήγηση Ανεξαρτησίας σε Αποικιακές Χώρες και Λαούς, που υιοθετήθηκε ως Ψήφισμα 1514 (XV) της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ το 1960, απαγορεύει τη διατάραξη της εδαφικής ακεραιότητας μιας αποικιακής επικράτειας κατά τη διαδικασία αποαποικιοποίησης. Με τον διαχωρισμό αυτών των περιοχών από την υπόλοιπη Κύπρο, η Βρετανία κατακερμάτισε την επικράτεια ενός αναδυόμενου κράτους κατά παράβαση αυτών των θεμελιωδών κανόνων.
Το πιο σαφές σύγχρονο νομικό παράλληλο είναι η Συμβουλευτική Γνώμη του Διεθνούς Δικαστηρίου Δικαιοσύνης (ICJ) για τις νομικές συνέπειες του διαχωρισμού του Αρχιπελάγους Τσάγκος από τον Μαυρίκιο το 1965. Στη Συμβουλευτική του Γνώμη το 2019, το Διεθνές Δικαστήριο έκρινε ότι ο διαχωρισμός του Αρχιπελάγους Τσάγκος κατά τη διαδικασία αποαποικιοποίησης του Μαυρικίου ήταν παράνομος, επειδή δεν βασίστηκε στην ελεύθερη και γνήσια βούληση του λαού. Το Δικαστήριο κατέληξε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο έχει την υποχρέωση να τερματίσει τη διοίκησή του επί του εδάφους αυτού. Το δίδαγμα είναι σαφές: η αποικιακή απόσπαση που παρουσιάζεται ως νόμιμη ρύθμιση παραμένει μια αποικιακή αδικία.
Η ίδια αρχή ισχύει και για την Κύπρο. Οι βρετανικές βάσεις δεν αποτελούν έκφραση νόμιμης κυριαρχίας. Αποτελούν τη συνέχιση της αποικιακής κυριαρχίας με άλλο όνομα. Κατακερματίζουν την εδαφική ακεραιότητα της Κύπρου, στερούν από τον λαό τον πλήρη έλεγχο της γης του και μετατρέπουν το νησί σε στρατιωτική πλατφόρμα για ξένες επεμβάσεις. Δεν προστατεύουν την Κύπρο. Την εκθέτουν σε κινδύνους και συνδέουν το μέλλον της με ιμπεριαλιστικούς πολέμους και περιφερειακές κλιμακώσεις.
Η χρήση των βάσεων για στρατιωτικές επιχειρήσεις από τρίτα κράτη (όπως οι ΗΠΑ) ή για ενέργειες που θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως παράνομη αυτοάμυνα ενδέχεται να εμπλέξει την Κύπρο σε συγκρούσεις και να θέσει σε κίνδυνο την εδαφική της ακεραιότητα. Αυτό αντίκειται στις αρχές του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. Στην πρόσφατη συμβουλευτική του γνώμη για τις συνέπειες των πολιτικών του Ισραήλ στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη, το Διεθνές Δικαστήριο επανεπιβεβαίωσε τις υποχρεώσεις των τρίτων κρατών να μην παρέχουν βοήθεια ή υποστήριξη για τη διατήρηση μιας κατάστασης που παραβιάζει το διεθνές δίκαιο. Αυτό θα μπορούσε επίσης να εφαρμοστεί στον ρόλο των βάσεων στον πόλεμο της Γάζας.
Ο αγώνας κατά των βάσεων αποτελεί, συνεπώς, ζήτημα διεθνούς δικαίου, αποαποικιοποίησης και αποτελεσματικής προστασίας των δικαιωμάτων του κυπριακού λαού. Η Κύπρος έχει κάθε δικαίωμα να αμφισβητήσει αυτό το αποικιακό κατάλοιπο σε διεθνή φόρα, να επικαλεστεί τις αρχές που επιβεβαιώθηκαν στην υπόθεση του Μαυρικίου και να απαιτήσει πλήρη αποαποικιοποίηση.
Καλούμε για τον τερματισμό των βρετανικών αξιώσεων επί του Ακρωτηρίου και της Δεκέλειας, για την κατάργηση όλων των αποικιακών προνομίων και για την επιστροφή κάθε τμήματος του κυπριακού εδάφους στον κυπριακό λαό.
Καλούμε την κυπριακή κυβέρνηση να άρει την ανοχή της απέναντι στην ύπαρξη των βρετανικών στρατιωτικών βάσεων και να διευκρινίσει με τη βρετανική κυβέρνηση τα αναγκαία βήματα για την απομάκρυνσή τους.