Δικαστική απόφαση: Παράλειψη του Υπουργείου Παιδείας υπέρ εκπαιδευτικών με αναπηρίες

Ανώτατο: Παράνομη η παράλειψη ΥΠΑΝ για εφαρμογή νομοθεσίας υπέρ ατόμων με αναπηρίες στην εκπαίδευση
Σοβαρές ευθύνες στη Διοίκηση για το Πρόγραμμα Προϋπηρεσιακής Κατάρτισης αποδίδει το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο, το οποίο επικύρωσε ότι το Υπουργείο Παιδείας παρέλειψε συνεχιζόμενα και παράνομα, κατά έτη 2010 μέχρι 2015, να λάβει τα αναγκαία μέτρα, για την εφαρμογή της νομοθεσίας υπέρ των ατόμων με αναπηρίες στην Εκπαιδευτική Υπηρεσία.
Η υπόθεση αφορά τρεις εκπαιδευτικούς με αναπηρίες, ενταγμένους από το 2010 σε ειδικούς καταλόγους, οι οποίοι δεν μπορούσαν να διοριστούν μόνιμα, χωρίς την επιτυχή παρακολούθηση του Προγράμματος Προϋπηρεσιακής Κατάρτισης.
Σύμφωνα με την απόφαση, το πρόγραμμα αυτό, αν και αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση διορισμού, δεν λειτούργησε για τα σχολικά έτη 2013–2015.
Το Δικαστήριο ξεκαθάρισε ότι μετά την ψήφιση του Ν.146(Ι)/2009, η Διοίκηση είχε δέσμια υποχρέωση να εξασφαλίζει ότι το 10% των διορισμών αφορά άτομα με αναπηρίες και να λαμβάνει ενεργά μέτρα (όπως η λειτουργία του Προγράμματος), ώστε αυτό να καταστεί εφικτό.
Τονίζει ότι η υποχρέωση αυτή υπερισχύει κάθε άλλης διοικητικής πρακτικής ή εκτίμησης αναγκών και συνεπώς, τα επιχειρήματα του κράτους περί επάρκειας ήδη καταρτισμένων εκπαιδευτικών, οικονομικών δυσκολιών και μη ανάγκης λειτουργίας του Προγράμματος απορρίφθηκαν πλήρως, καθώς κρίθηκαν άσχετα με μια υποχρέωση, που επιβάλλεται από τον νόμο.
Εξάλλου, ιδιαίτερη σημασία δόθηκε στο ότι κατά τα επίμαχα έτη πραγματοποιούνταν διορισμοί εκπαιδευτικών σε κάποιες περιπτώσεις διορίζονταν και άτομα από ειδικούς καταλόγους, ωστόσο, οι συγκεκριμένοι εφεσίβλητοι δεν είχαν τη δυνατότητα να συμμετάσχουν εγκαίρως στο Πρόγραμμα, με αποτέλεσμα να στερηθούν την ευκαιρία πρόωρου διορισμού, με πιθανές συνέπειες την απώλεια αρχαιότητας, την καθυστέρηση μισθολογικής και συνταξιοδοτικής εξέλιξης και τις περιορισμένες προοπτικές ανέλιξης.
Το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο έκρινε ότι πρόκειται για «συνεχιζόμενη παράλειψη οφειλόμενης ενέργειας», κάτι που σημαίνει ότι η προσφυγή ήταν παραδεκτή, ακόμη και χρόνια μετά οι επηρεαζόμενοι διατηρούν έννομο συμφέρον, παρά τον μεταγενέστερο διορισμό τους.
Σύμφωνα με την απόφαση, η Διοίκηση όφειλε να είχε ήδη από το 2010 προετοιμάσει επαρκή αριθμό καταρτισμένων εκπαιδευτικών από τους ειδικούς καταλόγους, ώστε να καλύπτεται το ποσοστό 10% στους διορισμούς, κάτι που δεν έπραξε.
Στην απόφαση υπογραμμίζεται, επίσης, ότι η υποχρέωση του κράτους για ίση μεταχείριση και ενεργά μέτρα υπέρ των ατόμων με αναπηρίες απορρέει όχι μόνο από την εθνική νομοθεσία, αλλά και από το Σύνταγμα και τις διεθνείς συμβάσεις για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρίες.
Οι επηρεαζόμενοι μπορούν πλέον να προχωρήσουν σε αγωγές αποζημίωσης, διεκδικώντας την αποκατάσταση της ζημιάς που υπέστησαν, λόγω της πολυετούς παράλειψης.
«Το γεγονός ότι οι εφεσίβλητοι στερήθηκαν της ευκαιρίας να συμμετάσχουν στο Πρόγραμμα κατά τα έτη 2010 μέχρι 2015 και με δεδομένο ότι α) κατά τη διάρκεια αυτών των ετών κλήθηκαν εκπαιδευτικοί της ειδικότητας των εφεσίβλητων για να συμμετάσχουν στο Πρόγραμμα και από τους ειδικούς καταλόγους, αλλά και ότι β) διορίστηκαν εκπαιδευτικοί της ειδικότητας των εφεσίβλητων για κάποια έτη και από τους ειδικούς καταλόγους, οδηγεί στο αδιαμφισβήτητο συμπέρασμα ότι οι εφεσίβλητοι στερήθηκαν της δυνατότητας να διοριστούν σε μόνιμη θέση νωρίτερα. Αυτό συνεπάγεται, ενδεχομένως, απώλεια αρχαιότητας για σκοπούς προαγωγής, μισθολογικών και συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων, προοπτικών υπηρεσιακής ανέλιξης και ωρών διδασκαλίας. Πρόκειται για εκ πρώτης όψεως ζημιογόνες και δυσμενείς συνέπειες για τους εφεσίβλητους, για τις οποίες πιθανόν να προκύπτει γι’ αυτούς θέμα αποζημιώσεων, με βάση το Άρθρο 146(6) του Συντάγματος», αναφέρει στην απόφασή του το Δικαστήριο.
Σχετικά με την οικονομική ζημιά που υπέστησαν οι εφεσίβλητοι, το Δικαστήριο αναφέρει πως εναπόκειται στους ίδιους «να τεκμηριώσουν την έκταση της ζημιάς τους, στα πλαίσια αγωγής ενώπιον του Επαρχιακού Δικαστηρίου».
Η έφεση της Δημοκρατίας απορρίφθηκε στο σύνολό της, με επιδίκαση εξόδων €4.000 υπέρ των εφεσιβλήτων.