Γροιλανδία: Η Ευρώπη προσπαθεί να συνάψει συμφωνία με τον Τραμπ – Η λεπτή ισορροπία για το ΝΑΤΟ

Οι ηγέτες της ΕΕ αναζητούν συμβιβαστική συμφωνία για το μέλλον της Γροιλανδίας, η οποία θα μπορούσε να ικανοποιήσει τον Ντόναλντ Τραμπ, χωρίς όμως να θέσει σε κίνδυνο τη συνοχή του ΝΑΤΟ.
Τρεις διπλωμάτες και ένας αξιωματούχος της ΕΕ, μιλώντας στο Politico, ανέφεραν πως προτιμούν τη συνεννόηση από την αντιπαράθεση με τον Τραμπ, με προτάσεις για την ενίσχυση της ασφάλειας στην Αρκτική από τις δυνάμεις του ΝΑΤΟ και παραχωρήσεις των ορυκτών του νησιού.
Η ΕΕ δίνει αγώνα δρόμου για την κατάρτιση ενός σχεδίου, την ώρα που ο Αμερικανός πρόεδρος απειλεί να αποκτήσει τη Γροιλανδία με τη βία.
«Τελικά, πάντα καταλήγαμε σε ένα κοινό συμπέρασμα» με την Ουάσιγκτον, δήλωσε ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών Γιόχαν Βάντεφουλ, μετά τη συνάντησή του με τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, προσθέτοντας ότι οι συνομιλίες τους για την περιοχή της Αρκτικής ήταν «ενθαρρυντικές».
Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς δήλωσε ότι ελπίζει να βρεθεί «μια αμοιβαία αποδεκτή λύση» στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ.
Οι υπουργοί Εξωτερικών της Γροιλανδίας και της Δανίας θα συναντηθούν σήμερα, Τετάρτη, με τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς και τον Μάρκο Ρούμπιο στον Λευκό Οίκο.
Οι αξιωματούχοι ελπίζουν σε «μια ειλικρινή συζήτηση με την κυβέρνηση», σχολίασε διπλωμάτης της ΕΕ.
Η τέχνη της διαπραγμάτευσης
Ένας από τους διπλωμάτες της ΕΕ περιέγραψε το είδος της συμφωνίας που θέλουν να πετύχουν με τις ΗΠΑ: μια νίκη για τον Τραμπ, επενδύσεις της Ευρώπης στην ασφάλεια της Αρκτικής, καθώς και την υπόσχεση ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να επωφεληθούν από τον ορυκτό πλούτο της Γροιλανδίας.
Ο Τραμπ επιδιώκει πρωτίστως μια νίκη στη Γροιλανδία, είπε ο διπλωμάτης. «Αν καταφέρεις να αναδιαμορφώσεις έξυπνα την ασφάλεια της Αρκτικής, να συμπεριλάβεις τα ορυκτά και να τους βάλεις μια κορδέλα από πάνω, υπάρχει πιθανότητα» να υπογράψει ο Τραμπ μια συμφωνία.
«Από την εμπειρία μας στο παρελθόν, όταν οι σύμμαχοι της ΕΕ δεσμεύτηκαν να δαπανήσουν το 5% του ΑΕΠ για την άμυνα, φάνηκε πως έτσι πάνε τα πράγματα».
Στον τομέα της άμυνας, ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε έθεσε τις βάσεις για μια συμφωνία τη Δευτέρα, δηλώνοντας πως οι χώρες της συμμαχίας συζητούν τρόπους ενίσχυσης της ασφάλειας στην Αρκτική.
Ενώ η μορφή των «επόμενων βημάτων» που προώθησε ο Ρούτε παραμένει ασαφής, μια αύξηση των επενδύσεων από τα ευρωπαϊκά μέλη του ΝΑΤΟ αποτελεί πιθανότητα που θα μπορούσε να συμβαδίζει με την επιθυμία του Τραμπ να δει την Ευρώπη να αναλαμβάνει μεγαλύτερη ευθύνη για την ασφάλειά της.
Όσον αφορά την εξόρυξη ορυκτών, τα δεδομένα δεν είναι τόσο ξεκάθαρα. Ωστόσο, μια συμφωνία που θα εγγυάται στις ΗΠΑ μερίδιο από τα κέρδη της εξόρυξης κρίσιμων πρώτων υλών αποτελεί πιθανό σενάριο, σύμφωνα με τον αξιωματούχο της ΕΕ.
Προς το παρόν, η ικανότητα εξόρυξης κρίσιμων πρώτων υλών στη Γροιλανδία είναι περιορισμένη. Η Δανία έχει αφιερώσει χρόνια στην αναζήτηση επενδύσεων για μακροπρόθεσμα έργα, χωρίς μεγάλη επιτυχία, καθώς οι χώρες προτιμούν να προμηθεύονται ορυκτά σε πολύ χαμηλότερες τιμές στις παγκόσμιες αγορές.
Η ΕΕ σχεδιάζει να υπερδιπλασιάσει τις επενδύσεις της στη Γροιλανδία στον επόμενο προϋπολογισμό της και αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει κίνητρο για τον Τραμπ να αποδεχτεί μια συμφωνία συν-επένδυσης.
Ωστόσο, αν ο πραγματικός στόχος του Τραμπ είναι τα ορυκτά του νησιού, οι Δανοί προσφέρουν εδώ και χρόνια στις ΗΠΑ την ευκαιρία να επενδύσουν στη Γροιλανδία — μια πρόταση που απορρίφθηκε από Αμερικανούς αξιωματούχους, σύμφωνα με διπλωμάτες.
Αν η πίεση του Τραμπ για τη Γροιλανδία σχετίζεται με την Κίνα και τη Ρωσία, θα μπορούσε απλά να ζητήσει από την Κοπεγχάγη να αυξήσει την παρουσία αμερικανικών στρατευμάτων στο νησί, προσθέτουν.
Άλλος διπλωμάτης της ΕΕ αμφισβήτησε ότι ο πραγματικός στόχος του Τραμπ είναι απλώς τα ορυκτά. «Το σύνθημά του “Make America Great Again” έχει γεωγραφική έννοια. Θέλει να μείνει στην ιστορία ως ο άνθρωπος που έκανε την Αμερική “μεγαλύτερη”, από γεωγραφική άποψη», σχολίασε.
Ο ρόλος του ΝΑΤΟ
Όλοι οι διπλωμάτες και αξιωματούχοι που μίλησαν στο Politico τονίζουν ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις προσπαθούν να αποφύγουν μια στρατιωτική σύγκρουση.
Μια άμεση επέμβαση των ΗΠΑ στη Γροιλανδία — έδαφος που ανήκει σε κράτος-μέλος της ΕΕ και του ΝΑΤΟ — θα σήμαινε ουσιαστικά το τέλος της μεταπολεμικής τάξης ασφαλείας, προειδοποιούν οι ηγέτες.
«Θα ήταν μια άνευ προηγουμένου κατάσταση στην ιστορία του ΝΑΤΟ και οποιασδήποτε αμυντικής συμμαχίας», δήλωσε ο Γερμανός υπουργός Άμυνας Μπόρις Πιστόριους, προσθέτοντας ότι το Βερολίνο συζητά με την Κοπεγχάγη τις επιλογές που διαθέτει η Ευρώπη σε περίπτωση που οι ΗΠΑ προχωρήσουν σε κατάληψη.
Ο Επίτροπος Άμυνας της ΕΕ Άντριους Κουμπίλιους και η πρωθυπουργός της Δανίας Μέττε Φρέντρικσεν δήλωσαν ότι μια στρατιωτική επέμβαση θα σήμαινε το τέλος του ΝΑΤΟ. «Όλα θα σταματούσαν», είπε η Φρέντρικσεν.
«Καμία διάταξη στην ιδρυτική συνθήκη της συμμαχίας του 1949 δεν προβλέπει επίθεση ενός μέλους του ΝΑΤΟ εναντίον άλλου», δήλωσε διπλωμάτης του ΝΑΤΟ, τονίζοντας ότι αυτό θα σήμαινε «το τέλος της συμμαχίας».
Ο Τραμπ άφησε να εννοηθεί πως αυτή «μπορεί να είναι μια επιλογή» για τις ΗΠΑ, μεταξύ της επιδίωξης του στόχου τους να αποκτήσουν τον έλεγχο της Γροιλανδίας και της διατήρησης της συμμαχίας.
Η διατήρηση του ΝΑΤΟ παραμένει κορυφαία προτεραιότητα για την ΕΕ, επισήμανε διπλωμάτης της Ένωσης. Παρ’ ότι τόσο ιδιωτικά όσο και δημόσια οι αξιωματούχοι έχουν απορρίψει κατηγορηματικά την ιδέα ότι η Ευρώπη μπορεί να «παραδώσει» τη Γροιλανδία στις ΗΠΑ, τα σχόλια υπογραμμίζουν πόσο απελπισμένες είναι οι κυβερνήσεις να αποφύγουν μια άμεση σύγκρουση με την Ουάσιγκτον.
«Η κατάσταση είναι σοβαρή και η Ευρώπη φοβάται», ανέφερε άλλος διπλωμάτης της ΕΕ που συμμετείχε στις συζητήσεις στις Βρυξέλλες για την αντίδραση της Ένωσης.
Όπως φοβούνται αξιωματούχοι, οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να διακόψουν δεσμούς 100 ετών.
Ο δύσκολος δρόμος της διαπραγμάτευσης
Ενώ οι Ευρωπαίοι ηγέτες συμφωνούν σε μεγάλο βαθμό ότι μια στρατιωτική σύγκρουση είναι απαράδεκτη, το πώς θα επιτευχθεί μια διαπραγματευτική λύση αποδεικνύεται πολύ πιο δύσκολο εγχείρημα.
Οι Ευρωπαίοι δεν είχαν καταρτίσει κάποιο σχέδιο προστασίας της Γροιλανδίας, μέχρι που ο Τραμπ έκανε πράξη τις απειλές του και προχώρησε σε στρατιωτική επέμβαση στη Βενεζουέλα στις 3 Ιανουαρίου.
«Είναι κάτι που είχαμε προβλέψει ως πιθανό κίνδυνο, αλλά για το οποίο δεν μπορούμε να κάνουμε και πολλά», δήλωσε ο Τόμας Κρόσμπι, εμπειρογνώμονας των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων στο Βασιλικό Δανικό Κολέγιο Άμυνας.
«Όσο περισσότερο επικεντρωνόμαστε σε αυτό και όσο περισσότερο προετοιμαζόμαστε να αντισταθούμε, τόσο πιο πιθανό είναι να συμβεί. Υπήρχε η ανησυχία ότι, σχεδιάζοντας την πιθανότητα εισβολής των ΗΠΑ, μπορεί άθελά μας να τις ενθαρρύνουμε και να οδηγήσουμε σε κλιμάκωση», σημείωσε.
Το πρόβλημα για την Ευρώπη, σχολιάζει το Politico, είναι ότι εδώ και έξι χρόνια προσπαθεί να καταρτίσει ένα σχέδιο για να ανταποκριθεί στις απειλές του Τραμπ — και ακόμη το αναζητά.
«Οι Ευρωπαίοι πρέπει να κατανοήσουν τι έχουν στην “εργαλειοθήκη” τους για να ανταποκριθούν στην Ουάσιγκτον. Οι συνήθεις κανόνες δεν ισχύουν πια», δήλωσε πρώην βουλευτής της Δανίας που είναι ενήμερος για τις συζητήσεις.
Οι αξιωματούχοι θεωρούν ότι πρόκειται για τη μεγαλύτερη πρόκληση για την Ευρώπη από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και παραδέχονται πως δεν είναι βέβαιοι για το τι πρέπει να κάνουν.
«Ξέρουμε πώς θα αντιδρούσαμε αν η Ρωσία άρχιζε να συμπεριφέρεται με αυτόν τον τρόπο. Όμως με τις ΗΠΑ, αυτό είναι κάτι στο οποίο απλώς δεν είμαστε συνηθισμένοι», σχολίασε αξιωματούχος.