Γιώργος Μολέσκης: Το μυθιστόρημα χτίστηκε πάνω σε προσωπικά βιώματα

Χάρτης νέων ταξιδιών
Τα κλεμμένα σταφύλια, Εκδόσεις Βακχικόν, 2025
Συγγραφείς παρουσιάζουν το καινούργιο βιβλίο τους
Πώς θα περιγράφατε το βιβλίο σας σε κάποιον που το ακούει για πρώτη φορά;
«Τα κλεμμένα σταφύλια είναι ένα μυθιστόρημα το οποίο χτίστηκε πάνω σε προσωπικά βιώματα και ιστορίες ανθρώπων, παντρεμένα με κάποια στοιχεία μυθοπλασίας. Τοποθετείται στην Κύπρο, στο χωριό Λύση και στην πόλη της Αμμοχώστου, κατά την περίοδο 1955 – 1965. Είναι η περίοδος του αγώνα της ΕΟΚΑ, τα πρώτα χρόνια της ανεξαρτησίας και οι διακοινοτικές συγκρούσεις, που σημάδεψαν τα πρώτα χρόνια της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Κεντρικός ήρωας του μυθιστορήματος είναι ο Όμηρος Αρτεμίου, ο οποίος μιλά για τις προσωπικές του εμπειρίες, οι οποίες σημάδεψαν την παιδική και την εφηβική του ηλικία, με αναφορές στη ζωή ανθρώπων του κοντινού του περιβάλλοντος, ανθρώπους που γνώρισε από κοντά και οι ιστορίες τους αποτυπώθηκαν μέσα του. Είναι ακόμη οι ειδήσεις που κυκλοφορούσαν προκαλώντας ποικίλα συναισθήματα στον ίδιο αλλά και περιβάλλον του χωριού. Νεκροί του αγώνα, απαγχονισμοί αγωνιστών, η πολιορκία και ο θάνατος του χωριανού τους Γρηγόρη Αυξεντίου, οι κατ΄ οίκον περιορισμοί, τα γνωστά κκέρφιου, οι συγκρούσεις με τους Τουρκοκύπριους, οι δολοφονιες και άλλα πολλά.
Μέσα από όλα αυτά γίνεται μια προσπάθεια να μεταφερθεί το κλίμα και η ατμόσφαιρα της εποχής, ο τρόπος ζωής και τα προβλήματα που τους βασανίζουν τους ανθρώπους σε μια εποχή όπου κυριαρχεί η φτώχια, η τοκογλυφία και η εκμετάλλευση, πράγματα τα οποία βιώνει έντονα και η οικογένεια του Ομήρου. Όλα αυτά αναγκάζουν τον ήρωα να ριχτεί στη βιοπάλη από τα παιδικά και τα εφηβικά του χρόνια, εργαζόμενος σε μηχανουργία κι οικοδομές στην πόλη της Αμμοχώστου. Εκεί θα ζήσει με έντονο τρόπο και τα γεγονότα του 1963, με τη διακοπή της φοίτησής του στο νυχτερινό σχολείο, την εμπλοκή του σε μια παρακρατική οργάνωση και την κατασκευή όπλων, το θάνατο ενός συντρόφου του, έναν ανεκπλήρωτο νεανικό έρωτα.
Είναι ένα μυθιστόρημα το οποίο χτίστηκε πάνω σε προσωπικά βιώματα και ιστορίες ανθρώπων, παντρεμένα με κάποια στοιχεία μυθοπλασίας
Τι σημαίνει για εσάς ο τίτλος και πώς συνομιλεί με το περιεχόμενο του βιβλίου;
Ο τίτλος είναι παρμένος από ένα επεισόδιο που παρουσιάζεται στο βιβλίο όταν ο βασικός ήρωας, ο Όμηρος Αρτεμίου, μαζί μ’ ένα φίλο του, σε μια από τις εξορμήσεις τους στους κάμπους του χωριού, κυριαρχούμενοι από την επιθυμία να γευτούν τα ώριμα σταφύλια που βλέπουν μπροστά τους, μπαίνουν σ’ ένα ξένο αμπελώνα και προσπαθούν να κόψουν σταφύλια όταν αισθάνονται ότι κάποιος αρχίζει να τους κυνηγά. Δεν είναι σίγουρο αν αυτό γίνεται στην πραγματικότητα ή στη φαντασία τους, το ζουν όμως πολύ έντονα. Απ’ εδώ και ο τίτλος του βιβλίου. Συμβολικά, βέβαια, μπορεί να ερμηνευτεί και ως η πορεία του Ομήρου προς την ενηλικίωση, που ό,τι κατάφερε στη ζωή του ήταν ένας αγώνας μέσα σε δύσκολες καταστάσεις, κυνηγώντας πάντα ένα όνειρο.
Ό,τι κατάφερε στη ζωή του ήταν ένας αγώνας μέσα σε δύσκολες καταστάσεις, κυνηγώντας πάντα ένα όνειρο
Ποια ήταν η αφορμή/ η έμπνευση που σας οδήγησε στη συγγραφή του συγκεκριμένου βιβλίου;
Όπως ανάφερα και πιο πριν, το βιβλίο βασίζεται σε μεγάλο βαθμό πάνω σε αυτοβιογραφικά και ιστορικά στοιχεία, τα οποία ήταν και η αφορμή ν’ αρχίσω να γράφω, πρώτα κάποια επεισόδια, με τη μορφή ξεχωριστών αφηγήσεων, και στη συνέχεια να τα συνδέσω σε μια ενιαία αφήγηση, εντάσσοντας σ’ αυτήν και τις ιστορίες διαφόρων προσώπων που με είχαν με τον ένα ή τον άλλο τρόπο εντυπωσιάσει.
Να προσθέσω εδώ πως η συγγραφή του βιβλίου ήταν επεισοδιακή. Όπως αναφέρω και στον πρόλογο, άρχισα να το γράφω πριν από το 1974 και ένα απόσπασμά του δημοσιεύτηκε τότε στο περιοδικό «Νέα Εποχή. Το 1974 ήταν σχεδόν τελειωμένο, χάθηκαν όμως τα χειρόγραφα όταν με την τουρκική εισβολή, και ενώ εγώ υπηρετούσα ως έφεδρος στο στρατό, οι γονείς μου αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν το σπίτι και το χωριό και να πάρουν το δρόμο της προσφυγιάς. Επανήλθα σ’ αυτό πολύ αργότερα, γύρω στο 1983, όταν τέλειωσα τις σπουδές μου στη Μόσχα και επέστρεψα στην Κύπρο. Τέλειωσε το 1985 και δημοσιεύτηκε πρώτα σε συνέχειες στην καθημερινή εφημερίδα της Κύπρου «Χαραυγή», με την επιμέλεια των φίλων Τάσου Αγγελή και Ανδρέα Στυλιανού. Στη συνέχεια, με τα ίδια στοιχεία της λινοτυπικής που χρησιμοποιήθηκαν στην εφημερίδα, τον ίδιο χρόνο και σε βιβλίο.
Η έκδοση εκείνη είναι από χρόνια εξαντλημένη, έτσι αποφάσισα να το γράψω στον υπολογιστή και να γίνει μια νέα έκδοση. Η διαδικασία αυτή με οδήγησε και σε κάποιες αλλαγές, χωρίς ωστόσο να αλλοιώνεται το περιεχόμενο του βιβλίου.