Βουλή: Άλλαξε το νόμο για τις συγκεντρώσεις που η ίδια είχε ψηφίσει – Πώς διαμορφώνεται μετά το χαστούκι ΟΑΣΕ – Τι ισχύει με τις κουκούλες

Αλλαγές στη νομοθεσία η οποία ψηφίστηκε πέρσι και αφορά στη ρύθμιση των συγκεντρώσεων και παρελάσεων, επέφερε η Βουλή εγκρίνοντας τροποποιητική πρόταση την οποία κατέθεσε η βουλευτής Ειρήνη Χαραλαμπίδου σε συνεργασία με το Υπουργείο Δικαιοσύνης.
Οι τροποποιήσεις ψηφίστηκαν με τις διαφωνίες του ΑΚΕΛ, το οποίο αρχικά είχε καταθέσει πρόταση νόμου για την πλήρη κατάργηση του νόμου για τις συγκεντρώσεις, ενώ στη συνέχεια έθεσε σειρά τροπολογιών οι οποίες απορρίφθηκαν από την πλειοψηφία του Σώματος.
Σύμφωνα με την εισηγητική έκθεση, σκοπός της πρότασης που εγκρίθηκε σε νόμο, ήταν η τροποποίηση του περί Δημόσιων Συγκεντρώσεων και Παρελάσεων Νόμου, ώστε να είναι σύμφωνος με τις προϋποθέσεις που καθορίστηκαν στην πρόσφατη νομική γνωμάτευση του ΟΑΣΕ. Με τις νέες ρυθμίζεις σκοπείται η διασαφήνιση ασαφών εννοιών της νομοθεσίας και η προσθήκη των αναγκαίων ασφαλιστικών δικλίδων για την αποτελεσματική προστασία του δικαιώματος του συνέρχεσθαι ειρηνικώς.
Ειδικότερα, με τις νέες ρυθμίσεις μεταξύ άλλων, δεν χρειάζεται πλέον άδεια για τη διοργάνωση μιας εκδήλωσης ούτε θα έχει κυρώσεις ή ευθύνη ο διοργανωτής. Συγκεκριμένα, σε περίπτωση που έχει οριστεί διοργανωτής, αυτός δεν φέρει οποιουδήποτε είδους ευθύνη για πράξεις ή παραλείψεις των συμμετεχόντων στη συγκέντρωση ή παρέλαση.
Με τις αλλαγές, μεμονωμένες πράξεις βίας από ομάδα προσώπων μπορεί να αντιμετωπιστούν με την απομάκρυνση των ταραχοποιών, ενώ προηγουμένως σύμφωνα με τη νομοθεσία ο Αρχηγός Αστυνομίας είχε το δικαίωμα να διαλύσει τη συγκέντρωση.
Όσον αφορά την κουκούλα, οποιοσδήποτε μπορεί να διαδηλώσει με κουκούλα, αν όμως κρατεί σουγιά, ρόπαλο ή άλλο επιθετικό όργανο, η Αστυνομία έχει το δικαίωμα να του ζητήσει να αφαιρέσει την κουκούλα προς εξακρίβωση της ταυτότητάς του.
Έσχατο μέτρο, σύμφωνα με τις νέες ρυθμίσεις, είναι η διάλυση συγκέντρωσης ή παρέλασης. Προβλέπεται η χρήση ανάλογης βίας για τη διάλυση παρέλασης ή συγκέντρωσης. Προβλέπεται επίσης ότι η Αστυνομία διατηρεί μητρώο για τις παρελάσεις.
Περαιτέρω, προνοείται ότι ο διοργανωτής δύναται να αποστείλει επιστολή στην Αστυνομία ή την τοπική αρχή, εφτά ημέρες πριν, ώστε να ενημερώνει για την ώρα, τον τόπο και τον σκοπό. Εισάγεται προσθήκη στις πληροφορίες που δύναται να αποστείλει ο διοργανωτής στον Αρχηγό της Αστυνομίας του ενδεχομένου χρήσης οχημάτων, πινακίδων, εξοπλισμού ή άλλων αντικειμένων, όπου αυτό εφαρμόζεται.
Όσον αφορά τις αυθόρμητες συγκεντρώσεις, αυτές επιτρέπονται και δεν χρειάζεται ορισμός διοργανωτή.
Τέλος, απαγορεύεται η εκδήλωση διαμαρτυρίας εντός δημοσίων κτηρίων όχι όμως έξω από αυτά.
Οι τοποθετήσεις των βουλευτών
Σε τοποθέτησή της από το βήμα της Ολομέλειας της Βουλής, η Ειρήνη Χαραλαμπίδου, ανέφερε πως «όταν ψηφίστηκε πέρσι ο νόμος υπήρξαν έντονες αντιδράσεις καθώς παραβίαζε ανθρώπινα δικαιώματα. Επιβεβαιώθηκαν οι ανησυχίες μας από τη νομική γνώμη την οποία εξέδωσαν οι εμπειρογνώμονες του ΟΑΣΕ. Η ελευθερία της ειρηνικής συνάθροισης και της ελευθερίας της έκφρασης είναι θεμελιώδη δικαιώματα. Τα κράτη έχουν υποχρέωση όχι μόνο να σέβονται αλλά να προστατεύουν και να διευκολύνουν την άσκηση αυτών των δικαιωμάτων. Και σύμφωνα με τον ΟΑΣΕ ο νόμος δεν τα προστατεύει».
Από πλευράς ΑΚΕΛ ο Γιώργος Κουκουμάς, είπε πως «η νομοθεσία που ψήφισε η βουλή τον περασμένο Ιούλιο είναι αντιδημοκρατική. Έχουμε μία πρόταση της κ. Χαραλαμπίδου η οποία βελτιώνει τη νομοθεσία όμως δεν απαντά σε κρίσιμα σημεία που διατηρούν τον πυρήνα της νομοθεσίας αντιδημοκρατικό. Όταν μιλάμε για τέτοιες νομοθεσίες δεν είναι τι δέχεται και τι όχι ο κ. Χαρτσιώτης με τον οποίο έγινε η διαβούλευση.
Έχουμε συγκεκριμένα σχόλια:
Πρώτον οι αυθόρμητες συγκεντρώσεις. Ποιος είναι ο λόγος να υπάρχει πρόνοια γι’ αυτές αφού όπως ισχυρίζεται η Κυβέρνηση προστατεύονται όλες. Ο ΟΑΣΕ είχε ζητήσει να διαγραφεί η αναφορά σε αιφνίδιο γεγονός που οδηγεί σε αυθόρμητη διαδήλωση, ωστόσο αυτό δεν αποτυπώνεται στην πρόταση.
Δεύτερον σε σχέση με τα δημόσια ήθη επιτρέπει να περιορίζονται ή να διαλύονται διαδηλώσεις όταν αυτές προσβάλουν τα δημόσια ήθη. Πρέπει να προσδιοριστεί αυτός ο όρος ή να απαλειφθεί. Και τίθεται το ερώτημα αν αύριο έχουμε μία κυβέρνηση που θεωρεί ότι προσβάλει τα δημόσια ήθη μία διαδήλωση για το δικαίωμα των γυναικών στην άμβλωση. Τι θα γίνει;
Τρίτο σημείο σε σχέση με τον διοργανωτή. Διευρύνεται ο ορισμός και περιλαμβάνει όχι μόνο αυτόν που αναλαμβάνει τον συντονισμό της διαδήλωσης αλλά και όποιον πολίτη ή σύνολο απευθύνει πρόσκληση προς το ευρύ κοινό για συμμετοχή στη διαδήλωση. Αυτό είναι παράλογο γιατί μπορεί να βρεθεί κάποιος υπόλογος επειδή κάνει αναρτήσεις σε σχέση με τη διαδήλωση.
Τέταρτο σε σχέση με την επιβολή περιορισμών στη διαδήλωση. Βασικό συστατικό είναι να μπορούν να καθορίζουν οι διοργανωτές τον τόπο, το χρόνο, το είδος και το περιεχόμενο της διαδήλωσης ακόμα και αν δεν αρέσει στο κράτος. Δεν μπορεί η Κυβέρνηση πχ να απαγορεύσει εκδηλώσεις έξω από το Προεδρικό ή η Βουλή την τάδε ώρα έξω από τη Βουλή ή έξω από την αμερικανική πρεσβεία επειδή θα στεναχωρηθεί το State Department ή η αστυνομία να επιβάλλει περιορισμούς επειδή κρίνει ότι υπάρχει πιθανότητα στην αυριανή διαδήλωση να διαπραχθούν τα όποια αδικήματα. Γι’ αυτό καταθέσαμε τροπολογία που ξεκαθαρίζει για ποιους λόγους επιβάλλονται περιορισμοί.
Τέλος, για την απόκρυψη προσώπων. Η σύσταση της επιτροπής των ανθρωπίνων δικαιωμάτων του ΟΗΕ για το δικαίωμα στη διαδήλωση. Η κάλυψη του προσώπου δεν μπορεί να εξισώνεται με βίαιη πρόθεση. Γι’ αυτό εμείς λέμε ότι αν κάποιος διαπράξει βίαιη πράξη και τον καλέσει ο αστυνομικός να την αφαιρέσει και δεν την αφαιρεί, τότε ναι να διώκεται και να του επιβάλλεται ποινή. Αλλά αυτό που παραμένει στο νόμο ότι θα κρίνει η Αστυνομία ότι μία πράξη μπορεί να οδηγήσει σε αδίκημα, τότε αυτό είναι το μνήμα του Αγίου Νεοφύτου».
Ο βουλευτής της ΔΗΠΑ Αλέκος Τρυφωνίδης είπε πως «ο ΟΑΣΕ εντόπισε συγκεκριμένα σημεία που επιδέχονται βελτίωσης. Στηρίζουμε τον τροποποιητικό νόμο γιατί επιδιώκουμε την πλήρη εναρμόνιση της Κύπρου με τα διεθνή πρότυπα που αφορούν τα ανθρώπινα δικαιώματα. Δεν φοβόμαστε να αναθεωρήσουμε τη στάση μας όταν το επιτάσσει το κοινό καλό και η θωράκιση του κράτους δικαίου».
Η βουλευτής Αλεξάνδρα Ατταλίδου, με τη σειρά της σημείωσε πως «οι διατάξεις ήταν ασαφείς και γενικές. Σήμερα έχουμε ενώπιον μας μία πρόταση που ενσωματώνει τις εισηγήσεις που έξανε ο ίδιος ο ΟΑΣΕ και έρχεται να επιβεβαιώσει ότι οι ανησυχίες μας ήταν βάσιμες. Ζήτησα κι εγώ από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να σχολιάσει αλλά τεμπέλιασε και δεν έξανε το καθήκον της».
Από πλευράς ΔΗΚΟ ο Πανίκος Λεωνίδου, ανέφερε πως «μετά από τις παρατηρήσεις ΟΑΣΕ που αφορούσαν κυρίως τρία – πέντε ζητήματα, τα οποία αποδεχθήκαμε και τα συμπεριλάβαμε στην πρόταση την οποία θα υπερψηφίσουμε. Όσον αφορά τις τροπολογίες του ΑΚΕΛ τις καταψηφίζουμε εκτός από μία γιατί πιστεύουμε ότι ενισχύεται το δικαίωμα της δημόσιας τάξης και είμαστε συνεπείς με αυτά που καθορίζονται από το ίδιο το Σύνταγμα».
ΑΚΕΛ εναντίον όλων – «Περιμέναμε mea culpa»
Ο βουλευτής του ΑΚΕΛ Άριστος Δαμιανού είπε πως περίμενε ένα στοιχειώδες «mea culpa» από τους βουλευτές που τον Ιούλιο ψήφισαν τον νόμο έκτρωμα. «Αν τότε ακούγατε τις προειδοποιήσεις μας, σήμερα δεν θα ήμασταν εδώ», κατέληξε. Με τη σειρά του ο Ανδρέας Πασιουρτίδης, είπε πως την κρίσιμη ώρα εμείς σταθήκαμε στη σωστή πλευρά, κάποιοι άλλοι στην λάθος και τώρα έρχονται και μας βρίσκουν».
Ο βουλευτής του ΕΛΑΜ Σωτήρης Ιωάννου, σημείωσε πως από όταν ψηφίστηκε ο νόμος μέχρι σήμερα είχαμε οκτώ διαδηλώσεις για τη Γάζα, μία δικοινοτική – ΛΟΑΤΚΙ και μία για την Κύπρο και δεν υπήρξε πρόβλημα σε καμία από αυτές. Περαιτέρω, πρόσθεσε πως δεν έχει αντιληφθεί τι θα πράξει το ΑΚΕΛ, υπενθυμίζοντας πως στις 21 Ιανουαρίου βουλευτής του κόμματος είχε δηλώσει πως «μας ικανοποιεί που έγιναν οι αλλαγές για τις οποίες φωνάζαμε. Προφανώς έπρεπε να έρθει ο μπάτσος από τον ΟΑΣΕ». «Σήμερα θα καταψηφίσουν; Αντιλαμβάνομαι ότι από τότε έχουν γίνει πάρα πολλά εσωκομματικά και αντιλαμβάνονται τη διαφοροποίηση», κατέληξε αφήνοντας αιχμές.
Ο πρόεδρος της Επιτροπής Νομικών και βουλευτής του ΔΗΣΥ Νίκος Τορναρίτης, είπε πως δεν θα υπερψηφίσουν καμία τροπολογία του ΑΚΕΛ γιατί αυτές ουσιαστικά καταργούν τη νομοθεσία. «Σεβόμαστε τους θεσμούς, τις αποφάσεις των δικαστηρίων και δεν πρόκειται ποτέ να μας δείτε είτε απέναντι σε θεσμούς είτε απέναντι στα δικαστήρια», πρόσθεσε.
Οι τροπολογίες του ΑΚΕΛ απορρίφθηκαν από την πλειοψηφία. Η πρόταση νόμου ψηφίστηκε σε νόμο με 29 ψήφους υπέρ και 13 αποχές από τους βουλευτές του ΑΚΕΛ.