Από το Σημειωματάριο μου: Η Λευκωσία κατάφερε τελικά να πάρει θέση πριν από τις Βρυξέλλες

Η δημόσια συζήτηση που αναπτύχθηκε αρχές της εβδομάδας γύρω από την περιβόητη, πλέον, πρόσκληση του Ντόναλντ Τραμπ ήταν αρκετή για να επισκιάσει την ουσία για το ποια θα ήταν η αντίδραση του Κύπριου Προέδρου. Οι πλείστες εκ των αντιδράσεων ήταν, όπως φάνηκε εκ των γεγονότων, επιφανειακές και εμφανώς δεν υπήρξε η όποια επικοινωνία με εκείνους που είχαν γνώση των ενεργειών που γίνονταν είτε στη δυτική πτέρυγα του Προεδρικού ή απέναντι στο γραφείο του υπουργού Εξωτερικών.
Κοιτάζοντας εκ νέου τις σημειώσεις μου των τελευταίων ημερών, ξεκινώντας από την ώρα που είχε γνωστοποιηθεί η πρόσκληση Τραμπ προς Χριστοδουλίδη για συμμετοχή στο Συμβούλιο για την Ειρήνη, δύο ήταν τα σημεία που υπογράμμισα: (α) σημαντική εξέλιξη η αποστολή πρόσκλησης από τον Τραμπ σ’ ένα συμβούλιο όπου δεν θα συμμετείχαν όλοι, και (β) δεν είναι εύκολη απόφαση και δεν μπορεί να τοποθετηθεί κάποιος με ένα «ναι» ή ένα «όχι».
Μιλώντας με άτομα τα οποία ήταν από την αρχή κοντά στις διαβουλεύσεις και τις επικοινωνίες που γίνονταν σε διάφορα επίπεδα και γνωρίζουν καλά τα όσα είχαν λεχθεί, ένα στοιχείο το οποίο είχε επισημανθεί ήταν πως στην όλη εξίσωση της συζήτησης θα έπρεπε να μπαίνει και το αντίθετο, δηλαδή «αν δεν έπαιρνε η Λευκωσία πρόσκληση».
Στην αλυσίδα των προβληματισμών που έμπαιναν από την αρχή ως προς την απάντηση που θα έδινε η κυπριακή κυβέρνηση έμπαιναν διάφορα ζητήματα. Το πρώτο που έμπαινε ήταν η γεωγραφική θέση της Κύπρου, γιατί η Γάζα δεν είναι κάπου αλλού, είναι στη γειτονιά της, είναι δίπλα της. Άρα η ίδια είχε ένα λόγο παραπάνω να σκέφτεται για θετική απάντηση.
Όμως δεν ήταν μόνο η Γάζα και η σύσταση ενός Συμβουλίου για την Ειρήνη, και δεν ήταν μια ανάλογη πράξη όπως η σύνοδος του Σαρμ Ελ Σέιχ για τον τερματισμό του πολέμου όπου και πάλι η Κύπρος είχε προσκληθεί και ήταν παρούσα. Από μόνη της η σύσταση ενός Συμβουλίου για την Ειρήνη τύγχανε θετικής αντιμετώπισης απ’ όλους όσους έλαβαν πρόσκληση από τον Τραμπ. Γι’ αυτό και τα πρώτα μηνύματα που έλαβε η Λευκωσία ήταν πως αριθμός χωρών μελών της ΕΕ (μεταξύ των οποίων και η Γαλλία) ήταν έτοιμες να απαντήσουν θετικά.
Γιατί έκαναν όμως πίσω;
Ο Ντόναλντ Τραμπ, ετοιμαζόμενος για το Νταβός της Ελβετίας, δεν έμεινε στο προσκλητήριο για τη Γάζα, αλλά έβαλε κάτω εκβιαστικά και το ζήτημα της Γροιλανδίας. Αποτέλεσμα, μια μετά την άλλη χώρες που ήταν έτοιμες να απαντήσουν θετικά άρχισαν να διαφοροποιούνται και να τραβάνε πίσω.
Αλλά ο Τραμπ δεν έμεινε μόνο στην πρόσκληση σύστασης του συμβουλίου. Φτάνοντας στο Νταβός, αποφάσισε να στήσει και ένα σόου υπογραφής της ίδρυσης Συμβουλίου Ειρήνης, διαφοροποιώντας έτσι ακόμα περισσότερο τα δεδομένα, εγείροντας πρόσθετες επιφυλάξεις για όσους αρχικά είχαν την πρόθεση να συμπλεύσουν μαζί του.
Η Λευκωσία δεν μπορούσε να ενεργήσει μόνη και γι’ αυτό από την αρχή είχε ανοίξει γραμμή επικοινωνίας με εταίρους και θεσμούς, γιατί δεν λειτουργούσε ως απλώς μια χώρα μέλος, αλλά και ως Προεδρία της ΕΕ, και ήταν κάτι που επίσης έμπαινε στην εξίσωση των προβληματισμών και των συζητήσεων.
Σε επίπεδο θεσμών είχε προσκληθεί ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα. Αλλά κανένας δεν έπαιρνε θέση επισήμως ως ΕΕ γιατί: (α) δύο χώρες μέλη — Ουγγαρία και Βουλγαρία — απάντησαν θετικά, (β) δεν είχαν λάβει όλες οι χώρες πρόσκληση, (γ) υπήρξε από κάποιους — όπως η Ύπατη Εκπρόσωπος Κάγια Κάλας — ενόχληση γιατί στις προσκλήσεις του ο Τραμπ συμπεριέλαβε Ρωσία και Λευκορωσία, και (δ) η φον ντερ Λάιεν βρισκόταν κάτω από την πίεση του ευρωκοινοβουλίου για Mercosur και νέα πρόταση μομφής.
Μέσα σ’ αυτό το κλίμα εντός του ευρωπαϊκού χώρου η Λευκωσία προσπαθούσε να αποκρυσταλλώσει μια τελική θέση.
Αλλά δεν ήταν μόνο ο παράγοντας ΕΕ που θα έπρεπε να ζυγίσει. Στη ζυγαριά έμπαιναν και οι σχέσεις με την Ουάσινγκτον που κτίστηκαν μετά πολλών δυσκολίων και έχουν φτάσει σε ένα υψηλό επίπεδο, εν μέσω ενός δύσκολου διπλωματικού τοπίου. Γιατί την ώρα που στον Λόφο και απέναντι στο ΥΠΕΞ κάποιοι ήταν πάνω από τα τηλέφωνα και συνομιλούσαν, από την Ουάσινγκτον ερχόταν ένα ακόμα δυνατό μήνυμα μέσα από το Eastern Mediterranean Gateway Act.
Αυτοί που μιλούσαν στα τηλέφωνα από τη Λευκωσία ήξεραν πως στην Πάφο υπήρχαν Αμερικανοί που εργάζονται για την αναβάθμιση της αεροπορικής βάσης.
Παρ’ όλα ταύτα η Λευκωσία βγήκε και πήρε θέση πριν από τις Βρυξέλλες.